Opole: miłośnicy tradycji wykonywali kroszonki i pisanki [+GALERIA]

W Muzeum Wsi Opolskiej w sobotę kilkudziesięciu twórców wykonywało tradycyjne ozdoby świąteczne z jaj w ramach 35. edycji konkursu „Opolskie Kroszonki i Pisanki”. Utrzymywana na Górnym Śląsku tradycja kroszonkarstwa jest wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

Kroszonki to zabarwione na jeden kolor jaja, na których przy pomocy ostrego narzędzia wydrapywane są skomplikowane i bardzo precyzyjne wzory roślinne. Jak wyjaśnia Helena Wojtasik, znawczyni tradycji ludowych Górnego Śląska, chociaż kroszonki są najczęściej kojarzone z Górnym Śląskiem, to w tym regionie swoją pozycję utrzymały tradycyjne pisanki.

>>> Raport: w styczniu koszyk artykułów codziennego użytku zdrożał o ok. 2,7 proc.

– Przez lata udowadniano wszystkim, że u nas nie pisze się pisanek, tylko robi się kroszonki. Tymczasem podczas wykopalisk archeologicznych w Opolu znaleziono pisankę mającą około tysiąca lat. Można więc założyć, że to pisanki, a nie kroszonki mają u nas dłuższą historię. Dzisiaj obydwie techniki są uważane za równie ważne dla podtrzymania ludowych tradycji Górnego Śląska – podkreśla Helena Wojtasik.

Każdy uczestnik sobotniego konkursu musiał zaprezentować dwie wykonane przez siebie kroszonki, pisanki, jaja trawione kwasem, oklejanki lub obszywanki i dodatkowo musiał wykonać trzecią pracę w obecności jury. Jak wyjaśnia Helena Wojtasik, dawniej ważny był nie tylko wzór ale i kolor.

– Jaja w kolorze czarnym dawano osobom cieszącym się dużym szacunkiem: nauczyciela, księdza. Fioletowe dawano starszym osobom: stryjowi, wujkowi, niezamężnej ciotce. Jajo zielone otrzymywali chłopcy, którzy przyszli polać dziewczyny na śmingusa. Z czerwonym to już bardziej złożona sprawa. Jeżeli było to jedno jajko, to oznaczało, że obdarowany podoba się dziewczynie. A jeżeli dwa, to można było wysyłać swaty. Był także odpowiednik czarnej polewki. To było żółte jajo, surowe. Dziewczyna takie jajko wkładała do kieszeni zbyt natrętnemu zalotnikowi, a następnie je rozbijała – wyjaśnia Wojtasik.

Co ciekawe, kilkadziesiąt lat temu wzory z ludowych kroszonek zaczęto wykorzystywać do zdobienia naczyń stołowych. Początkowo były to czarne wzory na białym tle. Z czasem wzory uzupełniano innymi kolorami i w ten sposób powstała charakterystyczna opolska porcelana. Zmiany widoczne są także wśród samych kroszonek.

– Na konkursach, czy jarmarkach organizowanych przez skanseny, ważne jest przekazywanie tradycji zarówno pod względem materiałów, jak i wzorów. Dzięki internetowi pojawiła się też grupa osób, które wykorzystują tradycyjne techniki zdobienia i na przykład na jajach wykonują w ten sposób obrazy czy loga firm, które chcą mieć niecodzienny upominek dla swoich partnerów biznesowych. Chociaż jest to nadal technika kroszonkarska, czy używana do pisania pisanek, to nie ma już zbyt wiele wspólnego z obchodami świąt – uważa Wojtasik.

Ogłoszenie wyników konkursu odbędzie się na tradycyjnym Jarmarku Wielkanocnym w bierkowickim skansenie, który odbędzie się 29 marca. 

Zobacz także