Egzarcha Doniecki: nadzieja na zwycięstwo nad złem pozostaje silna [ROZMOWA]

Na trzy dni przed czwartą rocznicą rosyjskiej inwazji na Ukrainę greckokatolicki biskup Maksym Riabucha opisuje sytuację humanitarną mieszkańców ukraińskich regionów, wyczerpanych bombardowaniami, brakiem prądu, ogrzewania i leków. „Ta zima jest jedną z najgorszych w całej wojnie, która szaleje na naszej ziemi od 2014 roku”, ale wszystkie modlitwy są o nawrócenie serc, ponieważ „nawrócenie człowieka przynosi życie i pokój”.

Cztery lata bólu, śmierci i zniszczenia. Rocznica naznaczona najgorszą zimą w całej wojnie, bez prądu, bez ogrzewania, bez leków nawet na najbłahszą grypę. W czasie, gdy negocjacje pokojowe są niewątpliwie naznaczone okrutnym impasem, Ukraina stoi w obliczu zdewastowanej sytuacji humanitarnej. Jak wyjaśnia UNICEF, około 2,5 miliona dzieci „jest coraz bardziej zagrożonych, uwięzionych lub przesiedlonych w kraju, uciekających lub szukających schronienia w krajach przyjmujących. Ofiary przemocy i zniszczeń, traumy i dotkliwych strat, zostały pozbawione dzieciństwa: co trzecie dziecko jest przesiedlone w kraju lub uchodźcą za granicą, co czwarty nastolatek traci nadzieję na przyszłość na Ukrainie, a 4 na 10 dzieci żyje w ubóstwie, co stanowi wzrost o 70% w porównaniu z rokiem 2021”.

Egzarchat Doniecki Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego obejmuje terytorium obwodów donieckiego, zaporoskiego, dniepropietrowskiego i ługańskiego. Niektóre z tych terytoriów były okupowane już w 2014 roku, dlatego siedzibę egzarchatu przeniesiono do Zaporoża. Jednak, jak wyjaśnia egzarcha, biskup greckokatolicki Maksym Riabucha, „marzenie i nadzieja na zwycięstwo nad złem są silniejsze niż wszelkie lęki i trudności, których doświadczamy:

Vatican News: Ekscelencjo, jaka jest sytuacja humanitarna w Waszym egzarchacie? Gdzie jest najtrudniej?

Bp Maksym Riabucha: Sytuacja humanitarna w naszym egzarchacie donieckim jest w rzeczywistości bardzo trudna. Ta zima była jedną z najgorszych w całej wojnie, która szaleje na naszym terytorium od 2014 roku. Doświadczyliśmy niezwykle dramatycznej sytuacji, gdy Rosjanie zbombardowali infrastrukturę energetyczną i kiedy w rzeczywistości wszędzie na naszych terytoriach brakowało prądu przez ponad 20 godzin dziennie. Na wsiach, gdzie ludzie zazwyczaj ogrzewają się piecami opalanymi drewnem, jest nieco łatwiej, ponieważ nadal mogą szukać lokalnej pomocy. Najtrudniejsza sytuacja panuje w miastach, gdzie wieżowce nie mają niezależnego ogrzewania; brak prądu prowadzi również do braku ogrzewania wody i innych źródeł utrzymania. Trzeba jednak powiedzieć, że rząd robi wszystko, co w jego mocy, aby zaradzić skutkom tych ataków. Pracownicy wsparcia technicznego robią wszystko, co w ich mocy, aby przywrócić normalne warunki życia naszym obywatelom.

>>> ONZ: Krytyczna sytuacja kobiet na Ukrainie w czwartym roku wojny

W jaki sposób staracie się udzielać ludziom wsparcia humanitarnego? Czy dysponujecie wystarczającymi środkami?

