Krytyczny głos papieża i biskupów. Czy demokracji w Indonezji grozi centralizacja?

Walka o przestrzeń demokracji jest wyrazem naszej miłości do ojczyzny – podkreślił abp Paul Budi Kleden. Metropolita Ende w Indonezji uczestniczył w ogólnokrajowej konferencji poświęconej „Społeczeństwu obywatelskiemu i przyszłość Republiki”. Spotkanie odbyło się na wyspie Flores, na której większość ludności stanowią katolicy.

Konferencja została zorganizowana przez Instytut Filozofii i Technologii Kreatywnej (IFTK) w Maumere. Wydarzenie zgromadziło ok. 3 tys. uczestników, zarówno na miejscu, jak i online, w tym polityków, naukowców, przedstawicieli religii, dziennikarzy oraz członków społeczeństwa obywatelskiego.

>>> Indonezja: biskup ruszył z pomocą po trzęsieniu ziemi

Dialog i poszanowanie odmienności poglądów

W swym wystąpieniu abp Kleden skupił się na relacji między Kościołem, polityką i rozwojem. Podkreślił odpowiedzialność chrześcijan za obronę swobód demokratycznych, promowanie sprawiedliwości oraz ochronę godności ludzkiej. Odwołując się do mitu jaskini Platona, zastanawiał się przede wszystkim nad znaczeniem wolności myśli i poszukiwania prawdy. Arcybiskup ostrzegł przed ryzykiem myślenia, które nie pozostawia miejsca na dyskusję. „Kiedy prawda staje się jedynie naszą własnością, w końcu nas zniewala i zamyka innych w klatce” – powiedział.

Cytując słoweńskiego filozofa Slavoja Žižka, przypomniał, że demokracja opiera się nie tylko na konsensusie, ale także na możliwości wyrażania odmiennych opinii. „Zamykanie przestrzeni dialogu, uciszanie odmiennych opinii i strach przed opozycją to dzwon pogrzebowy demokracji” – ostrzegł indonezyjski werbista. Wskazał, że istniejące różnice nie powinny być postrzegane jako zagrożenie dla harmonii społecznej, ale jako okazja do dialogu i wspólnego rozwoju.

Odpowiedzialność Kościoła

Mówiąc o misji Kościoła w indonezyjskim społeczeństwie, abp Kleden nawiązał do społecznego nauczania św. Jana Pawła II, który przypomniał, że Kościół uznaje wartość demokracji, ponieważ pozwala ona obywatelom uczestniczyć w decyzjach politycznych, wybierać swoich przedstawicieli i wnosić wkład w życie społeczności. Zauważył, że papież Polak wskazywał, że to uczestnictwo musi obejmować również najbiedniejszych i osoby zmarginalizowane.

>>> Susza wstrzymuje uprawy ryżu na Bali. Denpasar zmaga się z brakiem wody [GALERIA]

Metropolita Ende odniósł się również do apelu Konferencji Episkopatu Indonezji z maja 2026 r., w którym wyrażono niepokój z powodu ograniczania przestrzeni demokratycznej oraz zagrożeń związanych z centralizacją władzy w tym azjatyckim kraju. Wśród wyzwań wymagających uwagi Kościoła, abp Kleden wskazał nierówności ekonomiczne, ochronę środowiska, poszanowanie praw człowieka oraz trudności, z jakimi borykają się osoby angażujące się na rzecz sprawiedliwości. Indonezyjski hierarcha wskazał, że „krytyczny głos liderów Kościoła nie oznacza odejścia od ich misji duszpasterskiej”. Werbista przypomniał działania Kościoła również na wyspie Flores, gdzie pasterze wielokrotnie zabierali głos w obronie migrujących pracowników czy ochrony środowiska, które wyniszczane jest przez rozwój projektów geotermalnych. Upominali się także o poszanowanie praw człowieka, zdecydowanie występując przeciwko obecnemu w tym regionie procederowi handlu ludźmi.

Wyzwania związane z rozwojem

Podczas konferencji na Flores analityk polityczny Yanuar Nugroho, założyciel Instytutu Nalar, zwrócił uwagę na negatywne konsekwencje postępującej centralizacji administracji państwowej oraz rosnącej obecności przedstawicieli wojska w instytucjach cywilnych. Były minister handlu Gita Wirjawan skupił się natomiast na znaczeniu edukacji i formowania do krytycznego myślenia w erze sztucznej inteligencji, przypominając, że moralna odpowiedzialność za jej wykorzystanie pozostaje w rękach ludzi.

Konferencja zakończyła się publiczną deklaracją, która, przywołując wygnanie pierwszego prezydenta Indonezji Sukarno do Ende, zwróciła uwagę na rolę najmniejszych i najbardziej zmarginalizowanych społeczności w życiu Republiki. Przypomniano o konieczności ich dalszego rozwoju i potrzebie promowania polityki skierowanej na dobrobyt wspólnot lokalnych, a także na konieczność większego udziału lokalnych społeczności w podejmowaniu decyzji dotyczących zamieszkiwanego przez nie terytorium.

Uczestnicy konferencji nawiązali również do trudnej sytuacji na Flores po ogromnym trzęsieniu ziemi, które nawiedziło tę wyspę w połowie sierpnia. Abp Kleden przypomniał, że pilnym wyzwaniem nadal pozostaje zapewnienie mieszkańcom dostępu od wody pitnej, opieki medycznej i odpowiednich warunków mieszkaniowych.

>>> Indonezja: policja na Bali uratowała 20 żółwi zielonych. Zwierzęta wróciły do oceanu [GALERIA]

Metropolita Ende zachęcił uczestników konferencji do „przezwyciężenia strachu i wzięcia odpowiedzialności za przyszłość swoich społeczności”. Odwołując się do powiedzenia przypisywanego św. Augustynowi, przypomniał, że nadzieja ma dwie córki: gniew w obliczu niesprawiedliwości i odwagę, by ją zmienić. Do tych dwóch dodał trzecią: pokorę i gotowość do współpracy. Dla indonezyjskiego hierarchy obrona demokracji oznacza nie tylko przeciwstawianie się niesprawiedliwości, ale także pielęgnowanie dialogu, współpracy i wzajemnego szacunku, aby każdy mógł przyczynić się do budowania dobra wspólnego.