Abp Światosław Szewczuk: solidarność katolicka leczy narodowe egoizmy

W dniach 23–24 kwietnia w Kijowie odbywa się 18. Forum Bezpieczeństwa – coroczna platforma do dyskusji na temat kluczowych wyzwań współczesności, skupiająca polityków, dyplomatów, ekspertów i działaczy społecznych z różnych krajów. W dyskusji z udziałem przywódców religijnych w ramach tego wydarzenia wziął udział zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego (UKGK), arcybiskup większy kijowsko-halicki Światosław Szewczuk.

Tegoroczne dyskusje podczas forum skupiają się wokół tematu „Mrok czy świt: czy przed nami jest światło?”. Wydarzenie poświęcone jest ukraińskim bohaterom – żołnierzom, ratownikom, pracownikom energetyki, lekarzom i całemu narodowi Ukrainy, a także ludziom, którzy usuwali skutki awarii w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, którzy 40 lat temu ochronili świat przed katastrofą. Dyskusję moderował dyrektor forum, dyplomata Danyło Łubkiwśkyj. Wzięli w niej również udział przedstawiciele największych wspólnot religijnych Ukrainy: przewodnicząca Centrum Wolności Obywatelskich, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla z 2022 roku Oleksandra Matwijczuk, rzecznik Prawosławnego Kościoła Ukrainy metropolita Białej Cerkwi Jewstratij Zoria, nuncjusz apostolski w Ukrainie arcybiskup Visvaldas Kulbokas, wiceprezes Ogólnoukraińskiego Związku Kościołów Ewangelicko-Baptystycznych bp Ihor Bandura, mufti Administracji Religijnej Muzułmanów Ukrainy „Umma” Murat Sulejmanow oraz rabin Jakow Siniakow, kapelan 7. korpusu szybkiego reagowania Sił Desantowo-Szturmowych Sił Zbrojnych Ukrainy.

Do rozmowy dołączyły również online laureatki Pokojowej Nagrody Nobla: Maria Ressa (Filipiny, 2021), Tawakkol Karman (Jemen, 2011) oraz Jody Williams (USA, 1997).

Na początku dyskusji Danyło Łubkiwśkyj, odwołując się do artykułu religioznawcy, dysydenta i obrońcy praw człowieka Myrosława Marynowycza „Jaki powinien być kijowski Kościół przyszłości?”, przypomniał o międzyreligijnym charakterze ukraińskich Majdanów i ostrzegł przed próbami zniszczenia tej różnorodności.

Odpowiadając na pytanie, czy widać światełko w tunelu, zwłaszcza w kontekście rosnącej ksenofobii i ukrainofobii na świecie, abp Szewczuk wskazał na siłę Słowa Bożego i głos Kościoła powszechnego: „Myślę, że dziś odczuwamy, iż w czasach największej ciemności zawsze rozbrzmiewa siła i światło Słowa Bożego. I takim głosem na poziomie powszechnym jest dziś głos papieża Leona XIV. Pozwolę sobie zacytować jedno jego zdanie, które wywołało niejednoznaczne reakcje nawet w Waszyngtonie. Dosłownie papież powiedział: «nasz Bóg jest księciem pokoju, który odrzuca wojnę, którego nikt nie może wykorzystać, aby ją usprawiedliwić». A teraz uwaga: «Bóg nie słucha modlitw tego, kto prowadzi wojnę, i odrzuca ją, mówiąc: `Choćbyście nawet mnożyli modlitwy, Ja nie wysłucham. Ręce wasze pełne są krwi` (Iz 1, 15)». Słowa te są proroczym głosem Kościoła katolickiego w czasach, gdy odradzają się tak zwane egoizmy narodowe lub społeczne”.

Mówiąc o współczesnych przejawach ciemności, zwierzchnik UKGK wyjaśnił ich naturę i podkreślił sposób postrzegania tych zjawisk w kontekście ukraińskim: „Ciemność, o której mówimy, te przejawy ksenofobii, a nawet ukrainofobii, to nic innego jak przejawy egoizmu narodowego. W naszych uszach w Kijowie słowa te brzmią dziś jak demaskowanie rosyjskiego militaryzmu. Wszystko to dzieje się z rąk tych samych podżegaczy wojny, którzy nazywają ją świętą i bluźnierczo modlą się na pokaz”.

Następnie abp Szewczuk podał trzy konkretne przykłady międzynarodowego wsparcia, świadczące o żywej solidarności Kościoła katolickiego.

„Mamy dziś delegację metropolity Prešova Kościoła greckokatolickiego ze Słowacji. Wśród nas jest również ojciec profesor Jurij Popowicz wraz z żoną, którzy są nie tylko katolickimi intelektualistami, ale także wolontariuszami, którzy niezliczoną ilość razy przejechali z Prešova do Charkowa. To doskonały przykład tego, jak duch katolickiej solidarności rozprasza ciemność” – podkreślił abp Szewczuk.

