Wszystkich Świętych a Zaduszki – czym różnią się 1 i 2 listopada? 

Początek listopada kojarzy się przede wszystkim z odwiedzaniem cmentarzy i wspominaniem bliskich, którzy odeszli. Oba dni mają jednak odmienne znaczenie w liturgii Kościoła. Kiedy katolik jest zobowiązany, by iść na mszę św. i jak uzyskać odpust za zmarłych?

Pierwszy dzień listopada jest poświęcony wszystkim świętym (tym znanym i tym, o których nie wiemy, że są świętymi). Drugiego dnia natomiast wspominamy i modlimy się za wszystkich zmarłych, szczególnie tych, którzy potrzebują modlitwy.

Wszystkich Świętych – co świętujemy? 

Uroczystość Wszystkich Świętych obchodzona jest w Kościele katolickim 1 listopada. Tego dnia wspomina się nie tylko osoby kanonizowane, takie jak św. Franciszek z Asyżu czy św. Teresa z Lisieux, ale wszystkich zbawionych. Także tych, których imion nie znamy i którzy nigdy nie zostali wyniesieni na ołtarze. Świętość nie jest bowiem przywilejem zarezerwowanym dla nielicznych. Kościół naucza o powszechnym powołaniu do świętości, które dotyczy każdego człowieka. 

Wbrew powszechnym skojarzeniom 1 listopada nie jest dniem żałoby. Przeciwnie, ma charakter radosny, ponieważ jego istotą jest świętowanie zwycięstwa życia nad śmiercią. Uroczystość Wszystkich Świętych należy również do świąt nakazanych, co oznacza, że katolicy mają obowiązek uczestniczenia tego dnia we mszy świętej. W Polsce 1 listopada jest ponadto dniem ustawowo wolnym od pracy.

Zaduszki – czy trzeba iść na mszę? 

Dzień po uroczystości Wszystkich Świętych Kościół obchodzi wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych, nazywane potocznie Dniem Zadusznym lub Zaduszkami. O ile 1 listopada wierni cieszą się z chwały tych, którzy osiągnęli niebo, o tyle 2 listopada szczególną uwagę poświęcają zmarłym potrzebującym modlitwy. W Dzień Zaduszny modlimy się w szczególności za dusze przebywające w czyśćcu. Kościół naucza, że żyjący mogą pomagać zmarłym przez modlitwę, ofiarowanie mszy świętej w ich intencji, jałmużnę i uczynki pokutne. 

>>> 3 modlitwy za bliskich zmarłych

W Dzień Zaduszny w kościołach odprawiane są msze święte w intencji zmarłych. Charakterystyczną praktyką są także wypominki, podczas których odczytuje się imiona i nazwiska zmarłych, polecając ich Bożemu miłosierdziu. W odróżnieniu od uroczystości Wszystkich Świętych 2 listopada nie jest świętem nakazanym. Oznacza to, że katolicy nie mają obowiązku uczestniczenia tego dnia we mszy świętej, choć Kościół zachęca do modlitwy za zmarłych, szczególnie przez udział w Eucharystii.

1 czy 2 listopada? Kiedy odwiedzamy cmentarze? 

W Polsce tradycja odwiedzania grobów bliskich jest związana przede wszystkim z 1 listopada. To właśnie wtedy na cmentarzach gromadzą się rodziny, zapalają znicze, przynoszą kwiaty i modlą się za zmarłych. Z liturgicznego punktu widzenia modlitwa za zmarłych jest jednak szczególnie związana z 2 listopada. Dlaczego więc największy ruch na cmentarzach przypada dzień wcześniej?

Istotne znaczenie mają utrwalony zwyczaj oraz fakt, że 1 listopada jest w Polsce dniem wolnym od pracy, podczas gdy 2 listopada pozostaje zwykłym dniem roboczym, chyba że przypada w niedzielę. Dla wielu rodzin uroczystość Wszystkich Świętych jest zatem dogodną okazją do wspólnego odwiedzenia cmentarzy, również tych położonych daleko od miejsca zamieszkania. Nie oznacza to jednak, że modlitwa za zmarłych 1 listopada jest niewłaściwa. Przeciwnie, jest ona zgodna z tradycją Kościoła.

Odpust za zmarłych. Jak można go uzyskać?

Od 1 do 8 listopada wierni mogą każdego dnia uzyskać odpust zupełny, który można ofiarować za osobę zmarłą. W tym celu należy pobożnie nawiedzić cmentarz i pomodlić się za zmarłych, choćby tylko w myślach. Do uzyskania odpustu zupełnego konieczne jest również spełnienie zwyczajnych warunków: stan łaski uświęcającej, przyjęcie Komunii świętej, modlitwa w intencjach Ojca Świętego oraz wykluczenie wszelkiego przywiązania do grzechu, nawet lekkiego. 

Ponadto 2 listopada można uzyskać odpust zupełny za zmarłych, nawiedzając kościół lub kaplicę i odmawiając tam modlitwy „Ojcze nasz” oraz „Wierzę w Boga”, przy spełnieniu pozostałych zwyczajnych warunków. 

2 listopada nadal można uzyskać odpust przez nawiedzenie cmentarza. Nie oznacza to jednak możliwości uzyskania dwóch odpustów zupełnych tego samego dnia. Zasadniczo można uzyskać tylko jeden odpust zupełny dziennie. 

Zobacz także