Św. Andrzej Bobola – patron niepodległości Polski

Podczas dzisiejszego Marszu Niepodległości w Warszawie na jego czele będą niesione relikwie św. Andrzeja Boboli. Ten męczennik jest w wielu środowiskach uważany za szczególnego patrona niepodległości Polski. Sprawa ta sięga widzenia dotyczącego niepodległości naszego kraju, jakie miał dominikanin o. Alojzy Korzeniewski w 1819 r. w Wilnie. Katolicy nie mają obowiązku wierzyć w domniemane objawienia prywatne, jednak warto wiedzieć, że ta historia odbiła się szerokim echem w kraju i za granicą. Powołali się na nią m.in. polscy biskupi w 1920 r. w liście do papieża z prośbą o kanonizację Andrzeja Boboli.

Wizja fizyka

Ojciec Alojzy Korzeniewski (1766–1833) był dominikaninem i fizykiem. Pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Grodnie, gdzie prowadził również laboratorium fizyczne i mechaniczne. Przetłumaczył na język polski podręcznik fizyki francuskiego uczonego René Justa Haüya. Ponieważ był żarliwym patriotą, władze carskie zakazały mu publikowania, głoszenia kazań, a nawet słuchania spowiedzi, pod groźbą zesłania na Syberię.

Pewnego wieczoru w 1918 r. („miesiąca i dnia nie pomnę” – napisał jezuita o. Grzegorz Felkierzamb, który po latach spisał tę historię) o. Korzeniewski otworzył okno klasztornej celi i zaczął się modlić do Andrzeja Boboli, którego postać znał od dzieciństwa. Prosił o pomoc dla Polski i ochronę przed prześladowaniami religijnymi. Ukazała mu się „zjawa” w jezuickim stroju, która przedstawiła się jako Andrzej Bobola.

Święty polecił dominikaninowi ponownie otworzyć okno. Ten zamiast klasztornego podwórza zobaczył jednak rozległą przestrzeń, a na niej niezliczone oddziały wojsk rosyjskich, tureckich, francuskich, angielskich, niemieckich i innych, które toczyły ze sobą wielką bitwę. Męczennik wyjaśnił, że po takiej wojnie, gdy nastanie pokój, Polska odzyska niepodległość, a on sam zostanie jej głównym patronem. Na prośbę dominikanina o dowód prawdziwości widzenia święty pozostawił odcisk dłoni na stoliku.

Ojciec Korzeniewski opowiedział o wydarzeniu współbraciom. Informacja dotarła również do jezuitów w Połocku. Jednym ze słuchaczy był wspomniany, młody wówczas, jezuita o. Grzegorz Felkierzamb.

Proroctwo dobrze znane

Przez kolejne dziesięciolecia historia była przekazywana głównie ustnie. Nie rozpowszechniano jej szeroko, m.in. z obawy przed wzbudzaniem przedwczesnych nadziei na odzyskanie niepodległości. W 1854 r. ks. Hieronim Kajsiewicz, autor biografii Andrzeja Boboli, przyznał, że znał tę opowieść, ale pominął ją w pierwszym wydaniu książki, aby nie podsycać oczekiwań związanych z sytuacją polityczną.

Pierwsze publikacje proroctwa ukazały się w 1854 r. na zachodzie Europy. O. Ludwik Taparelli d’Azeglio, jeden z najwybitniejszych jezuickich filozofów XIX w. i współzałożyciel opiniotwórczego pisma „Civilta Cattolica”, opisał je w artykule dotyczącym wojny krymskiej, zaznaczając, że zna relację od osoby, która osobiście znała zakonnika doświadczającego widzenia. W tym samym roku francuska gazeta „Union franc-comtoise” opublikowała tłumaczenie listu o. Grzegorza Felkierzamba z opisem wileńskiej wizji.

W 1855 r. przekład listu ukazał się w „Przeglądzie Poznańskim”. Od tego czasu opowieść była przedrukowywana w kolejnych publikacjach. Dominikanin o. Jacek Woroniecki zanotował, że przed I wojną światową proroctwo było dobrze znane w kraju i wśród Polaków za granicą. Gdy wybuchła wojna, nastąpił wysyp publikacji o przepowiedni, i to już od pierwszych dni konfliktu. Nie brakło też głosów, że może zbliżają się chwile jej spełnienia.

