Św. Turybiusz z Mogrovejo, arcybiskup-misjonarz w sercu Peru

Jednym z przystanków podróży Leona XIV do Peru będzie sanktuarium dedykowane świętemu, który w XVI wieku wywarł decydujący wpływ na Kościół tego południowoamerykańskiego kraju, głosząc Ewangelię w lokalnych językach i broniąc rdzennej ludności. Św. Turybiusz z Mogrovejo jest patronem biskupów Ameryki Łacińskiej. Wikariusz biskupi ds. duchowieństwa w Limie podkreśla, że „dla niego nikt nie był zbyt mały”, „chciał, aby wszyscy poznali miłość Boga”.

Św. Turybiusz z wykształcenia był wybitnym prawnikiem, doktorem obojga praw, profesorem uniwersytetu w Salamance oraz głównym sędzią trybunału inkwizycyjnego w Grenadzie. Choć był osobą świecką, król Filip II mianował go w 1579 roku arcybiskupem Limy, ówczesnej Ciudad de los Reyes, stolicy wicekrólestwa Peru. Wkrótce przyjął święcenia kapłańskie i został mianowany przez papieża Grzegorza XIII arcybiskupem Ciudad de los Reyes. W 1581 roku wyruszył do tej odległej ziemi misyjnej, która na zawsze zmieniła jego życie.

Zapał do głoszenia Ewangelii

Od tego momentu rozpoczyna się jego „przygoda miłości” z Jezusem, która prowadzi go do przemierzenia tysięcy kilometrów na terenie archidiecezji, często po trudno dostępnych terenach. Św. Turybiusz pokonywał drogi pieszo lub na ośle. Kierowała nim wyłącznie gorliwość głoszenia miłości Bożej tysiącom ludzi, z których wielu jeszcze nie poznało Chrystusa. „Pierwsze spotkanie z ludźmi, których miał duchowo prowadzić, było naznaczone gestem wyjątkowej bliskości, gdyż dotarł do nich na grzbiecie osła” – wyjaśnia w wywiadzie dla mediów watykańskich ojciec Fidel Zavaleta, wikariusz biskupi ds. duchowieństwa w Limie.

Wykorzystanie języków lokalnych

Działalność św. Turybiusza jako wielkiego reformatora doprowadziła do pierwszej prawdziwej reorganizacji Kościoła peruwiańskiego i wyznaczenia kierunków jego rozwoju. Zaledwie rok po swoim przybyciu zwołał synod prowincjalny w Limie w 1582 roku, podczas którego ustanowiono obowiązek nauki języków lokalnych dla wszystkich księży, aby mogli spowiadać i głosić kazania w sposób zrozumiały dla rdzennej ludności. To jemu zawdzięczamy również publikację trójjęzycznego katechizmu – w języku hiszpańskim, keczua i ajmara – oraz założenie pierwszego seminarium w Ameryce Łacińskiej. Św. Turybiusz dążył do dotarcia do najgłębszych zakamarków serc rdzennej ludności. „Chciał głosić im Ewangelię z miłością – wyjaśnia ojciec Zavaleta – wchodząc w ich rzeczywistość, z wielką miłością i miłosierdziem, aby wskazać im drogę zbawienia. Sam również nauczył się języków keczua i ajmara”.

40 tys. kilometrów wizyt duszpasterskich

Św. Turybiusz nie zamykał się w przepychu wicekrólestwa, lecz niestrudzenie przemierzał swoją rozległą archidiecezję, obejmującą obszar około 450 tys. kilometrów kwadratowych, aby głosić Ewangelię. „Szacuje się, że w czasie 25 lat pełnienia swej posługi w Peru, tylko 8 lat spędził w stolicy, a pozostałe 17 lat poświęcił na długie podróże, ewangelizując i broniąc godności lokalnej ludności” – podkreśla ojciec Zavaleta.

