Nasza historia: Franciszek Kowalski OMI – pierwszy przełożony Polskiej Prowincji Oblatów. Dzieci nazywały go św. …

O. Franciszek Kowalski OMI odegrał kluczową rolę w tworzeniu i rozwoju Polskiej Prowincji Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. Z powodu długiej brody dzieci w Katowicach nazywały go św. Mikołajem.

Franciszek Kowalski OMI był nie tylko pierwszym prowincjałem Polskiej Prowincji, ale również jej niestrudzonym budowniczym. Urodził się 15 września 1878 r. w Wielkim Kleszczewie, niedaleko Gdańska. W dzieciństwie przeprowadził się z rodziną do Berlina-Charlottenburga. Później, jeszcze jako młody chłopak, wyjechał na naukę do junioratu w Valkenburgu w Holandii, a następnie odbył nowicjat w St. Gerlach pod Valkenburgiem. Śluby wieczyste złozył w niemieckim Hünfeld, tam też ukończył studia filozoficzno-teologiczne i przyjął sakrament święceń w 1903 r.

Rok później wyjechał do Kanady. Przez pierwsze pięć lat pracował jako wikariusz w parafii Świętego Ducha w Winnipegu – pierwszej polskiej parafii w tym kraju. Stanowiła ona jednocześnie pierwszą parafię dla katolickich emigrantów w tym mieście. Uczęszczali do niej również Niemcy, Słowacy czy Ukraińcy. O. Kowalski mógł więc zdobywać duszpasterskie doświadczenie w różnorodnym środowisku. Wyruszał też do kolonii polonijnych w okolicach miasta, przyczyniając się do budowy nowych kościołów. W 1909 r. został proboszczem tej parafii, a osiem lat później objął parafię w Beauséjour w Manitobie. Jego zaangażowanie i zapał sprawiły, że został powołany do rady prowincjalnej.

Twórca Polskiej Prowincji Oblatów

Kiedy w 1920 r. zaczęły powstawać zręby Polskiej Prowincji Misjonarzy Oblatów, władze zakonu zwróciły się do polskich oblatów z Kanady z prośbą o wsparcie. W 1922 roku o. Kowalski wrócił do Polski i został mianowany wikariuszem Wikariatu Polski, a więc tworzącej się wówczas prowincji, mającej wówczas zaledwie dwa domy – w Krotoszynie i Markowicach.

Trzy lata później, w czerwcu 1925 r., został pierwszym prowincjałem nowo utworzonej Prowincji Polskiej. To za jego kadencji powstały nowe domy zakonne m.in. w Lublińcu, Krobi, Obrze, Poznaniu i Kodniu. W 1926 roku – jako pierwszy przełożony Polskiej Prowincji w historii – wziął udział w kapitule generalnej w Rzymie. Tak wówczas przedstawiał sytuację na ziemiach polskich:

„Nasz naród jest bardzo chrześcijański, kapłan jest szanowany i kochany przez katolików. Przez ponad 100 lat kraj był w niewoli, a Rosja i Prusy w swych zaborach zlikwidowały całkiem życie zakonne. Nie było domów, które mogłyby przyjmować kandydatów na misje. To tłumaczy fakt, że Polska uczyniła relatywnie niewiele dla wielkiego dzieła misji. Nie można było wymagać od rodziców, by wysyłali dzieci do szkół misyjnych za granicę, gdzie traciłyby kontakt ze swoim językiem i pozbawiały się miłości do kraju. […] Po odzyskaniu niepodległości Polska otworzyła swe granice dla zakonów i zgromadzeń zakonnych. […] Młode misyjne zgromadzenia rozwijają się niezwykle bujnie. Niższe seminaria duchowne otworzyli oprócz oblatów także jezuici, redemptoryści, pallotyni, werbiści, salwatorianie i misjonarze Św. Rodziny. Zgłasza się do nich tak wielu młodych, że nie wystarcza dla wszystkich miejsc.”

Kodeń w czasie wojny

Do 1927 r. pełnił funkcję superiora w Krobi, a potem przeniósł się do Poznania. W 1931 r. , a później – w 1933 roku – został przełożonym i proboszczem w Kodniu. Jako proboszcz służył tam nieprzerwanie przez 14 lat, także w czasie II wojny światowej. Dwukrotnie był aresztowany – raz jako zakładnik, a raz w związku z pożarem bazyliki, który Niemcy wykorzystali jako pretekst do uwięzienia wspólnoty. Na wieży kościoła znajdował się bowiem niemiecki punkt obserwacyjny.

Mimo represji, o. Kowalski zorganizował w kodeńskim domu tajne nauczanie dla kleryków. Sam wykładał historię Kościoła, teologię, prawo kanoniczne, a nawet język francuski – przyczyniając się do tego, że kilku młodych oblatów mogło ukończyć formację i przyjąć sakrament święceń.

Po wojnie powrócił do Poznania, lecz obowiązki przełożonego okazały się zbyt obciążające. W 1950 r. przeniósł się do Katowic, gdzie do końca życia pomagał duszpastersko. Jako doskonały znawca historii prowincji i życia zakonnego cieszył się ogromnym szacunkiem i sympatią. Tłumaczył dokumenty z języków obcych, służąc Polskiej Prowincji aż do ostatnich chwil. Zmarł 1 marca 1954 r. w Katowicach, w wieku 76 lat. Został pierwszym oblatem pochowanym na nowo otwartym cmentarzu w Katowicach-Bogucicach.

Ojciec Franciszek Kowalski był człowiekiem energii, inicjatywy i wizji. Miał ogromny wkład w budowę Polskiej Prowincji Misjonarzy Oblatów. Nic dziwnego, że o. Józef Niesłony OMI nazwał go „patriarchą Polskiej Prowincji Oblatów”.

W Polsce oblaci są obecni od 1920 r. Zgromadzenie zostało założone przez św. Eugeniusza de Mazenoda, późniejszego biskupa Marsylii, 25 stycznia 1816 r. w Aix-en-Provence we Francji. Obecnie liczy ok. 3400 zakonników, a do polskiej prowincji należy ponad 400 oblatów, prawie 250 pracuje w kraju, a inni w należących do niej jurysdykcjach: na Madagaskarze i Reunion, w Ukrainie wraz z Rosją, we Francji-Beneluksie, Skandynawii, Białorusi i Turkmenistanie. Poza polską prowincją zakonną posługuje kolejnych około 100 oblatów pochodzących z Polski. Wśród nich jest czterech biskupów. Misjonarze oblaci są zgromadzeniem misyjnym. Ich naczelną służbą w Kościele jest ukazywanie Chrystusa i Jego królestwa ludziom najbardziej opuszczonym i ubogim, jak i niesienie Dobrej Nowiny ludom, które jeszcze nie poznały Chrystusa oraz pomoc w odkrywaniu ich własnej wartości w świetle Ewangelii. Natomiast tam, gdzie Kościół już istnieje, oblaci kierują się do osób, które mają z nim najmniej kontaktu. Obecne pełniącym obowiązki prowincjała jest wikariusz prowincjalny o. Bartosz Madejski OMI.

Zobacz także