Przed Synagogą pod Białym Bocianem we Wrocławiu, fot. M. Kosendiak
Europejska droga Edyty Stein: od Wrocławia do Auschwitz. Zakończenie projektu „Edyta Stein – Gwiazda Europy”
Ponad 1000 uczestników, 20 podróży studyjnych, 6 krajów Europy i dziesiątki spotkań edukacyjnych – zakończony w 2025 roku projekt „Edyta Stein – Gwiazda Europy / Edith Stein’s European Route”, realizowany przez dr. Marka Kosendiaka w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, stworzył spójną europejską drogę pamięci, kultury i wiary, prowadzącą od Wrocławia – miasta urodzenia Edyty Stein – przez Górny Śląsk, Wiedeń, Kolonię i Echt aż po Auschwitz-Birkenau.
Celem projektu była weryfikacja tezy, że istnieje realny potencjał kulturowy i społeczny do utworzenia europejskiego szlaku kulturowego Edyty Stein, opartego na współpracy lokalnych wspólnot, depozytariuszy pamięci oraz instytucji kultury i Kościoła. Cel ten został zrealizowany poprzez szeroko zakrojone działania animacyjne, edukacyjne i badawcze, prowadzone w Polsce i za granicą. Część z nich została wpisana w Europejskie Dni Dziedzictwa, Europejską Stolicę Kultury w Chemnitz czy też w ideę jubileuszowych Szlaków Nadziei.
>>> Wrocław – miasto Edyty Stein. Tu urodziła się i dorastała święta filozofka [REPORTAŻ]

W 2025 roku odbyło się ponad 30 wydarzeń otwartych: spacerów miejskich, prelekcji, wizyt studyjnych i spotkań eksperckich. Projekt objął m.in. Wrocław, Lubliniec, Dobrodzień, Gliwice, Trzebnicę, Kolonię, Fryburg, Getyngę, Wiedeń, Echt, Westerbork i Auschwitz, tworząc mapę miejsc związanych z życiem, myślą i męczeństwem św. Teresy Benedykty od Krzyża.
Jednym z najważniejszych osiągnięć projektu było ponowne odkrycie i jednoznaczne wskazanie lokalizacji domu urodzenia Edyty Stein przy ul. Dubois 26 we Wrocławiu, który stał się symbolicznym i narracyjnym punktem wyjścia europejskiej drogi Patronki Europy. Projekt ukazał Wrocław jako miasto pogranicza kultur, dialogu i wielowarstwowej pamięci – od historii żydowskiej rodziny Steinów po współczesne pytania o tożsamość Europy.

Istotnym elementem przedsięwzięcia były działania na Górnym Śląsku, gdzie w Lublińcu, Dobrodzieniu i Gliwicach uczestnicy odkrywali lokalne konteksty rodzinne Edyty Stein oraz historię żydowskich i chrześcijańskich wspólnot regionu. Cmentarze, sanktuaria, muzea i przestrzenie codziennego życia stały się miejscami refleksji nad tym, jak pamięć historyczna funkcjonuje w lokalnym krajobrazie.
Szczególnie mocno wybrzmiał wymiar duchowy projektu. Droga prowadząca do rampy rozładunkowej w Auschwitz-Birkenau nie została potraktowana wyłącznie jako dramatyczny finał biografii, lecz jako przestrzeń pytania o sens zła, ofiary i odpowiedzialności. Listopadowe wyprawy do Beuron w Niemczech – miejsca benedyktyńskiej ciszy i modlitwy – pozwalały z kolei odczytywać życie Edyty Stein jako konsekwentną odpowiedź na Boże wezwanie. To właśnie z Beuron Edyta Stein pisała m.in. list do papieża Piusa XI.

Analiza ankiet uczestników pokazała, że ponad 85% badanych deklaruje chęć odwiedzenia kolejnych miejsc związanych z Edytą Stein. Najczęściej wskazywanym dziełem była autobiografia „Dzieje pewnej żydowskiej rodziny”, a co dziesiąty uczestnik sięgał po jej pisma filozoficzne i duchowe. Dane te potwierdzają istniejące zainteresowanie pogłębionym, wielowymiarowym kontaktem z dziedzictwem Patronki Europy.
Projekt był szeroko relacjonowany w mediach społecznościowych na profilu „Edith Stein’s European Route”, budując międzynarodową społeczność wokół idei europejskiej drogi Edyty Stein. Efektem końcowym prac będzie ekspertyza oceniająca realność i potencjał utworzenia europejskiego szlaku kulturowego.
>>> Świętość wśród krematoriów i drutów kolczastych. Święci z Auschwitz
– Jeśli taki szlak ma powstać, musi opierać się na dzieleniu się doświadczeniem życia, otwartości i „wczuciu” – wyjściu poza własne uprzedzenia ku spotkaniu z drugim człowiekiem – podkreślał podczas projektu pustelnik Jakobus z Beuron.
Dr Marek Kosendiak, wiceprezes Towarzystwa im. Edyty Stein, zaprasza do kontaktu osoby i instytucje zainteresowane dalszym rozwojem inicjatywy. Naturalną platformą kontynuacji działań pozostaje Towarzystwo im. Edyty Stein z siedzibą we wrocławskim Domu Edyty Stein oraz profil projektu w mediach społecznościowych. Projekt zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Projekt „Edyta Stein – Gwiazda Europy” – autorski pomysł dr. Marka Kosendiaka spotkał się z uznaniem ekspertów Ministerstwa Kultury, którzy spośród prawie 3300 wniosków wyłonili 292 i skierowali je do realizacji. Celem rządowego programu jest upowszechnianie kultury a realizowany projekt wpisuje się w obszar „animacja i edukacja kulturalna”.
Dr Marek Kosendiak jest kierownikiem Działu Miejsc Pamięci we wrocławskim Ośrodku „Pamięć i Przyszłość” znanym z prowadzonego od ponad 8 lat Centrum Historii Zajezdnia. Ponadto stypendysta dał się poznać jako sprawny organizator życia kulturalnego Wrocławia, doprowadzając do przygotowania i realizacji wystawy „Golgota Wschodu” wraz z programem edukacyjnym, dziesiątek przedsięwzięć szczególnie w obszarze współpracy z wrocławskimi Świadkami Historii oraz do realizacji ponad 80 wydarzeń w ramach obchodzonego w 2022 r. przez Wrocław Roku Edyty Stein.
Marek Kosendiak jest również aktywny w organizacjach pozarządowych, pełniąc m.in. funkcję wiceprezesa Towarzystwa im. Edyty Stein a w 2024 r. otrzymał państwowe odznaczenie Pro Patria od Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Bądź na bieżąco z Misyjne.pl!
Obserwuj misyjne.pl w Google News. Dodaj nas do ulubionych, aby nie przegapić najważniejszych treści z kraju i ze świata.
Wybrane dla Ciebie
Czytałeś? Wesprzyj nas!
Działamy także dzięki Waszej pomocy. Wesprzyj działalność ewangelizacyjną naszej redakcji!
| Zobacz także |
| Wasze komentarze |
Święta Edyta Stein, patronka Europa i symbol dramatów XX wieku
Historyk: Edyta Stein przypomina, że chrześcijaństwo jest solidną barierą przeciw totalitaryzmom
Edyta Stein całym swoim jestestwem poszukiwała prawdy [ROZMOWA]





Wiadomości
Wideo
Modlitwy
Sklep
Kalendarz liturgiczny