Staramy się udzielać wsparcia na różne sposoby. Jesteśmy wdzięczni Bogu, ponieważ On stworzył Kościół jako bardzo rozległą całość. Powszechność Kościoła pozwala nam mieć wielu przyjaciół, którzy poza naszą własną rzeczywistością są nam bliscy sercem, myślą, modlitwą, a także konkretnymi aktami wsparcia i pomocy. Istnieją różne organizacje, które na przykład pomagają nam w zakupie benzyny do generatorów. W różnych okresach mieliśmy przyjaciół, którzy dostarczali generatory dla wszystkich naszych parafii i organizacji, którym służymy. Nawet w tym okresie mieliśmy darczyńców, którzy przesyłali nam generatory, które następnie mogliśmy rozdać mieszkańcom naszych parafii, mieszkającym na przykład w domach prywatnych na wsiach lub w miastach.

Niektóre z tych generatorów wykorzystujemy również do różnych działań, które prowadzimy w żłobkach, salach katechetycznych itd. Wszystkie nasze kościoły stały się miejscami odnowy, nadziei i wsparcia w tym bardzo trudnym czasie. Oprócz wspólnot parafialnych, które robią wszystko, co w ich mocy, mamy również sieć Caritas. W naszym egzarchacie donieckim działa siedem dużych ośrodków Caritas, oferujących wsparcie w różnych miastach i wsiach na całym naszym terytorium. To doskonałe źródło pomocy ludziom i jesteśmy bardzo wdzięczni wszystkim dobroczyńcom, którzy za pośrednictwem różnych organizacji starają się wspierać Ukraińców w trudnych chwilach. Na przykład, w pewnym przypadku przedstawiciele organizacji zadzwonili do mnie i poprosili o opowiedzenie o naszych doświadczeniach. Po opisaniu sytuacji odpowiedzieli: „Możemy pomóc w zaopatrzeniu w leki”. W związku z tym w kilku naszych parafiach zorganizowaliśmy dystrybucję niezbędnych leków na grypę i inne choroby. To jeden z wielu sposobów, w jaki świat dociera dziś do Ukrainy i naszych obywateli.

Czy w ostatnich miesiącach wiele osób opuściło miasta i wsie na terenie egzarchatu?

Obserwując ruch w miastach i wsiach, trudno nazwać to poważną zmianą. Na przykład Zaporoże wciąż żyje swoim zwykłym życiem. Niektórzy ludzie opuszczają miasta; raczej ci, którzy wyjeżdżają, to ci, którzy mieszkają we wsiach położonych najbliżej frontu w obwodzie donieckim. Wiele rodzin stopniowo opuszcza swoje wsie, szukając bezpieczniejszych miejsc. W rzeczywistości jednak te ruchy i zmiany są dość zwyczajne, bo ludzie przychodzą i odchodzą: gdy tylko poczują, że sytuacja trochę się uspokoiła, wiele rodzin zaczyna wracać do swoich wsi i miast.

>>> UNICEF: ponad jedna trzecia ukraińskich dzieci to uchodźcy

Jak prowadzona jest praca duszpasterska? Jak księża i duchowni stawiają czoła tak poważnym wyzwaniom?

Na szczęście nadal możemy normalnie prowadzić pracę duszpasterską. Pomimo wojny i wszystkich wyzwań, z którymi się mierzymy, nasi księża i wierni zawsze starają się być ludźmi aktywnej modlitwy, bliskości i braterstwa. Niedzielne modlitwy i codzienne Msze św. są odprawiane regularnie, tam gdzie sytuacja na to pozwala, ponieważ wraz ze zmianą linii frontu niestety tracimy niektóre parafie. Jednak tam, gdzie to możliwe, ludzie nadal się modlą. Prowadzone są również inne działania: katechezy dla dzieci, młodzieży i rodzin; spotkania modlitewne dla różnych wspólnot, takich jak Matki Modlitwy i Rycerze Kolumba. Wszystkie te grupy starają się utrzymać regularne spotkania. Odbywają się również różne sesje formacyjne. Na przykład, w ciągu ostatniego miesiąca zorganizowaliśmy szkolenia dla animatorów i ministrantów, którzy pomagają naszym księżom w różnych parafiach egzarchatu donieckiego. Obchodziliśmy również początek Wielkiego Postu. Promujemy i realizujemy wszystkie zwyczajne działania, które Kościół stara się realizować na naszym terenie.

