Elzear i Delfina. Małżeństwo w drodze do świętości [PATRONI DNIA]

Połączyła ich decyzja rodzin, ale wspólne życie z czasem stało się także wspólną drogą do świętości. Święty Elzear de Sabran i błogosławiona Delfina de Puimichel modlili się, wspierali potrzebujących i szukali sposobu, by żyć Ewangelią w świecie pośród codziennych obowiązków. Odnaleźli go w duchowości św. Franciszka z Asyżu.

Oboje pochodzili ze szlacheckich rodzin z południa Francji. Urodzili się w latach osiemdziesiątych XIII wieku i wcześnie doświadczyli straty najbliższych. Delfina została sierotą, Elzear stracił matkę – oboje mieli ok. 7 lat. Ona wychowywała się pod opieką zakonnic, jego powierzono stryjowi związanemu z Opactwem św. Wiktora w Marsylii. Oboje dorastali więc w środowisku religijnym i uduchowionym, gdzie mieli okazję nawiązać bliską relację z Bogiem.

Małżeństwo

Gdy byli jeszcze nastolatkami, rodziny zdecydowały o ich związku. Małżeństwo odpowiadało interesom majątkowym rodów i planom Karola II Andegaweńskiego, króla Neapolu i hrabiego Prowansji. Ślub odbył się około 1300 roku. Delfina początkowo się sprzeciwiała, ponieważ chciała zachować dziewictwo i poświęcić życie Bogu. Ostatecznie zgodziła się na małżeństwo, pozostając przy swoim postanowieniu. Jak wynika z przekazów o ich życiu, Elzear stopniowo przyjmował jej pragnienie jako własne, nie tylko ze względu na przekonywanie ze strony żony, lecz także przez doświadczenia mistyczne, jakich miał doświadczać. W 1316 roku złożyli wspólny ślub dziewictwa, nadal mieszkając razem. Był to wybór silnie związany ze średniowiecznym ideałem ascezy. Ich rodziny miały jednak początkowo problem z zaakceptowaniem tej decyzji. Była bowiem sprzeczna ze średniowiecznym ideałem szlachcica, który przekazuje odziedziczone, a nawet powiększone, dobra swojemu potomkowi, utrzymując w ten sposób linie rodową.

Św. Franciszek prowadzi św. Elzeara i bł. Delfinę przed Chrystusa

Nie należy wyboru Delfiny i Elzeara traktować jako miary świętości każdego małżeństwa, także średniowiecznego. W ich historii ważne jest również to, że wspólnota duchowa dojrzewała z czasem.

Franciszkański duch

Duży wpływ wywarli na nich franciszkanie. Kierownikiem duchowym Elzeara był Franciszek z Meyronnes. Byli z nimi związani także franciszkanie z kręgu spirytuałów, którzy domagali się w zakonie dosłownego przestrzegania zasady ubóstwa, przez co weszli w konflikt z papieżem. Duży wpływa na Delfinę miał mieć ścigany przez inkwizycję Angelo Clareno. Jednak małżonkowie, mimo sympatii do radykalizmu spirytuałów, otaczali się tymi ich przedstawicielami, dla których wierność nauczaniu Kościoła i Ojcu Świętemu była ważna. Byli oni bowiem do tego mocno przywiązani. Sam Clareno – pomimo konfliktu z inkwizycją – uczył Delfinę, że jedność z Kościołem hierarchicznym jest konieczna. „Ani Antychryst, ani jego uczniowie nie zdołaliby mnie odwieść od tej postawy, ani od żadnego artykułu wiary, którą obecnie wyznaje nasza święta Matka, Kościół” – mówił z kolei Elzear. Z kolei Delfina, gdy pewien zakonnik usiłował przekonać ją do istnienia czwartej osoby Trójcy Świętej, posłała po inkwizytora.

