Ekspertka: testy psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń nie eliminują ryzyka

Testy psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń nie eliminują ryzyka – powiedziała PAP dr Magdalena Kaczmarek z Uniwersytetu SWPS. Jak podkreśliła, broń pozostaje niebezpiecznym narzędziem, a ludzkie zachowania są z natury nieprzewidywalne. 

Psycholożka wyjaśniła, że badania osób ubiegających się o pozwolenie na broń mają charakter całościowy i obejmują przede wszystkim wywiad oraz wystandaryzowane testy. Celem jest ocena zarówno funkcjonowania emocjonalnego, jak i sprawności poznawczej badanej osoby.

Zdaniem ekspertki testy te nie pozwalają jednak całkowicie wyeliminować ryzyka, że osoba, która uzyskała pozytywną opinię, w przyszłości zacznie zachowywać się niebezpiecznie. Jak wyjaśniła ekspertka, badanie trwa zaledwie kilka godzin, co ogranicza możliwości dłuższej obserwacji czy przeprowadzenia dokładnego wywiadu środowiskowego. 

Diagnoza obejmuje dwa główne obszary: ogólne funkcjonowanie emocjonalne (ze szczególnym uwzględnieniem radzenia sobie w kryzysie, choć bez pogłębionej diagnozy psychiatrycznej) oraz sprawność poznawczą. Badanie funkcji poznawczych ma na celu wykrycie deficytów lub ograniczeń intelektualnych, które mogłyby wpływać na nieprawidłową ocenę sytuacji lub brak umiejętności bezpiecznego posługiwania się bronią – powiedziała psycholożka. 

Jak wyjaśniła psycholożka, pozytywna rekomendacja wymaga co najmniej przeciętnego funkcjonowania poznawczego i dobrego zdrowia psychicznego w zakresie możliwym do oceny podczas badania. Zaznaczyła jednak, że zaburzenia psychiczne mogą pojawić się na każdym etapie życia, a nie każdy czyn o charakterze desperackim musi wynikać z kryzysu zdrowia psychicznego.

Podkreśliła również, że diagnoza nie jest zero-jedynkowa. – Zaburzenia osobowości mogą mieć różne nasilenie, a występowanie określonych cech osobowościowych nie musi automatycznie oznaczać przeciwwskazań do posiadania broni. Przeciwwskazaniem do posiadania broni jest sytuacja, w której dana osoba nie spełnia określonych wymagań. Nie chodzi o to, żeby była idealna – powiedziała. 

>>> „A Kuba żyje?”. Pierwsze słowa policjanta po wybudzeniu z ciężkiej operacji

Rozmówczyni PAP wskazała, że w praktyce oznacza to również, że wśród tych, którzy otrzymują pozwolenie na broń, mogą znajdować się osoby potencjalnie niebezpieczne. 

– Nie da się w stu procentach wykluczyć sytuacji, w której u zweryfikowanej osoby – np. pod wpływem substancji psychoaktywnych – dojdzie do nagłej zmiany zachowania. To jeden z kluczowych powodów, dla których dostęp do broni jest restrykcyjnie kontrolowany. Broń pozostaje niebezpiecznym narzędziem, a ludzkie zachowania są z natury nieprzewidywalne – podkreśliła ekspertka.

Wskazała, że każda diagnoza – nie tylko psychologiczna, ale również medyczna – opiera się w pewnym stopniu na wnioskowaniu statystycznym.

– Oceniając daną osobę, zakładamy, że ryzyko wystąpienia niepożądanych zachowań jest bardzo małe. Na tej podstawie możemy wydać pozytywną opinię – powiedziała Kaczmarek.

Psycholożka zwróciła również uwagę, że szczególnie wymagającym okresem w życiu człowieka jest wczesna dorosłość, zwłaszcza w przypadku mężczyzn. To czas intensywnych zmian związanych z usamodzielnianiem się, budowaniem relacji i mierzeniem się z pierwszymi poważnymi kryzysami życiowymi. W tym okresie często ujawniają się również problemy psychiczne.

>>> Kraków: sprawca strzelaniny na Rynku Głównym zmarł w szpitalu. Trwa śledzwo prokuratury

Drugim trudnym momentem jest, zdaniem ekspertki, późna dorosłość – w przypadku osób starszych różne choroby fizyczne mogą wpływać na funkcjonowanie psychiczne. Może również dochodzić do pogorszenia funkcjonowania poznawczego.

– Im więcej osób posiada broń, tym większe jest prawdopodobieństwo, że wśród nich znajdą się tacy, którzy wykorzystają ją w niewłaściwy sposób – podsumowała.

Zobacz także