Często odwiedza Ekscelencja parafie egzarchatu i spotyka ludzi w różnym wieku, w tym młodzież. O czym mówią młodzi?

Wizyty w parafiach to momenty, w których jednoczymy się jako jedna wielka rodzina. Za każdym razem, gdy przyjeżdżam do parafii, po liturgiach, staram się dzielić wszystkim, czego Kościół doświadcza w tym okresie: różnymi wydarzeniami, regularnie odbywającymi się działaniami. Wszystko to pomaga ludziom mieszkającym w różnych miejscach, gdzie mamy nasze kościoły, mieć szerszą wizję i większą wrażliwość na rzeczywistość kościelną. Z drugiej strony, są też okazje do osobistego dzielenia się z ludźmi. Często pytają mnie: „Co nas czeka?”. Jednocześnie jednak dzielą się swoją nadzieją. Mówią, że Bóg nie mógł nas powołać do życia, nie zastanawiając się, jak nas wspierać i pomagać. Wielu opowiada mi też o pięknych rzeczach: o braterstwie, przyjaźni, wzajemnym wsparciu, którego mimo wszystko udaje im się doświadczyć. To momenty, które ujawniają wielkie człowieczeństwo. Kiedy rozmawiam z młodymi ludźmi, dużo mówią mi o sensie życia, o sensie swojej nadziei. Dzielą się swoimi marzeniami i proszą o rady, jak iść naprzód, jak odnaleźć się w tym niespokojnym świecie, pozostając wiernymi temu, co czują w sercu. Jestem wzruszony, widząc tych młodych ludzi z marzeniami i głębokim, jasnym sensem życia. Tutaj, w ogarniętym wojną kraju, spotykam tak wielu młodych ludzi, którzy mają odwagę żyć, marzenia do spełnienia i wizję przyszłości, która inspiruje odwagę nawet u tych, którzy ich słuchają i czują się częścią ich życia.

>>> Biskup polowy w liście na Wielki Post przypomina o znaczeniu Dnia Pańskiego

Co chciałby Ksiądz Biskup powiedzieć czytelnikom i słuchaczom mediów watykańskich w tę smutną czwartą rocznicę wybuchu wojny na wielką skalę?

Kiedy myślę o rocznicy wybuchu wojny na wielką skalę, wzrusza mnie myśl, że Bóg nie opuszcza swojego ludu. Zło objawia się z wielką siłą, a w rzeczywistości grzech, który pozwala diabłu działać w ludzkim życiu, jest bardzo potężny. Jednak pomimo ogromu nienawiści, jaką naród ukraiński odczuwa ze strony agresora, widzimy, że Bóg nas nie opuszcza. Myślę na przykład o Zaporożu: już w październiku 2023 roku wielu mówiło, że „między jutrem a pojutrzem Rosjanie zniszczą całe miasto; was tam już nie będzie, stanie się martwą strefą, wszystko zostanie zmiecione z powierzchni ziemi”. A jednak jest luty 2026 roku, a życie w mieście toczy się dalej. Jest tak wiele historii życiowych, które pomimo wojny spełniają się tutaj. Wierzę, że nic nie może powstrzymać Boga przed nawróceniem ludzkiego serca. Wszystkie nasze modlitwy zmierzają w tym kierunku, ponieważ ludzkie nawrócenie przynosi życie i pokój. Czasami myślę, że niewielu z nas wierzy, że Bóg ma siłę, by pokonać to zło. A jednak marzenie i nadzieja o zwycięstwie nad złem są silniejsze niż wszelkie lęki i zmagania, których doświadczamy. Chciałbym prosić czytelników i słuchaczy mediów watykańskich o wsparcie, o to, byśmy poczuli ich braterstwo w tym wezwaniu, w tej nieustającej modlitwie o nawrócenie ludzkich serc. Aby ci, którzy zabijają życie, ci, którzy naciskają guziki, by bomby przyniosły śmierć niewinnym, przestali to czynić; aby oczy wszystkich otworzyły się na życie, a serca na Boga.