fot. Sacrum Foto & Filme/pexels
Czym były święcenia niższe i dlaczego Kościół z nich zrezygnował?
Papież Paweł VI zniósł święcenia niższe. Motywacją do tego działania była chęć odklerykalizowania funkcji liturgicznych. Dlatego też dawne stopnie niższe stały się posługami dla świeckich. Dokonano przy tym reformy tekstów i obrzędów udzielania tych posług. A co z reformą święceń wyższych?
Wśród artykułów soborowej Konstytucji o Liturgii Świętej Sacrosanctum Concilium z 4 grudnia 1963 r. można znaleźć jeden, który szczególnie odnosił się do reformy obrzędów święceń. Przywołajmy go: „Obrzędy święceń – tak ceremonie, jak i teksty – trzeba na nowo opracować. Przemówienie biskupa na początku każdych święceń lub każdej konsekracji może być wygłoszone w języku ojczystym. Podczas konsekracji biskupiej wszyscy obecni biskupi mogą nakładać ręce” (art. 76). Tekst ten jest bardzo interesujący. Zawiera bowiem kilkanaście ważnych elementów, wskazując na potrzebę modyfikacji nie tylko ceremonii, ale także tekstów i (możliwego) wprowadzenia do obrzędów języka narodowego. Dlaczego jednak chciano tej reformy?
>>> Msza za zamachowca z Krakowa? Jest komunikat Bazyliki Mariackiej
Przyczyny reformy
W najstarszych świadectwach liturgicznych obrzędy święceń charakteryzowały się względną prostotą, a ich zasadniczy moment – nałożenie rąk i modlitwa konsekracyjna – pozostawał wyraźnie rozpoznawalny. Znane w Galli w V w. obrzędy święceń diakona, prezbitera i biskupa może nie tyle ograniczały się do minimum tego, co należy wykonać, ale nie były zbyt bardzo rozbudowane. Kiedy dzisiaj, nawet z perspektywy czasu, spoglądamy na te obrzędy, bez większego trudu możemy dostrzec, gdzie jest ich serce, tj. co stanowi o ich istocie. Dopiero później, zwłaszcza w dojrzałym średniowieczu, ze względu na mieszanie się kultur i zwyczajów liturgicznych, zaczęto ceremonię święceń rozbudowywać w bardzo znacznym stopniu. Dostrzegamy to w X w., kiedy właśnie ryt rzymski otrzymał wiele elementów z innych tradycji. Wprowadzenie do obrzędu święceń przekazania różnych instrumentów, tj. materialnych przedmiotów dla kandydatów (np. księgi Ewangelii dla diakona, kielicha z pateną dla prezbitera itd.), sprawiło, że to, co było istotne – nałożenie rąk z modlitwą – czasem schodziło na drugi plan.

Frederick Adegoke Snr.
Problem święceń niższych
Do 1972 r. istniały w Kościele tzw. święcenia niższe, czyli kilka stopni poprzedzających diakonat. Wśród nich byli m.in. lektorzy i akolici, które to urzędy od 1972 r. są nazywane posługami. Jest to efekt ich reformy. Dlaczego jej dokonano? Literalnie nie da się jej uargumentować artykułem 76. Konstytucji o Liturgii Świętej. Jednak motywacją do tego działania była chęć odklerykalizowania funkcji liturgicznych. Dlatego też dawne stopnie niższe stały się posługami dla świeckich. Dokonano przy tym reformy tekstów i obrzędów udzielania tych dwóch posług, znosząc jednak dwa dawna niższe święcenia: ostiariatu i egzorcystatu. Jednocześnie zadania subdiakona (dawny stopień występujący przed diakonatem jako pierwsze święcenie wyższe) zostały podzielone między lektorów i akolitów. W ten sposób rozstrzygnięto też teologiczny spór o naturę tych stopni. W historii teologii widać bowiem różnice zdań na temat tego, jaka była natura „pierwszej części” sakramentu święceń. To wyzwanie stanęło przed ojcami soborowymi, którzy choć o święceniach niższych wypowiedzieli się tylko raz – i to jedynie w odniesieniu do Kościołów wschodnich – to jednak przygotowali fundament teologiczny pod przyszłą reformę, która ten problem zgłębiła oraz rozstrzygnęła.

Co jednak z reformą święceń wyższych?
W 1968 r. wydano nowe obrzędy święceń wyższych. Zaledwie trzy lata po zakończeniu soboru ukazał się nowy pontyfikał. Był on przygotowany po to, by uprościć ceremonie oraz dostosować teksty do teologii święceń prezbiterów, biskupów oraz diakonów, wyrażonej przede wszystkim przez Konstytucję dogmatyczną o Kościele Lumen gentium z 21 listopada 1964 r. Chciano więc, aby te obrzędy były krótsze, a także by, zachowując bogactwo teologiczne treści modlitewnych, oracje były zwięzłe (w myśl tego, co się spotyka w historii). Korekta tekstów i obrzędów była o tyle potrzebna, o ile dzięki niej można było zrealizować ideę „udostępnienia” liturgii wiernym. Chodziło o to, by zgromadzenie liturgiczne mogło lepiej w niej uczestniczyć i więcej z liturgii święceń zrozumieć. Obrzędy święceń umieszczono po homilii, w ramach liturgii słowa, aby ich znaczenie mogło zostać lepiej wyjaśnione i zrozumiane przez zgromadzenie. Potwierdzono, że materią święceń diakonatu, prezbiteratu i episkopatu jest nałożenie rąk, natomiast formę stanowią określone słowa modlitwy konsekracyjnej. Uczyniono więc to samo, co w 1947 r. zrobił papież Pius XII w swojej Konstytucji Apostolskiej Sacramentum ordinis. Dopuszczono też język narodowy do obrzędów święceń (w pouczeniach). Wszystko to było podyktowane bardziej pastoralnym podejściem do liturgii.
Reforma obrzędów święceń nie była jedynie próbą skrócenia celebracji, lecz przede wszystkim dążeniem do wyraźniejszego ukazania ich zasadniczej treści sakramentalnej i teologicznej. Uproszczenie ceremonii, odnowa tekstów oraz większa zrozumiałość obrzędów miały służyć pełniejszemu uczestnictwu wiernych i pogłębieniu świadomości sakramentu święceń.
Bądź na bieżąco z Misyjne.pl!
Obserwuj misyjne.pl w Google News. Dodaj nas do ulubionych, aby nie przegapić najważniejszych treści z kraju i ze świata.
Wybrane dla Ciebie
Czytałeś? Wesprzyj nas!
Działamy także dzięki Waszej pomocy. Wesprzyj działalność ewangelizacyjną naszej redakcji!
| Zobacz także |
| Wasze komentarze |
Papież w samolocie: to była wspaniała podróż. Skąd miałem siły? Wszystko dzięki modlitwie i pomocy Boga
Ubodzy jedli na złotej zastawie, a księża byli kelnerami. Wyjątkowe spotkanie w Żorach
Wkrótce Forum Świeckich MOSTY – o przyszłości parafii, rodzinie i miejscu młodych w Kościele





Wiadomości
Wideo
Modlitwy
Sklep
Kalendarz liturgiczny