Muzeum Archidiecezji Warszawskiej: finisaż wystawy „Sztuka i obietnica” – w niedzielę

Jeszcze tylko cztery dni będzie czynna retrospektywna wystawa prac Adama Kossowskiego pt. „Sztuka i obietnica” w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (MAW). Ostatniego dnia, w niedzielę, o godz. 12.30 odbędzie się oprowadzanie kuratorskie.

Zorganizowana w 120-lecie urodzin artysty ekspozycja prezentuje najcenniejsze dzieła spośród blisko 750 prac Adama Kossowskiego – obrazy, rysunki, rzeźby ceramiczne i projekty wnętrz sakralnych. „Umożliwia odkrycie na nowo dorobku jednego z najważniejszych polskich artystów emigracyjnych XX wieku” – czytamy na stronie MAW. Wystawie patronuje Ambasador RP w Rzymie Anna Maria Anders.

Adam Kossowski (1905-86) urodził się w Nowym Sączu. Od 1923 roku studiował architekturę na Politechnice Warszawskiej, później malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – ostatecznie dyplom obronił w warszawskiej ASP w 1931 roku. Już przed wojną stał się uznanym artystą, któremu zlecano prestiżowe prace – projektował m.in. wystrój kaplicy na transatlantyku „Batory”, wygrał też konkurs na dekoracje baru na reprezentacyjnym kolejowym Dworcu Głównym w Warszawie. We wrześniu 1939 roku pojmany przez Armię Czerwoną trafił do łagru nad Peczorą. Dramatyczne doświadczenie więzienia było przełomowym momentem w życiu Kossowskiego – stał się wówczas gorliwym katolikiem.

Po uwolnieniu w 1942 roku wstąpił do armii gen. Andersa. Od 1943 roku pracował w polskim Ministerstwie Informacji w Londynie, na zlecenie którego namalował przejmujący cykl 16 gwaszy ze scenami z sowieckiego łagru. Była to prawdopodobnie pierwsza w historii polska dokumentacja życia w Gułagu, sporządzona przez naocznego świadka. W czerwcu 1944 r. Kossowski przedstawił swoją pierwszą indywidualną wystawę w Londynie, zatytułowaną „Polish Soldier’s Journey” („Podróż polskiego żołnierza”).W listopadzie 1944 roku wziął udział w międzynarodowym konkursie sztuki sakralnej „International Art Competition” – posłał tam dwa obrazy: „Zwiastowanie” (według rysunku wykonanego w łagrze) oraz „Weronikę” (Jezus niosący krzyż). „Weronika” zdobyła drugą nagrodę i przyniosła Kossowskiemu uznanie – prezes Stowarzyszenia Artystów Katolickich, rzeźbiarz Philip Lindsey Clark (1889–1977), zaprosił Kossowskiego do Rady Stowarzyszenia.

>>> Gregoriańskie Muzeum Etruskie – dlaczego to miejsce wciąż jest takie ważne?

Po zakończeniu II wojny światowej Kossowski pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, w związku z czym został w PRL urzędowo „zapomniany”.

W 1950 roku otrzymał propozycję realizacji wystroju wnętrza odbudowywanego kościoła Karmelitów w Aylesford w południowej Anglii. Kossowski wykonał tam przeszło sto obiektów: ceramicznych rzeźb, mozaik, witraży i elementów z kutego żelaza – co przyniosło mu międzynarodowe uznanie.

Później artysta wykonał wiele całkowitych wystrojów kościołów oraz instytucji katolickich w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Jego styl charakteryzowała unikatowa synteza różnych technik. „Łączył malarstwo z mozaiką i rzeźbą ceramiczną, stosując stylizację przeplatającą się z monumentalizmem, wizjonerstwem i symbolizmem, nawiązując jednocześnie do sztuki wczesnochrześcijańskiej i renesansowej” – czytamy na stronie MAW.

W latach 1963-66 Kossowski zrealizował monumentalny – o rozmiarach 3 x 25 m – obraz ceramiczny (składający się z ponad 2 tys. płytek), zatytułowany „Old Kent Road”. Na zewnętrznej ścianie biblioteki w londyńskiej dzielnicy Southwark przedstawił historię starej drogi, którą szły legiony rzymskie podbijające Wyspy Brytyjskie. „To historia Anglii w pigułce, aż po czasy współczesne: na ostatnich obrazach widać współczesnego londyńskiego policjanta w granatowym mundurze, a na niebie samolot i helikopter. Dzieło Kossowskiego to jedna z atrakcji londyńskich i przewodnicy od jego powstania prowadzą tu wycieczki” – napisała Izabela Gass w artykule pt. „Adam Kossowski – zapomniany malarz rodem z Nowego Sącza” („Dobry Tygodnik Sądecki”, 2020).

>>> Kuria gnieźnieńska zareagowała na kontrowersyjną wystawę w gnieźnieńskim muzeum

Artysta zmarł w Londynie 31 marca 1986 roku. Został pochowany na cmentarzu przyklasztornym w Aylesford. Kolekcję jego prac przekazała do Muzeum Archidiecezji Warszawskiej Stefania Kossowska (1909-2003) wdowa po artyście, wybitna redaktorka i publicystka emigracyjna, zaangażowana w wydawanie londyńskich „Wiadomości”.

W niedzielę, 1 marca, o godz. 12.30 o Adamie Kossowskim – jego życiu i pracy – opowiadać będzie kuratorka ekspozycji „Sztuka i obietnica” dr Ewa Korpysz. 

Zobacz także