Z biegiem lat przekaz ulegał przekształceniom. W niektórych jego wersjach pojawiło się twierdzenie, że Polska odzyska niepodległość dopiero po kanonizacji Andrzeja Boboli. Takiego warunku nie ma w relacji dotyczącej widzenia o. Korzeniewskiego. Mowa w niej jedynie o odzyskaniu wolności po wielkiej wojnie i o przyszłej roli Boboli jako patrona Polski.

>>> 108 lat temu Polska odzyskała niepodległość

Wskrzeszenie Polski

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. tę historię zaczęto interpretować jako spełnione proroctwo. Kult Andrzeja Boboli coraz silniej łączono ze sprawą wolności narodowej.

W 1920 r. polscy biskupi zwrócili się do papieża z prośbą o kanonizację błogosławionego, wskazując, że naród polski wiązał z nim nadzieję na odzyskanie niepodległości:

 „Spodziewamy się przez kanonizację zadośćuczynić pragnieniu i oczekiwaniu całego narodu polskiego, który od początku wojny światowej całą swą ufność położył w Błogosławionym Męczenniku i bezustannie zanosił modły tak prywatne, jaki publiczne, ażeby wypełniło się proroctwo Błogosławionego Andrzeja Boboli o wskrzeszeniu Polski”.

Andrzej Bobola został kanonizowany przez Piusa XI 17 kwietnia 1938 r. Akta kanonizacyjne kończyły się słowami: „Słusznie radować się będzie Polska, której zmartwychwstanie przepowiedział Błogosławiony Andrzej Bobola i który przyrzekł, że zostanie jej Patronem przed Bogiem”.

W czerwcu 1938 r.  roku jego relikwie powróciły do Polski i odbyły pielgrzymkę przez kolejne miasta. Podczas uroczystości w Warszawie prezydent Ignacy Mościcki złożył na trumnie świętego swój Krzyż Niepodległości.

W 2002 r. św. Andrzej Bobola został oficjalnie ogłoszony patronem Polski.

Cud

Dzisiaj odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r., po ponad stu latach rozbiorów,  nikogo nie dziwi. Warto jednak sobie uświadomić, jak bardzo wydawało się nieprawdopodobne w XIX wieku i na początku XX wieku.

Po powstaniu styczniowym sprawa polska zaniknęła z agendy europejskiej polityki, stała się wewnętrzną kwestią państw zaborczych. Aby mogło dojść do odzyskania niepodległości, musiałoby dojść do jednoczesnej klęski albo przynajmniej osłabienia wszystkich trzech zaborców. Gdy w Europie konflikt pomiędzy mocarstwami zaczynał grozić wybuchem wojny, zaborcy znaleźli się we wrogich blokach, ale nawet wtedy można było się spodziewać co najwyżej wygranej jednego z bloków. Doprowadziłoby to wzmocnienia Rosji lub Niemiec oraz Austro-Węgier i przesunięcia granic zaborców na ziemiach polskich. Dlatego w obliczu wojny główne stronnictwa w kraju orientowały się na któregoś z zaborców, marząc co najwyżej o mniejszej lub większej autonomii.

Dopiero porażka Niemiec, rozpad Austro-Węgier oraz klęska Rosji i chaos rewolucyjny, jaki zapanował w tym kraju, spowodowały zaistnienie warunków dla polskiej niepodległości. Jeszcze w 1914 r., gdy wojna wybuchła, nikt nie był w stanie przewidzieć takiego obrotu spraw. Przewidywano szybką wojnę, a żołnierze mieli wrócić do domu na święta.

Również współcześni dostrzegali nieprawdopodobny splot okoliczności, który doprowadził do odzyskania przez Polskę niepodległości. Na przykład głównodowodzący sił Ententy francuski marszałek Ferdinand Foch (1851-1929) powiedział, że był to „cud”.

Źródło: Włodzimierz Operacz „Św. Andrzej Bobola – prorok i patron niepodległości Polski”

Zobacz także