Drugi przykład dotyczył pomocy udzielonej mieszkańcom Kijowa przez Polskę w okresie zimowym, gdy brakowało środków ogrzewania i światła: „Chciałbym dziś wspomnieć mojego dobrego przyjaciela, arcybiskupa Krakowa, kardynała Grzegorza Rysia, który w samym środku tej ciężkiej zimy w Kijowie, po otrzymaniu mojej wiadomości, zorganizował potężną akcję ratunkową dla zamarzającego Kijowa i w ciągu tygodnia zebrał prawie 2 miliony euro. Byliśmy pośrednikami w przekazaniu tych potężnych generatorów do dzielnic Trojeszczyny i Obołoni. On również na własny koszt nabył i podarował generator, który obecnie znajduje się w Centrum Rehabilitacji Dzieci w Trojeszczynie. Ten przykład poruszył innych katolików w Polsce”.

Mówiąc o szerszym europejskim wymiarze wsparcia, zwierzchnik UKGK wspomniał o pomocy z Węgier: „Niezależnie od tego, jakie wiatry wieją na szczycie decyzji politycznych, katolicka solidarność leczy narodowe egoizmy. To samo mogę powiedzieć o naszym przyjacielu, kardynale Péter Erdő z Budapesztu, który jako jeden z pierwszych pomógł nam odpowiednio zaopiekować się naszymi uchodźcami, którzy znaleźli się na Węgrzech”.

Następnie abp Szewczuk podkreślił szczególną rolę Kościoła w czasach globalnych wyzwań: „Katolicka solidarność leczy narodowe egoizmy. A proroczy głos Kościoła powszechnego jest dziś światłem w mrocznych czasach współczesnych egoizmów”.

Po wystąpieniach uczestników dyskusji zwierzchnik UKGK podkreślił, że przesłanie pokoju: „Nie dla wojny”, które dziś rozbrzmiewa na świecie ustami papieża Leona XIV, jest głosem całej ludzkości, która krzyczy, cierpiąc z powodu wojny.

Przypomniał również, że w tym roku Wszechukraińska Rada Kościołów i Organizacji Religijnych będzie obchodzić 30. rocznicę swojego powstania.

„Nasze hasło brzmi: wszyscy jesteśmy różni, ale wszyscy jesteśmy równi. Niezależnie od tego, czy jest to mała wspólnota, czy wielki Kościół, wszyscy jesteśmy równi przed Bogiem i przed ukraińskim prawem. Nauczyliśmy się współpracować w imię dobra Ukrainy i narodu ukraińskiego. Dlatego ta jedność w różnorodności nie jest teorią, jest naszym codziennym życiem i być może jest to przesłanie pokoju z Ukrainy do świata” – podkreślił zwierzchnik UKGK.

Na zakończenie abp Szewczuk podziękował również za wysiłki pokojowe Stolicy Apostolskiej i wspomniał o konkretnych inicjatywach w ramach tego wsparcia.

„Chciałbym dziś szczególnie podziękować Jego Ekscelencji arcybiskupowi Visvaldasowi Kulbokasowi za działalność mediacyjną i pokojową Stolicy Apostolskiej. Niedawno Ukraińska Poczta wyemitowała znaczek pocztowy ku czci papieża Leona XIV, poświęcony konkretnej sprawie – ratowaniu i wyzwoleniu z rosyjskiej niewoli ukraińskich dzieci. Wiemy, jak trudno jest Stolicy Apostolskiej rozmawiać z Rosją. W maju ponownie przyjedzie na Ukrainę kardynał Matteo Zuppi, który próbował odwiedzić ukraińskich jeńców w Rosji. Nie pozwolono mu się z nimi spotkać, ponieważ, jak wspomniał nuncjusz, Rosja ignoruje prawo międzynarodowe i uważa, że jej tak zwane ustawodawstwo krajowe stoi ponad prawem międzynarodowym i humanitarnym” – przypomniał hierarcha.

Podsumowując wypowiedzi przedstawicieli wyznań religijnych w Ukrainie, zwierzchnik UKGK zwrócił uwagę na wspólne świadectwo nadziei i podkreślił, że Ukraina dziś jednym głosem świadczy o świetle w odpowiedzi na ciemność.

„Wszyscy dzisiaj mówiliśmy o tym, że na końcu tego ciemnego tunelu jest światło nadziei. Słyszeliśmy o tym od laureatek Pokojowej Nagrody Nobla – silnych kobiet Ukrainy i świata. Słyszeliśmy to jako świadectwo Koranu z ust muftiego, że po ciemności zawsze nadchodzi światło. Mówił o tym również nasz rabin, nazywając ukraińską armię rękami Boga w Ukrainie. Myślę, że nie ma tu nic więcej do dodania, jak tylko «Amen»” – powiedział zwierzchnik UKGK.