Święci małżonkowie obficie czerpali z franciszkańskiego wezwania do prostoty i pokuty. Wiara znajdowała wyraz w modlitwie, trosce o potrzebujących oraz wymaganiach, jakie stawiali sobie i swojemu otoczeniu. Elzear stworzył dla mieszkańców swojego zamku swoisty regulamin, którego przestrzegania surowo pilnowano. Poza nakazem regularnej spowiedzi i Komunii świętej, porannych modlitw czy zakazem hazardu, pojawiły się też zasady dotyczące odpowiedniego traktowania siebie nawzajem. W punkcie 7 czytamy: „Wszyscy niech zachowują pokój, przyjaźń i zgodę. Ktokolwiek obrazi domownika słowem lub czynem, niech jak najszybciej się z nim pojedna”. A w punkcie 8 zapisano tak: „Codziennie, o dogodnej porze po południu, domownicy niech zbierają się i prowadzą między sobą rozmowy o sprawach Bożych. Niech nikt nie przerywa przemawiającemu, lecz wszyscy niech chętnie go słuchają, prosząc Boga o dar wymowy dla niego” (oba punkty przywołuję na podstawie łacińskiej kompilacji Elzéara Borély’ego podanej przez Roselyne de Forbin d’Oppède, która zauważa, że mogła ona być połączeniem dwóch różnych tekstów – wspomnianego regulaminu oraz osobnego zarządzenia Elzeara).

Małżonkowie byli również mocno związani z bardzo pobożnym dworem w Neapolu. Król Robert I Mądry i jego żona Sancha z Majorki także mocno hołdowali ideałom franciszkańskim. Spowiednikiem królowej był zresztą br. Philippe Alquier, przedstawiciel ruchu spirytuałów. W czasie gdy inkwizycja ścigała radykalniejszych franciszkanów, znaleźli oni schronienie właśnie na dworze w Neapolu.

Religijny katolik w świecie

Ich głęboko uduchowione życie nie oznaczało jednak życia wolnego od spraw publicznych. Po śmierci ojca w 1310 roku Elzear odziedziczył hrabstwo Ariano w południowych Włoszech – jego ojciec Ermengaud otrzymał je w lenno od Karola II Andegaweńskiego w 1293 r. Musiał wyjechać, a małżonkowie przez pewien czas pozostawali rozłączeni. Później Delfina dołączyła do niego w Neapolu.

Elzear był rycerzem, zarządcą i doradcą na dworze królewskim. Uczestniczył w walkach, rozstrzygał spory i podejmował misje dyplomatyczne. Według jego biografów starał się łagodzić represje wobec pokonanych, zapewniać ubogim sprawiedliwe traktowanie i odrzucał dary, za pomocą których próbowano kupić jego przychylność. Świętość miała zatem wyrażać się także w sposobie sprawowania władzy i pełnieniu obowiązków, dzisiaj powiedzielibyśmy – „zawodowych”.

Delfina pozostawała blisko królowej Sanchy i środowiska franciszkańskiego. Oboje małżonkowie mieli również wspierać radą następcę tronu, Karola Kalabryjskiego, oraz jego żonę. Żyli pośród dworskich obowiązków, zachowując głębokie życie duchowe.

Ich wspólna droga zakończyła się 17 września 1323 roku. Elzear przybył do Paryża z misją wynegocjowania małżeństwa Karola Kalabryjskiego. Tam nagle zachorował i zmarł. Miał niespełna czterdzieści lat. Jego ciało przewieziono do Prowansji i pochowano w kościele braci mniejszych w Apt.

Delfina przeżyła męża o trzydzieści siedem lat. Wdowieństwo stało się dla niej czasem coraz radykalniejszego ubóstwa. Stopniowo wyzbywała się swojego majątku, przeznaczając środki na pomoc potrzebującym. W 1333 roku złożyła ślub ubóstwa. Po powrocie z Włoch osiadła w Prowansji, gdzie mieszkała skromnie i żebrała na ulicach. Zachowanie dawnej hrabiny jednych oburzało, innych skłaniało do podziwu. Cały czas jednocześnie angażowała się w działalność zjednywania ze sobą zwaśnionych arystokratów i zapobieganiu wojnom. Mimo surowej ascezy utrzymywała więzi z rodziną i otoczeniem.

Zmarła 26 listopada 1360 roku. Pochowano ją obok Elzeara. On został kanonizowany w 1369 roku, ona beatyfikowana w 1694 roku.