Gdynia ma 100 lat [+GALERIA]

100 lat temu – 10 lutego 1926 roku – decyzją Rady Ministrów nadano Gdyni prawa miejskie. Formalny akt zapoczątkował bezprecedensowy proces inwestycyjny, w wyniku którego na wybrzeżu powstało nowoczesne, modernistyczne miasto. Choć pierwsza pisemna wzmianka o Gdyni – wówczas wsi Gdina – pochodzi z 1253 roku, znaczenie miejscowości zmieniło się diametralnie dopiero po 1918 roku.

Dla odrodzonej Polski budowa własnego, nowoczesnego zaplecza morskiego stała się priorytetem gospodarczym i militarnym. Kluczowy moment nastąpił w 1920 roku, kiedy inż. Tadeusz Wenda wskazał Gdynię jako optymalną lokalizację dla przyszłego portu.

Wenda argumentował, że Gdynia posiada unikalne warunki naturalne: jest osłonięta Półwyspem Helskim, a gwałtownie obniżające się dno morskie oraz niskie wybrzeże znacząco ułatwiają prace hydrotechniczne. Te argumenty przekonały decydentów – 23 września 1922 roku Sejm przyjął ustawę o budowie portu, co nadało inwestycji rangę państwową.

Apel rocznicowy wojskowej asysty honorowej przy Nabrzeżu Pomorskim w Gdyni, fot. PAP/Andrzej Jackowski

Inżynier Kwiatkowski

Projekt zyskał potężny impuls dzięki zaangażowaniu inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego, pełniącego w okresie międzywojennym m.in. funkcje ministra przemysłu i handlu oraz wicepremiera.

Kwiatkowski podkreślał, że „Polska bez własnego wybrzeża morskiego i bez własnej floty nie będzie nigdy ani zjednoczona, ani niepodległa, ani samodzielna gospodarczo i politycznie, ani szanowana w wielkiej rodzinie państw i narodów, ani zdolna do zabezpieczenia warunków bytu, pracy postępu i dobrobytu swym obywatelom”.

Wnuczka Eugeniusza Kwiatkowskiego Julita Maciejewicz-Ryś, fot. PAP/Andrzej Jackowski

Pierwsze efekty prac inżynieryjnych pojawiły się już wiosną 1923 roku, wraz z otwarciem tymczasowego portu wojennego i przystani rybackiej.

Nadanie praw miejskich

Trzy lata później, 10 lutego 1926 roku, zapadła kluczowa decyzja administracyjna o nadaniu Gdyni praw miejskich. Data ta, zbieżna z szóstą rocznicą symbolicznych zaślubin Polski z morzem, usankcjonowała status dynamicznie rosnącego ośrodka.

W latach 30. XX wieku miasto wkroczyło w okres najintensywniejszego rozwoju. Równolegle powstawały kluczowe instytucje, w tym Państwowa Szkoła Morska, oraz przemysł stoczniowy. Wyjątkowe tempo wzrostu potwierdziły dane demograficzne: w 1936 roku, zaledwie dekadę po uzyskaniu praw miejskich, liczba mieszkańców Gdyni przekroczyła 100 tysięcy osób, przyciągając specjalistów i robotników z całego kraju.

Współczesna Gdynia

Współczesna Gdynia to blisko ćwierćmilionowa metropolia, będąca kluczowym ośrodkiem portowym, akademickim i kulturalnym. Miasto, kojarzone z unikatową architekturą modernistyczną oraz prestiżowymi festiwalami, wciąż buduje swoją tożsamość w oparciu o silny związek z gospodarką morską.

Inspektor Marynarki Wojennej kontradmirał Jarosław Ziemiański na apelu rocznicowym, fot. PAP/Andrzej Jackowski

Doceniając historyczne i strategiczne znaczenie ośrodka, Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił rok 2026 Rokiem Miasta Gdyni. W podjętej uchwale senatorowie podkreślili szczególną rolę miasta w rozwoju gospodarczym kraju oraz późniejszych przemianach ustrojowych.

Prezydent: to miasto zbudowane na ciężkiej pracy

Gdynia była dzieckiem niepodległej, suwerennej Rzeczypospolitej, zbudowanej na ciężkiej pracy, pocie, poświęceniu i pięknym ideałom – powiedział prezydent RP Karol Nawrocki we wtorek podczas jubileuszowej sesji Rady Miasta Gdyni.

Jubileuszowa sesja z okazji obchodów 100-lecia nadania Gdyni praw miejskich odbyła się w Teatrze Muzycznym. Uczestniczyli w niej m.in. prezydent Karol Nawrocki oraz marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska. Sesję poprowadzili przewodniczący Rady Miasta Tadeusz Szemiot oraz prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek.

Prezydent w wystąpieniu podkreślił, że „wspaniała, piękna, rozwijająca się Gdynia ma 100 lat” i – jak zaznaczył – jest to miasto ważne dla państwa polskiego. Zwrócił uwagę, że w Stoczni Wojennej „odbywa się proces budowania odpowiedzialności za infrastrukturę bezpieczeństwa całego basenu Morza Bałtyckiego, które w krótkim czasie i dość nieoczekiwanie stało się wewnętrznym morzem Sojuszu Północnoatlantyckiego”.

– Bez Stoczni Wojennej i bez Gdyni bezpieczeństwa w tym akwenie nie uda się zbudować – ocenił Nawrocki. Przypomniał, że w Gdyni trwa budowa fregat wielozadaniowych „Miecznik”. Zwrócił również uwagę na Port Gdynia, który „rozwija się i każdego roku osiąga nowe rekordy przeładunkowe”.

Premier: Polska ma realne szanse dominować na Bałtyku

Gdynia jest ważną częścią aglomeracji i zespołu bałtyckich portów, dzięki czemu Polska ma dzisiaj realne szanse dominować na Morzu Bałtyckim – podkreślił z kolei premier Donald Tusk. Dodał, że miasto to staje się częścią bardzo ważnego projektu geopolitycznego.

Premier powiedział, że pamięta z czasów swego dzieciństwa i młodości, że Gdynia była dumą całej Polski i najnowocześniejszym miejscem w Polsce, otwartym na Zachód. – Gdynia była symbolem naszych ambicji i aspiracji, przynależenia do wspólnoty Zachodu, do nowoczesności. Dzisiaj ponownie staje się takim miejscem, synonimem polskich aspiracji, polskich ambicji – powiedział Tusk. Szef rządu podkreślił, że Gdynia jest bardzo ważną częścią całej aglomeracji oraz całego zespołu bałtyckich portów, co powoduje, że Polska „dzisiaj ma realne szanse dominować na Bałtyku”.

Premier z okazji 100. rocznicy nadania praw miejskich Gdyni odwiedził we wtorek PGZ Stocznię Wojenną, w której powstają trzy nowoczesne fregaty w ramach programu Miecznik – „Wicher”, „Burza” i „Huragan” oraz okręt ratowniczy w ramach programu Ratownik. Tusk podkreślał m.in. znaczenie współpracy w zakresie obronności z krajami skandynawskimi – m.in. o realizowanym ze Szwecją programie Orka, dotyczącym zakupu okrętów podwodnych.