Dzień Pamięci Prezydenta Gabriela Narutowicza – obchodzony w tym roku po raz pierwszy

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty złożył we wtorek wieniec pod pomnikiem zamordowanego 103 lata temu – 16 grudnia 1922 r. – pierwszego Prezydenta RP Gabriela Narutowicza. Decyzją Sejmu w tym roku po raz pierwszy obchodzony jest dzień jego pamięci.

Uchwała ws. ustanowienia 16 grudnia Dniem Pamięci Prezydenta Gabriela Narutowicza została podjęta przez posłów 5 grudnia tego roku. Podkreślono w niej, że celem ustanowienia tego dnia jest upamiętnienie postaci pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz „ku przestrodze, że język pogardy oraz uporczywe eskalowanie nienawiści i przemocy w debacie publicznej prowadzą do tragedii”.

Z tej okazji we wtorek przed południem marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty złożył wieniec pod pomnikiem prezydenta Narutowicza na warszawskiej Ochocie. Później Czarzasty wziął udział w zorganizowanej w Narodowej Galerii Sztuki Zachęta debacie pt. „Przemoc polityczna w Polsce” – „Narutowicz 1922|2025”.

W opublikowanym we wtorek na profilu Sejmu na platformie X wpisie przypomniano, że Narutowicz został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na urząd Prezydenta RP 9 grudnia 1922 roku. Jego kandydatura została zgłoszona przez część PSL i poparta przez socjalistów oraz przedstawicieli mniejszości narodowych. Decyzja Zgromadzenia Narodowego spotkała się z niezadowoleniem m.in. partii prawicowych.

Jak dodano, pięć dni po objęciu urzędu, 16 grudnia 1922 roku, w czasie gdy Narutowicz odbywał wizytę w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, powiązany z endecją malarz Eligiusz Niewiadomski oddał w kierunku prezydenta trzy strzały. Narutowicz zginął na miejscu.

W przyjętej na początku grudnia uchwale posłowie zaznaczyli, że „śmierć pierwszego prezydenta niewątpliwie była efektem toczącego się wówczas sporu politycznego, w którym uruchomione zostały negatywne emocje – merytoryczny dyskurs zastąpiła nienawiść”.

We wpisie na platformie X przypomniano, że w najstarszym z sejmowych budynków, budynku G, znajduje się sala im. prezydenta Narutowicza. 3 lata temu, w 100. rocznicę śmierci pierwszego prezydenta, odsłonięto tam replikę upamiętniającej go tablicy z 1923 roku.

Gabriel Narutowicz urodził się 17 marca 1865 roku w Telszach na Litwie w rodzinie ziemiańskiej. Studiował na Politechnice w Petersburgu, a następnie w Szwajcarii, gdzie zaangażował się w pomoc Polakom prześladowanym przez władze carskie. Objęty nakazem aresztowania na terenie kraju, przyjął obywatelstwo Szwajcarii, gdzie przebywał aż do odzyskania niepodległości przez Polskę.

Jako inżynier projektował i prowadził budowę wielu hydroelektrowni w Europie Zachodniej; zasłynął także jako pionier elektryfikacji Szwajcarii. Równolegle rozwijał karierę akademicką, był także prezesem Polskiego Komitetu Społecznego w Zurychu. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę na zaproszenie rządu Narutowicz powrócił do kraju, by objąć stanowisko ministra robót publicznych, a następnie ministra spraw zagranicznych. 

Zobacz także