Japonia: „uprzejme prześladowanie” Kościoła

Zdaniem kard. Tarcisio Isao Kikuchi, arcybiskupa Tokio i przewodniczącego Caritas Internationalis, Japonia doświadcza dziś zjawiska, które można określić jako „uprzejme prześladowanie” – subtelnej presji kulturowej ograniczającej realne korzystanie z wolności religijnej.

Konstytucyjna wolność – i jej ograniczenia w praktyce

Powojenna konstytucja Japonii, ukształtowana po doświadczeniach państwowego szintoizmu i jego powiązania z władzą, gwarantuje ścisły rozdział religii od państwa oraz wolność wyznania. Jednak – zdaniem kard. Kikuchiego – zasada ta bywa interpretowana w sposób skrajny: jako całkowite wykluczenie religii z debaty publicznej.

Religia jest społecznie akceptowana, o ile pozostaje w sferze prywatnej – w kościołach i świątyniach. Gdy jednak Kościół zabiera głos w kwestiach społecznych, takich jak: likwidacja broni jądrowej, sprawiedliwe traktowanie migrantów, ochrona godności ludzkiej w polityce publicznej, pojawiają się zarzuty, że „miesza się do polityki”.

W kulturze japońskiej silnie zakorzenione są wartości harmonii i konformizmu społecznego. Publiczne zajmowanie stanowiska – zwłaszcza krytycznego wobec władz – bywa odbierane jako zakłócanie tej harmonii.

>>> Blisko ale i daleko od Madagaskaru [MISYJNE DROGI]

Społeczeństwo świeckie i obojętność religijna

Katolicy w Japonii stanowią niewielką mniejszość. Trudności w praktykowaniu wiary nie wynikają z represji, lecz raczej z kulturowej obojętności. Niedziela nie jest powszechnie traktowana jako dzień odpoczynku i kultu; szkoły czy instytucje organizują w tym dniu wydarzenia i zajęcia.

Publiczne uznanie zyskują głównie religijne praktyki o charakterze tradycyjno-kulturowym, natomiast zorganizowana religia jako źródło autorytetu moralnego nie odgrywa znaczącej roli w debacie społecznej – twierdzi japoński purpurat.

Rola Japonii w Kościele azjatyckim

Mimo że Japonia nie jest już postrzegana jako dominująca potęga w regionie, nadal posiada znaczący potencjał gospodarczy i edukacyjny. Coraz bardziej wielokulturowe młodsze pokolenie, lepiej znające języki obce, może – zdaniem kardynała – odegrać ważną rolę w budowaniu współpracy Kościoła w Azji.

Kościół katolicki w Japonii ma długą historię, sięgającą 1549 roku. W kontekście rosnącego znaczenia Azji w globalnym katolicyzmie, wspólnota ta – mimo swojej niewielkiej liczebności – może pełnić funkcję pomostu między Kościołem w regionie a resztą świata.

Katolicka tożsamość Caritas

Jako przewodniczący Caritas Internationalis, kard. Kikuchi podkreśla, że działalność humanitarna musi być zakorzeniona w katolickim rozumieniu godności osoby ludzkiej i świętości życia. Nawet jeśli w niektórych kontekstach – jak po trzęsieniu ziemi i tsunami w Japonii w 2011 roku – sugerowano ograniczenie widocznej identyfikacji chrześcijańskiej, kardynał uważa, że zachowanie wyraźnej tożsamości jest kwestią zasadniczą.

W ocenie kard. Kikuchiego wyzwanie stojące przed Kościołem w Japonii nie polega na walce z otwartą wrogością, lecz na odnalezieniu miejsca w silnie zlaicyzowanym i konformistycznym społeczeństwie, które akceptuje religię – pod warunkiem, że pozostaje ona „milcząca”.

Zobacz także