Biskup ze Słowacji podkreśla znaczenie współpracy z Kościołem w Polsce

Kościół katolicki w Polsce ma nam na Słowacji wiele do powiedzenia, a my również mamy nadzieję, że możemy coś zaoferować i zaproponować naszym sąsiadom w Polsce – powiedział biskup pomocniczy diecezji spiskiej Jan Kuboš.

Diecezja ta rozciąga się po południowej stronie Tatr i należy do najbardziej żywych na Słowacji. Biskup Kuboš reprezentuje słowacki episkopat na 404. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie.

O. Stanisław Tasiemski OP (KAI): Księże Biskupie, jak wygląda sytuacja Kościoła na Słowacji? Jak kształtuje się współpraca duchowieństwa ze świeckimi oraz ich udział w życiu parafialnym?

Bp Jan Kuboš: – W przeszłości, jeszcze przed okresem socjalizmu, podejmowano próby zaangażowania świeckich jako współpracowników przy ołtarzu, aby przynosiło to pożytek Kościołowi. Jednak w okresie dyktatury komunistycznej w Czechosłowacji nie było to możliwe. Dlatego jesteśmy wdzięczni, że po latach 1989–1990 Kościół na Słowacji mógł się wzmocnić, a świeccy mogą dziś aktywnie współpracować w jego życiu. Uważam, że zarówno św. Jan Paweł II, jak i papież Benedykt XVI oraz papież Franciszek przyczynili się do rozwoju tej współpracy w Kościele katolickim. Na Słowacji proces ten przebiega powoli, ale jednak postępuje.

Kościół w Republice Słowackiej mierzy się również z poważnymi wyzwaniami. Zapewne jednym z ważnych problemów jest sposób finansowania Kościoła.

– Obecnie obowiązuje pewien status quo, który jest akceptowany przez państwo. Władze podkreślają, że działalność Kościoła służy całemu społeczeństwu – zarówno ludziom wierzącym, jak i niewierzącym. Dlatego państwo wspiera finansowo działalność Kościołów. Dotyczy to nie tylko Kościoła katolickiego, ale wszystkich wspólnot religijnych. Nie mówi się już o wynagrodzeniu dla duchownych, lecz o dotacjach lub wsparciu państwa na funkcjonowanie poszczególnych Kościołów. Na razie wydaje się, że taki model jest akceptowany przez obie strony, choć przyszłość pokaże, czy ulegnie on zmianie. Relacje między państwem a Kościołem bywają czasem skomplikowane. Mimo to istnieje normalna współpraca w różnych instytucjach publicznych, takich jak wojsko, szpitale czy szkoły.

Szczególnym zagadnieniem jest katecheza. Wraz ze zmianami rządów wprowadzano w tej dziedzinie różne modyfikacje. W pewnym okresie szkoły kościelne znalazły się pod presją, ponieważ nie były finansowane w taki sam sposób jak szkoły państwowe. Ostatecznie udało się jednak wynegocjować rozwiązanie, zgodnie z którym szkoły kościelne otrzymują podobne wsparcie. Rodzice dzieci uczęszczających do tych szkół również płacą podatki, dlatego mają prawo oczekiwać, że część środków publicznych będzie przeznaczona na edukację ich dzieci. Obecnie sytuacja uległa poprawie, choć istnieje ryzyko, że przyszłe rządy mogą wprowadzać kolejne zmiany.

Jeśli chodzi o katechezę, czasy, w których żyjemy, w dużej mierze akcentują wolność wyboru każdego człowieka, zwłaszcza młodych. Dzieciom proponuje się wiele różnych możliwości, a niektórzy rodzice pozostawiają decyzję o uczestnictwie w lekcjach religii samym dzieciom. Dlatego w większych miastach odsetek uczniów uczestniczących w katechezie katolickiej jest nieco niższy. Natomiast w małych miejscowościach i na północy Słowacji jest on znacznie wyższy – w niektórych miejscach ponad 90 proc. uczniów uczestniczy w lekcjach religii. Problem pojawia się jednak w szkołach średnich, gdzie formacja religijna jest ograniczona i ma charakter dobrowolny. Wówczas szczególna odpowiedzialność spoczywa na proboszczach, którzy powinni organizować duszpasterstwo młodzieży w parafiach.

Nie ma problemów z powołaniami kapłańskimi?

– Według najnowszych statystyk pojawiły się pewne oznaki nadziei. W ubiegłym roku liczba seminarzystów na Słowacji wzrosła. Obecnie funkcjonują trzy seminaria dla kleryków obrządku łacińskiego oraz jedno dla kleryków greckokatolickich. W naszym seminarium w Spiskiej Kapitule w tym roku o przyjęcie ubiega się ośmiu kandydatów. Jeśli obecni alumni będą kontynuować formację i pojawią się nowi kandydaci, możemy mieć nadzieję, że w przyszłości liczba kapłanów będzie się utrzymywać na stabilnym poziomie. Obecnie w naszej diecezji mamy 26 seminarzystów, co pozwala patrzeć w przyszłość z umiarkowanym optymizmem.

Św. Jan Paweł jako biskup krakowski, a następnie papież, utrzymywał żywe więzi z wieloma Słowakami. Czy pamięć o nim jest ciągle żywa?

– W ubiegłym roku obchodziliśmy 30. rocznicę jego wizyty na Słowacji w 1995 r.. Fascynujące jest to, że podczas swoich trzech wizyt odwiedził wszystkie słowackie diecezje. W 1995 roku nocował w Spiskiej Kapitule – co było wyjątkowe, ponieważ zazwyczaj zatrzymywał się w nuncjaturze apostolskiej. Odwiedził również Wysokie Tatry, m.in. okolice Sliezskiego Domu. Rocznicę tę szczególnie wspominaliśmy podczas pielgrzymki do Lewoczy, gdzie wszyscy biskupi Słowacji uczestniczyli w uroczystej Mszy Świętej. Kilka miesięcy później w Wysokich Tatrach odbyła się także konferencja zorganizowana przez diecezję spiską we współpracy z miastem Wysokie Tatry oraz tamtejszym uzdrowiskiem. Była ona poświęcona pamięci św. Jana Pawła II i jego wielkiemu wkładowi w życie Kościoła – nie tylko w naszej diecezji, ale w całej Słowacji. Jak powiedział św. Jan Paweł II, Tatry nas nie dzielą, lecz łączą. Cieszymy się, że współpraca między naszymi krajami się umacnia.

Bp Ján Kuboš urodził się 28 lutego 1966 r. Pochodzi z miejscowości Nižná na Oravie. Święcenia kapłańskie przyjął 18 czerwca 1989 r. w Bratysławie. W 1998 r. uzyskał licencjat z prawa kanonicznego na KUL w Lublinie, a w 2002 r. doktorat z teologii na Rzymskokatolickim Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Komenskiego w Bratysławie. 25 marca 2020 r. papież Franciszek mianował go biskupem pomocniczym diecezji spiskiej. 24 czerwca 2020 r. przyjął święcenia biskupie z rąk biskupa spiskiego Štefana Sečky. Współkonsekratorami byli nuncjusz apostolski na Słowacji Giacomo Guido Ottonello oraz emerytowany biskup pomocniczy spiski Andrej Imrich. Po śmierci biskupa Stefana Sečki 29 października 2020 r. został wybrany przez kolegium konsultorów na administratora diecezji spiskiej.