Geografia Peru jest bardzo zróżnicowana: w kraju rozciągają się pustynne wybrzeża, przez wysokie góry Andów, aż po dżunglę. „Archidiecezja Limy obejmowała w tamtych czasach te trzy obszary, do tego stopnia, że jej ówczesne terytorium odpowiada 17 dzisiejszym diecezjom. Tam, gdzie dziś jest 17 biskupów, w tamtych czasach był tylko on. Udawał się tam, gdzie istniała potrzeba okazania Bożego miłosierdzia, zwłaszcza najbiedniejszym i najbardziej bezbronnym” – wskazuje ojciec Zavaleta. Kapłan zauważa, że „szacuje się, iż św. Turybiusz przebył około 40 tys. kilometrów podczas swoich wizyt duszpasterskich, ponieważ dla niego nikt nie był zbyt mały. Nie było małego ludu, żadna osoba nie była mała: dla niego wszyscy byli dziećmi Bożymi”. Jego troską „było to, by wszyscy poznali miłość Boga”.

W obronie Indian

„Wszystkim niósł miłosierdzie Pana, promował również sprawiedliwość i prawa człowieka” – wskazuje ojciec Zavaleta. Peruwiański kapłan przypomina, że św. Turybiusz „stanowczo upominał się o godność i prawa rdzennych mieszkańców i nie godził się na żadnego rodzaju nadużycia wobec Indian, których kochał głęboko, tak jak ojciec kocha swoje dzieci”. „Nie głosił Ewangelii jedynie słowami, ale także czynami” – wskazuje ojciec Zavaleta. Zauważa, że jego głównym pragnieniem było „pokazanie światu miłości Boga, pokazanie, kim jest Jezus”. Św. Turybiusz udzielił osobiście sakramentów setkom tysięcy ludzi. Bierzmował m.in. Różę z Limy, która stała się pierwszą świętą obu Ameryk oraz takich przyszłych peruwiańskich świętych, jak Martin de Porrès i Francisco Solano.

Leon XIV w sanktuarium św. Turybiusza

Podczas podróży apostolskiej do Peru Leon XIV spotka się 14 listopada na czuwaniu modlitewnym ze wspólnotą katolicką z okazji zakończenia Roku Jubileuszowego św. Turybiusza de Mogrovejo w poświęconym mu sanktuarium w Zaña. Rok jubileuszowy zbiega się z trzecim stuleciem jego kanonizacji, która miała miejsce w 1726 roku. Właśnie w Zaña ten arcybiskup-misjonarz zmarł w Wielki Czwartek, 23 marca 1606 roku.

„Obecnie znajduje się tam grób, w którym św. Turybiusz spoczywał przez rok, zanim jego ciało przeniesiono do Limy. Jest to miejsce pielgrzymek, a ojciec Robert Prevost, gdy był misjonarzem i biskupem często przybywał do Zaña na modlitwę” – wyjaśnia ojciec Zavaleta. Wskazuje, że ta miejscowość należy do diecezji Chiclayo, której obecny Papież był biskupem. „To dla nas święte miejsce. Pielgrzymujemy tam, by modlić się przy grobie św. Turybiusza” – wskazuje kapłan. Zauważa, że przyszły papież czerpał wiele inspiracji od tego peruwiańskiego świętego, który nadal porusza najwrażliwsze struny serca Papieża Leona. Jak mówi, Peruwiańczycy są zachwyceni przybyciem Leona XIV. „Dla nas to powitanie ojca, który ponownie wraca do domu, tym razem jako Papież” – stwierdza, wyrażając radość Peruwiańczyków.

Przykład duszpasterskiej miłości

W przesłaniu z okazji 300. rocznicy kanonizacji św. Turybiusza Leon XIV nawiązał do swojej posługi biskupiej w Peru, wskazując, że kraj ten zajmuje szczególne miejsce w jego sercu, gdyż „poznał tam prostą wiarę tamtejszego ludu i doświadczył siły Kościoła, który potrafi trwać nawet pośród prób”. Papież wskazał, że „to doświadczenie zbliżyło go w szczególny sposób do św. Turybiusza, który również przybył z daleka do ziemi, która stała się jego dzięki duszpasterskiej miłości”.

Św. Turybiusz z Mogrovejo zmarł w 1606 roku w Zaña. Został beatyfikowany w 1679 roku przez Innocentego XI i kanonizowany w 1726 roku przez Benedykta XIII. Jest patronem Peru, biskupów Ameryki Łacińskiej oraz prawników.