Fundacja Auschwitz-Birkenau będzie wykupywała oryginalne dokumenty

Międzynarodową kampanię fundraisingową „Camp Mail – Purchase of Documents”, której celem jest wykup i ochrona oryginalnych dokumentów związanych z niemieckimi obozami koncentracyjnymi i zagłady, uruchomiła Fundacja Auschwitz-Birkenau – podało Muzeum Auschwitz.

Dyrektor generalny fundacji Wojciech Soczewica podkreślił, że impulsem do rozpoczęcia działań była aukcja, która miała się odbyć w listopadzie 2025 roku w Nadrenii Północnej-Westfalii. – Na sprzedaż wystawiono ponad 600 oryginalnych dokumentów pochodzących z obozów koncentracyjnych, gett oraz innych miejsc niemieckich zbrodni. (…) Mogły trafić do prywatnych kolekcji lub zostać niewłaściwie wykorzystane. Międzynarodowe protesty doprowadziły do wstrzymania aukcji i przyczyniły się do ochrony godności ofiar – przypomniał.

>>> Ks. Ludwik Mroczek SDB – więzień z Auschwitz – wśród nowych błogosławionych

Jak zaznaczył, wśród dokumentów były pocztówki i listy więźniów, materiały administracji obozowej oraz autentyczne świadectwa Zagłady.

Bartosz Bartyzel z biura prasowego Muzeum Auschwitz podał, że dzięki wsparciu kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia, darczyńców oraz gwarancji finansowej Fundacji Auschwitz-Birkenau część tych materiałów została wykupiona i trafi do oświęcimskiego Miejsca Pamięci, gdzie zostaną zabezpieczone, zarchiwizowane oraz udostępnione badaczom i edukatorom.

Fundacja podkreśla, że dokumenty mają wyjątkową wartość historyczną i moralną. Są nie tylko źródłem wiedzy o funkcjonowaniu systemu terroru III Rzeszy, ale przede wszystkim osobistymi śladami losów ofiar.

W trakcie realizacji tego projektu – jak wskazała w poniedziałek Fundacja Auschwitz-Birkenau – „ujawniła się ogromna i alarmująca skala handlu oryginalnymi dokumentami obozowymi oraz pamiątkami po ofiarach nazistowskich zbrodni”. Tego typu materiały coraz częściej trafiają na aukcje lub do prywatnych kolekcji, gdzie mogą zostać bezpowrotnie utracone dla badań naukowych i edukacji historycznej.

„W odpowiedzi na to fundacja (…) rozpoczęła program wykupu i zabezpieczania takich artefaktów. Jego celem jest nie tylko ochrona samych dokumentów, ale również zachowanie pamięci o ofiarach, przeciwdziałanie komercjalizacji świadectw Zagłady oraz zapewnienie, że materiały te pozostaną dostępne dla przyszłych pokoleń” – oznajmiła fundacja w komunikacie.

>>> Stowarzyszenie upamiętni pierwszych polskich więźniów Auschwitz

Realizacja takich działań uzależniona jest jednak od dostępnych funduszy. Fundacja poszukuje darczyńców gotowych wesprzeć wykup kolejnych świadectw historii i umożliwić ich zachowanie dla przyszłych pokoleń. Istotnym wsparciem dla kampanii już teraz jest współpraca z niemiecką Fundacją Bethe z Bergisch Gladbach, która zobowiązała się do podwojenia wszystkich darowizn przekazanych na konto zbiórki między 1 maja a 31 lipca 2026 roku. Oznacza to, że każda wpłata przekazana w tym czasie będzie miała podwójną wartość.

Na potrzeby kampanii uruchomiono konto darowizn w Bank für Kirche und Diakonie – KD-Bank. Fundacja Auschwitz-Birkenau została również wpisana do niemieckiego rejestru organizacji pożytku publicznego, co umożliwia tamtejszym darczyńcom odliczanie przekazywanych darowizn od podatku. Numer konta znaleźć można na stronie Muzeum Auschwitz.

Dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński zwrócił uwagę, że przedmioty i dokumenty związane z historią ośrodków Zagłady i obozów koncentracyjnych są nie tylko dowodami zbrodni przeciwko ludzkości, ale także potężnym zasobem źródłowym dla badaczy. – Za każdym razem, gdy dokument dotyczący danej osoby trafia w ręce prywatne, ofiara ta pozostaje poza obiegiem badanym i opisywanym w pracach historycznych. Pamięć o takiej ofierze zanika – powiedział.

Misją Fundacji Auschwitz-Birkenau jest zabezpieczanie pieniędzy na konserwację autentycznych pozostałości po największym z niemieckich obozów oraz wspieranie działalności edukacyjnej Miejsca Pamięci. Tworzony i zarządzany przez nią kapitał wieczysty wsparło ponad 40 krajów oraz prywatni filantropi. Jego wartość w ubiegłym roku przekroczyła 180 mln euro. 

Zobacz także