Wsparcie zaczyna się od uważności – trzy monologi o przemocy seksualnej [+WIDEO]

Trzy monologi aktorskie, opublikowane przed Dniem modlitwy i solidarności z Osobami Skrzywdzonymi wykorzystaniem seksualnym, tworzą jedną opowieść: o bólu, który nie znika sam, o samotności po krzywdzie i o obecności, która może stać się początkiem zmiany. Skupiają się nie na samej przemocy, ale na tym, jak działa trauma, dlaczego tak trudno o niej mówić i co naprawdę pomaga w procesie zdrowienia.

Aktorzy — Maja Komorowska, Danuta Stenka i Ignacy Liss — w krótkich, poruszających monologach podejmują temat przemocy seksualnej i jej długofalowych skutków. Nie opisują szczegółów zdarzeń, które mogłyby ranić lub retraumatyzować, ale koncentrują się na konsekwencjach przemocy w życiu osoby skrzywdzonej i na reakcjach otoczenia.

Celem monologów jest zwrócenie uwagi na doświadczenie osób skrzywdzonych, przełamywanie milczenia oraz budowanie społecznej wrażliwości. Nieprzypadkowa jest także ich kolejność. Zostały ułożone tak, by najpierw zadbać o bezpieczeństwo osób skrzywdzonych, następnie poszerzyć społeczną świadomość, a dopiero na końcu zaprosić do działania.

„Nie jesteś sam” – bezpieczeństwo jako fundament zdrowienia

Pierwszy monolog dotyka trudnego stanu utraty poczucia bezpieczeństwa, jaki zazwyczaj występuje po doświadczeniu przemocy. Milczenie osoby skrzywdzonej często jest strategią przetrwania – doświadczenie krzywdy jest zbyt trudne i zbyt bolesne, by się z nim konfrontować lub o nim mówić. Osoba skrzywdzona potrzebuje natomiast poczucia bezpieczeństwa, że gdy zdecyduje się mówić, zostanie przyjęta z szacunkiem i bez oceniania.

„To nie znika samo” – dlaczego trauma nie mija z czasem

Z przekonaniem, że czas leczy rany, rozprawia się kolejny monolog. W przypadku traumy seksualnej czas może zmniejszać intensywność niektórych objawów, ale nie rozwiązuje problemu. Trauma to sposób, w jaki mózg i ciało nauczyły się reagować na zagrożenie. Wiele osób funkcjonuje z nimi latami, nie łącząc ich z dawnym doświadczeniem przemocy. Objawy mogą też pojawiać się po latach i przybierać różne formy: od lęku i bezsenności po trudności w relacjach czy chroniczne napięcie w ciele. Brak wiedzy na ten temat sprzyja bagatelizowaniu cierpienia i wzmacnia społeczne tabu.

„Zrób krok” – wsparcie, które sprzyja zdrowieniu

Trzeci monolog zwraca uwagę, że relacje są jednym z najważniejszych czynników wspierających proces zdrowienia. Uważne słuchanie, respektowanie granic, zgoda na tempo osoby skrzywdzonej – są istotnym wsparciem osoby zranionej i mogą stać się impulsem do szukania profesjonalnej pomocy.

Ważny jest także komunikat o odpowiedzialności, który wybrzmiewa w tym monologu. Pierwszy krok często nie polega na działaniu, ale na odwadze, by nie odwrócić wzroku. Brak reakcji otoczenia bywa formą wtórnego zranienia. Edukacja społeczna jest więc jednym z kluczowych elementów solidarności z osobami skrzywdzonymi.

Społeczny wymiar solidarności

Jak wskazują eksperci, przemoc seksualna w Polsce wciąż pozostaje zjawiskiem w dużej mierze ukrytym. Wiele osób przez lata nie ujawnia krzywdy i nie sięga po specjalistyczną pomoc na wczesnym etapie. Niska świadomość społeczna dotycząca mechanizmów traumy sprzyja jej bagatelizowaniu.

Publikacja monologów w ramach Dnia modlitwy i solidarności #ZeZranionymi wpisuje się w szerszy kontekst budowania społecznej wrażliwości. Ten dzień nie jest jedynie symbolicznym gestem, lecz zaproszeniem do refleksji nad społeczną odpowiedzialnością za to, jak reagujemy na krzywdę, a także do realnej obecności – w modlitwie, rozmowie, edukacji i działaniach pomocowych.

Nagranie monologów zrealizowała Redakcja Audycji Katolickich TVP we współpracy z Biurem Delegata KEP ds. ochrony dzieci i młodzieży. Są one dostępne w social mediach oraz na kanale YouTube @ReligiaTVP.

Zobacz także