Ekspert: przed alkoholizmem najskuteczniej chroni doświadczenie sensu życia [+WIDEO]

Najważniejszy czynnik, który skłania młodych do zachowań ryzykownych to rozpacz – uważa dr hab. Krzysztof Wojcieszek, członek Zespołu KEP ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych. Najskuteczniej chroni młodych przed nałogami doświadczenie radości i sensowności życia – dodał.

Pod hasłem „Polska silna wiarą i trzeźwością” 15 lutego rozpocznie się w Polsce 59. Tydzień Modlitw o Trzeźwość Narodu. Jest to czas mobilizacji, aby wyprosić do Boga zwycięstwo nad wadami narodowymi, w tym pijaństwem.

Powyżej średniej

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2024 r., przeciętny Polak wypijał rocznie około 11-12 litrów czystego alkoholu. – To statystyka, która plasuje nasz kraj powyżej średniej europejskiej, która wynosiła około 9,5 litra. To oznacza, że obywatel naszego państwa wypijał średnio 15-26 proc. więcej niż wynosi średnia w Europie – zwrócił uwagę w czasie wtorkowej konferencji w Warszawie dr hab. Krzysztof Wojcieszek, członek Zespołu Konferencji Episkopatu Polski ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych.

Przyznał, że w ciągu ostatnich lat nastąpiła w Polsce, podobnie jak w innych państwach europejskich, zmiana nawyków konsumenckich. Z badania ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) z 2024 r. wynika, że cały czas trwa trend spadkowy w zakresie picia alkoholu przez młodzież, którego początek datuje się na rok 2007 r. Na przykład sprzedaż piwa spadła o 1,7 proc. w porównaniu do 2023 r., co było najniższym wynikiem od 20 lat. W to miejsce nastąpił wzrost popularności napojów bezalkoholowych – wynika z badania ESPAD.

– Wśród kobiet powyżej 15. roku życia 34 proc. to abstynentki, zaś wśród mężczyzn 19 proc. – powiedział dr Wojcieszek.

ks. Marek Dziewiecki, fot. PAP/Rafał Guz

Skuteczna profilaktyka

Ks. dr Marek Dziewiecki, członek Zespołu KEP ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych zwrócił uwagę, że skuteczna polityka trzeźwościowa powinna obejmować zarówno działania na polu religijnym, społecznym jak i państwowym.

Podkreślił, że sama wiedza na temat alkoholu i wartości, jaką jest trzeźwość nie chronią jeszcze przed uzależnieniem. – Żeby być trzeźwym nastolatkiem i dorosłym, trzeba mieć trzeźwość w każdej innej dziedzinie swojego życia. Brak tego sprawia, że człowiek może wpadać w nałogi, żeby uciec od trudnych doświadczeń, z którym sobie nie radzi – ocenił.

Zwrócił uwagę, że podstawowym środowiskiem, w którym młoda osoba uczy się życia w trzeźwości jest rodzina. – Albo mamy rodziny, które chronią przed różnymi formami nietrzeźwości, ale mamy rodziny patologiczne, gdzie dzieci są wciągane w nałogi – stwierdził ks. Dziewiecki.

– Najważniejszy czynnik, który skłania młodych do różnych ryzykownych zachowań to jest rozpacz, a więc przekonanie, że miłość nie jest możliwa – powiedział dr Wojcieszek. Zaznaczył, że tym co najskuteczniej chroni młodych przed nałogami, w tym także alkoholizmem, jest doświadczenie radości i sensowności życia.

Duszpasterstwo, po prostu

Ks. Dziewiecki dodał, że „podstawową formą troski o młodzież nie jest duszpasterstwo trzeźwości, ale zwyczajne duszpasterstwo, w ramach którego uczy się podstawowych zasad wiary i pomaga ludziom w kształtowaniu prawego sumienia”. – Chodzi o to, aby ludzie nie kierowali się emocjami i popędami, ale działali w oparciu o Dekalog i wskazania zostawione przez Chrystusa, co nie ma nic wspólnego z egoizmem – tłumaczył.

– Kościół katolicki, ucząc prawdziwej miłości do Boga, samego siebie i bliźniego pomaga dzieciom oraz młodzieży trwać w mądrości w każdej dziedzinie życia, także wobec alkoholu – dodał.

Dobrowolna i całkowita abstynencja

Deklarację dobrowolnej całkowitej abstynencji od alkoholu do śmierci z powodów duchowych złożyło ponad 50 tys. Polaków. W przeważającej większości są to osoby należące do Domowego Kościoła, działającego w ramach Ruchu Światło-Życie.

– Jest także kilka tysięcy osób, w tym sporo młodzieży, którzy deklarację składają na rok i ją systematycznie odnawiają – dodał.

Krucjatę Wyzwolenia Człowieka założył w 1979 r. ks. Franciszek Blachnicki, odpowiadając na apel papieża Jana Pawła II z 1979 r., aby przeciwstawiać się wszystkiemu, co uwłacza godności ludzkiej. Złożenie deklaracji zakłada dobrowolne, całkowite wyrzeczenie się alkoholu oraz modlitwę w intencji osób uzależnionych.

Z ogólnopolskiego badania postaw i opinii w zakresie wybranych zagadnień związanych z alkoholem przeprowadzonego przez agencję badawczą Brainlab w dniach 12-18 grudnia 2025 r. metodą CAWI na 1203-osobowej ogólnopolskiej próbie losowo-kwotowej pełnoletnich mieszkańców Polski wynika, że 84 proc. dorosłych Polaków pije alkohol, w tym 28 proc. robi to minimum raz na tydzień, 30 proc. kilka razy w tygodniu, a 18 proc. kilka razy w roku.

56 proc. badanych podało, że pije piwo, 37 proc. – wino, 34 proc. – wódkę, 28 proc. – piwo bezalkoholowe. 34 proc. pijących alkohol najczęściej sięga po piwo, 14 proc. – po wino, 11 proc. – po piwo bezalkoholowe, a 7 proc. – po wódkę.

Badanie ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) przeprowadza się co cztery lata, od 1995 roku, w różnych krajach europejskich. Jego celem jest analiza rozmiarów używania substancji psychoaktywnych, takich jak alkohol, narkotyki, czy papierosy, wśród młodzieży. W badaniu biorą udział uczniowie w wieku 15-16 oraz 17-18 lat, a pytania dotyczą m.in. częstotliwości picia alkoholu, jego dostępności, a także zachowań związanych z piciem. Najnowsze wyniki badania ESPAD w Polsce zaprezentowano w 2024 roku na konferencji w Sejmie.

Tydzień Modlitw o Trzeźwość Narodu obchodzony jest od 1968 r. Rozpoczyna się w ostatnią niedzielę karnawału i trwa do soboty przed I Niedzielą Wielkiego Postu. Z tej okazji Zespół Konferencji Episkopatu Polski ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych przygotował materiały duszpasterskie zawarte w Vademecum Apostoła Trzeźwości 2025.