„Cudowne życie”, choć nie bez trosk i problemów [RECENZJA] 

18 lipca do polskich kin wejdzie film „Cudowne życie”. To opowieść o życiu Rolanda Pereza, francuskiego adwokata i dziennikarza. Jego historię poznajemy przede wszystkim poprzez perspektywę skomplikowanej relacji z matką.  

„Cudowne życie” to film reklamowany jako „czuła i chwytająca za serce prawdziwa historia, która jest odą do wszystkich matek”. Jest w tym sformułowaniu wiele prawdy, choć jednocześnie może być ono trochę mylące. Tak samo zresztą, jak określenie tego obrazu jako „komedia” (taki gatunek przypisuje temu filmowi jeden z popularnych portali). Znów – to jest komedia, ale nie tylko. Może właśnie przez to wcześniejsze „przygotowanie” byłem tak zaskoczony podczas samego seansu? Bo ten film, który zresztą mnie zachwycił, jest bardzo głęboką opowieścią o relacjach. Często o relacjach mocno pokiereszowanych, poniekąd – toksycznych. Choć wciąż jest też „odą do wszystkich matek” i komedią. 

Po stronie syna 

Obraz ten stanowi adaptację autobiograficznej książki Rolanda Pereza „Ma mère, Dieu et Sylvie Vartan”. Opublikowana została w 2021. Autor jest francuskim adwokatem, dziennikarzem i pisarzem. Książka i film opowiadają o jego życiu w kontekście relacji z matką. W historii Rolanda kluczowe jest to, że mężczyzna urodził się z niepełnosprawnością – z końsko-szpotawą stopą. To niepełnosprawność, która uniemożliwiała małemu Rolandowi chodzenie. Ale matka od początku o niego walczyła – robiła wszystko, by niepełnosprawność nie naznaczyła jego życia. Bardzo mocno tę walkę o „cudowne życie” dla syna widać właśnie w dzieciństwie Rolanda. „Napisałem tę historię jako radosną przypowieść, odę opiewającą życie. Kiedy po raz pierwszy obejrzałem film, zdałem sobie sprawę z nadprzyrodzonego wymiaru walki Esther. Zawsze wydawała mi się niezwyciężona. W rzeczywistości igrała z ogniem. Opieka społeczna mogła mnie zabrać, leczenie mogło nie przynieść efektów. Zrozumiałem, jak blisko było do rozdzielenia mnie i rodziców, do wsadzenie mnie w szyny, do mojej dożywotniej niepełnosprawności. Jednak moja matka była obdarzona Bożą iskrą” – mówił swego czasu w wywiadzie bohater filmu. Matka stojąca po stronie syna – w dzieciństwie ta postawa była bardzo ważna. I uratowała zdrowie, a pewnie i życie Rolanda. Ale film pokazuje też kolejne lata życia Rolanda. I w nich relacje z matką zaczyna coraz bardziej nabierać toksycznych elementów. 

Toksyczność 

Esther przedstawiona jest w filmie jako matka kochająca. Problem w tym, że miłość jest przez nią okazywana „za bardzo”. Bo o ile w życiu młodego Rolanda troska i obecność matki na co dzień była ważna, o tyle w kolejnych etapach życia stała się pewnym problemem. Bo wydaje się, że w oczach Esther Roland nigdy nie stał się człowiekiem dorosłym. Dla niej zawsze był małym chłopcem z końsko-szpotawą stopą – a więc dzieckiem wymagającym – według niej – specjalnej opieki. Kobieta podporządkowała swoje całe życie właśnie relacji z synem. Ba, powiedziałbym nawet, że ona zrezygnowała z własnego życia – wchodząc na 200% w życie swojego syna. To przez nią Roland właściwie nie miał relacji z ojcem – bo ona zawłaszczała syna dla siebie. A choć ojciec mieszkał przez lata pod tym samym dachem, to właściwie dla syna był kimś obcym. I właśnie z tych powodów w kontekście relacji Esther i Rolanda użyłbym przymiotnika toksyczna. Kiedyś tak nie zwracało się uwagi na nadopiekuńczość, na problem z odcięciem pępowiny. Dziś mówi się już o tym coraz więcej – i dlatego też więcej zauważamy. Jest problemem, gdy ktoś chce przez całe życie zachować relację w niezmiennej formie. A przecież dorosły to już nie dziecko – ma inne potrzeby, pragnienia, chce być samodzielną jednostką. Dlatego tak bardzo dziwiło mnie, że Esther obecna jest w firmie, w której pracuje Roland, że pomaga mu znaleźć kobietę. I że jest zdziwiona, gdy w nowym biurze nie ma dla niej pokoju – a przecież powinna być blisko syna. I to właśnie o tej skomplikowanej relacji Esther i Rolanda opowiada przede wszystkim film wyreżyserowany przez Kena Scotta. To nie jest zła relacja – na pewno jedną i drugą osobą kieruje miłość. Jest to jednak relacja naznaczona toksycznością – ponieważ ta miłość nie chce pozwolić na to, by drugi człowiek mógł być sobą. Esther chce dać synowi owo tytułowe cudowne życie – a tak naprawdę podcina mu w ten sposób skrzydła. 

Dobre kino w starym stylu 

Jest jednak ta opowieść o nad-miłości pełna ciepła i nadziei – wszak sam Roland chciał stworzyć „radosną przypowieść”. I pełna jest humoru – ale delikatnego, subtelnego. Ale też takiego, który pozwala w kontekście tego filmu użyć słowa komedia. Ale nie tylko – dla mnie to jednak przede wszystkim biograficzny dramat psychologiczny. To nie humor rubaszny, ale za to taki, który pozwala rozładować napiętą czasem atmosferę między Esther a Rolandem. To na pewno film uczący nas akceptacji bezwarunkowej drugiego człowieka. Tak jak Esther zaakceptowała syna i jego niepełnosprawność. I jak chciała dać mu owo „cudowne życie” – żeby pokazać mu, że inni też mogą go przyjąć. Choć ze smutkiem patrzyłem na sceny, w których Esther chciała ukryć niepełnosprawność syna przed światem –jakby bojąc się, że przez tę cechę nie będzie przez ów świat przyjęty. To pewnie w dużej mierzy wynikało z ducha czasów – dziś chyba już rzadziej spotykamy się z wykluczeniem czy odrzuceniem osób z niepełnosprawnościami. Przynajmniej mam taką nadzieję. Oby nie musieli się bać.  

Chyba najważniejszą lekcją, jaką daje nam film Scotta jest zachęta do samodzielności, do bycia sobą. I jednocześnie jest to też obraz o potrzebie kochania i zrozumienia – która jest w każdym z nas. Po obejrzeniu tego filmu warto może zastanowić się nad tym, czy czujemy się kochani. I czy przypadkiem nie dotyka nas też nad-kochanie, które może być już problematyczne. Bo to, co istotne jest w dzieciństwie, w dorosłości może zacząć nam przeszkadzać. Francuski obraz to takie kino „w starym stylu”. Niespieszne, stawiające przede wszystkim na opowieść i jej bohaterów. Nie ma tu wielkich wybuchów czy efektów specjalnych. Jest po prostu dobra historia. A dobre kino poznaje się właśnie po tym, że opowiada wciągające historie i nimi się broni. 

Zobacz także