Leon XIV: zdrowie psychiczne to nie tylko kwestia kliniczna, ale także duchowa

Nie możemy podchodzić do kwestii zdrowia psychicznego wyłącznie jako do zagadnienia klinicznego czy technicznego. Człowiek może żyć autentycznie i przezwyciężać wiele wewnętrznych słabości – w perspektywie sensu. Kiedy natomiast człowiek odkrywa, że jego życie ma wartość, rodzi się nadzieja. A nadzieja nie jest naiwną iluzją – jest siłą duchową – wskazał Papież w przemówieniu do uczestników spotkania Organizacji Państw Iberoamerykańskich (OEI).

Leon XIV zwrócił się do przedstawicieli OEI, uczestniczących w spotkaniu „Mapy nadziei dla regionalnej agendy edukacyjnej. Zdrowie psychiczne, technologie cyfrowe i edukacja”. Temat wydarzenia Ojciec Święty określił jako „jedno z najpilniejszych i najważniejszych wyzwań naszych czasów” – relacjonuje Vatican News.

Papież wyraził wdzięczność Organizacji Państw Iberoamerykańskich, Papieskiej Komisji ds. Ameryki Łacińskiej, Dykasterii ds. Kultury i Edukacji oraz wszystkim tym, którzy przyczynili się do realizacji tej inicjatywy.

>>> Gdańsk: studenci stworzyli aplikację wspierającą zdrowie psychiczne

Leon XIV przypomniał, że region iberoamerykański „nosi głęboko w sercu”. Nazwał go krainą „o niezwykłych zasobach duchowych i ludzkich”. Jednym z przykładów bogactwa lokalnej kultury jest rękodzielnictwo, na które zwrócił uwagę Papież.

Edukacja „sztuką tworzenia wspólnoty”

Papież zaznaczył, że współcześnie edukacja jest „wezwana do ponownego odkrycia siebie”, nie jako budowanie odizolowanych indywidualizmów ani jako zwykłe przekazywanie umiejętności, lecz „jako sztuka tworzenia wspólnoty”.

Leon XIV przypomniał, że ludy starożytne spoglądały w niebo, analizując położenie gwiazd. Szukały tam wskazówek, uczyły się rozpoznawać rytm pór roku, czas siewu i żniw. „Gwiazdy obserwowano nie tylko z czystej ciekawości, ale także dlatego, że pomagały one zrozumieć odpowiedni moment do działania, zachowując harmonię między człowiekiem, naturą i czasem” – wyjaśnił Ojciec Święty.

Papież nawiązał do swojego Listu Apostolskiego „Kreślić nowe mapy nadziei” („Disegnare nuove mappe di speranza”), gdzie zaprosił do budowania globalnej „konstelacji edukacyjnej”, w której „każda instytucja, każda kultura i każdy naród mogą wnieść swój oryginalny wkład, aby oświecić drogę ludzkości”. Leon XIV zauważył, że każda kultura jest „wezwana do współpracy przy wytyczaniu wspólnej drogi, dojrzewając w świadomości przynależności do jednej rodziny ludzkiej”.

W poszukiwaniu sensu

Następnie Papież odniósł się do jednego z największych ubóstw naszych czasów – utraty wewnętrznych punktów odniesienia. „Wielu młodych ludzi posiada coraz bardziej zaawansowane technologicznie urządzenia, ale trudno im znaleźć sens, dla którego warto żyć, mieć nadzieję, kochać, a nawet cierpieć” – mówił Ojciec Święty. Młodzi stawiają sobie pytania: Czy moje życie ma jakiś sens? Czy istnieje pewna nadzieja na przyszłość?

Leon XIV ponownie nawiązał do swojego Listu Apostolskiego „Kreślić nowe mapy nadziei” (4.1), gdzie napisał, żę „człowiek nie jest 'profilem kompetencji’, nie da się go sprowadzić do przewidywalnego algorytmu, ale jest twarzą, historią, powołaniem”. Papież przypomniał w przemówieniu, że kiedy człowiek postrzegany jest tylko w kategoriach wydajności, konsumpcji lub danych statystycznych, „nieuchronnie pojawia się głębokie wewnętrzne cierpienie”. Dodał, że „wielu młodych ludzi żyje dziś pod jarzmem oczekiwań i wyników, pogrążonych w wyczerpującej rywalizacji, która rodzi niepokój, strach przed niepowodzeniem i dezorientację”.

W związku z tym Papież podkreślił, że choć wkład nauki, psychologii, medycyny i innych dziedzin wiedzy jest ważny w kontekście zdrowia psychicznego, to jednak „człowiek może żyć autentycznie – i przezwyciężać wiele wewnętrznych słabości – w perspektywie sensu”. Gdy brak poczucia sensu, „narastają wewnętrzna pustka, izolacja i rozpacz”. Odkrycie sensu prowadzi do nadziei, a ta jest „siłą duchową, która podtrzymuje życie nawet w najtrudniejszych chwilach”.

Leon XIV przypomniał Globalny Pakt Edukacyjny, zainicjowany przez papieża Franciszka, do którego postanowił dodać pielęgnowanie życia wewnętrznego. „Nie wystarczy bowiem zapewnić młodym ludziom dostęp do sieci cyfrowych, jeśli potem pozostają oni odłączeni od samych siebie, od innych i od własnego wnętrza” – wskazał Papież Leon. Podkreślił, że pielęgnowanie życia wewnętrznego oznacza „pomaganie nowym pokoleniom w ponownym odkryciu ciszy, refleksji, umiejętności zadawania pytań, głębi relacji i otwartości na transcendencję”.

Edukacja kształtuje

Papież zaznaczył, że technologia łączy, natomiast edukacja kształtuje. „Edukacja oznacza towarzyszenie młodym ludziom w odkrywaniu nie tylko tego, jak żyć, ale także po co żyć – mówił Ojciec Święty. – W tej misji edukacyjnej instytucje publiczne, szkoły, uniwersytety, rodziny, wspólnoty religijne, świat kultury i świat mediów są wezwane do współpracy. Nikt nie jest w stanie samodzielnie sprostać tak głębokim i złożonym wyzwaniom”.

Papież zachęcił do umacniania współpracy pomiędzy różnymi instytucjami i podmiotami oraz między nimi i Stolicą Apostolską. „Jesteśmy powołani, by być światłem dla wielu ludzi, zwłaszcza dla młodzieży, która poszukuje wiarygodnych punktów odniesienia i map, które pomogą jej wytyczyć drogę życia” – wskazał Leon XIV.

Papież zwrócił uwagę także na potrzebę łączenia myślenia z życiem, kontemplacji z działaniem, troski o ubogich z poszukiwaniem sensu, „strzegąc przy tym głęboko ludzkiego dziedzictwa, jakim jest edukacja”.

Na zakończenie Papież nawiązał do Matki Bożej, będącej wzorem wychowawcy. Poprosił o Jej wstawiennictwo, abyśmy „budowali zaufanie wśród nowych pokoleń, tak aby zaangażowały się one w budowanie świata bardziej sprawiedliwego i braterskiego”.