Jak mocno spadła liczba jezuitów w ciągu ostatnich 60 lat?

W ciągu minionych 60 lat liczba jezuitów spadła o niemal 62 procent. Zdaniem francuskiego portalu Tribune Chrétienne „Towarzystwo Jezusowe przeżywa głęboki kryzys”, pomimo 12 lat pontyfikatu papieża Franciszka – pierwszego w historii jezuity-biskupa Rzymu.

„Niegdyś uważane za najbardziej wpływowy zakon w Kościele katolickim, Towarzystwo Jezusowe przeżywa obecnie dramatyczny upadek. Spadek powołań, starzejące się wspólnoty, głośne skandale seksualne i kontrowersje doktrynalne: zakon św. Ignacego Loyoli niewątpliwie przeżywa jeden z najtrudniejszych okresów w swojej historii” – wylicza portal.

Wskazuje, że „liczby mówią same za siebie”. W 1965 roku, po Soborze Watykańskim II, Towarzystwo Jezusowe liczyło 36 038 członków. Do 1 stycznia 2025 roku ich liczba spadła do zaledwie 13 768, co stanowi spadek o prawie 62% w ciągu sześćdziesięciu lat. Wśród nich jest obecnie 9987 księży, 718 braci, 2439 scholastyków i zaledwie 624 nowicjuszy, rozproszonych po 110 krajach.

Sam przełożony generalny jezuitów o. Arturo Sosa przyznaje, że Towarzystwo musi teraz na nowo przemyśleć swoją misję w obliczu stale malejącej liczby członków i starzenia się wspólnot, szczególnie w Europie, gdzie powołania stały się niezwykle rzadkie.

Wybór kard. Jorge Mario Bergoglio na papieża w marcu 2013 roku, pierwszego w historii papieża jezuity, wzbudził ogromną nadzieję. „Wielu wyobrażało sobie, że ta wyjątkowa widoczność ożywi Towarzystwo Jezusowe. Dwanaście lat później ocena jest surowa” – stwierdza Tribune Chrétienne, zaznaczając, że „pomimo pontyfikatu, który wyniósł jezuitów na szczyty światowej uwagi”, powołań nie przybyło i „liczba członków spada z roku na rok”.

W dodatku do „kryzysu demograficznego dochodzą liczne skandale, które głęboko nadszarpnęły wizerunek zakonu”. Portal wymienia sprawę, usuniętego już z Towarzystwa Jezusowego, znanego na całym świecie autora mozaik, ks. Marko Rupnika, oskarżanego przez siostry zakonne o molestowanie seksualne, nadużycia psychiczne i duchowe, którego proces kanoniczny wciąż trwa w Watykanie. Przypomina też upublicznienie w 2023 roku zapisków hiszpańskiego jezuity Alfonso Pedrajasa Moreno, nazywanego „Padre Pica”, z których wynika, że w ciągu kilkudziesięciu lat wykorzystał wielu małoletnich w Boliwii. Śledztwa wszczęte po ujawnieniu tych rewelacji ujawniły dalsze oskarżenia wobec kolejnych jezuitów, a także podejrzenia o próbę zatuszowania sprawy. Wywołało to szok w całej Ameryce Łacińskiej, skłoniło jezuitów do publicznych przeprosin, doprowadziło do powołania komisji śledczych oraz wszczęcia postępowania sądowego. Do tych skandali seksualnych dochodzą też kontrowersje wokół „głęboko dzielących katolików” niektórych wypowiedzi i inicjatyw o. Jamesa Martina, prowadzącego duszpasterstwo osób LGBT.

„Oczywiście, same te przypadki nie tłumaczą spadku liczby powołań. Kryzys dotyka całego życia zakonnego na Zachodzie. Istotną rolę odgrywają tu: sekularyzacja, starzenie się wspólnot, zanik praktyk religijnych i zmiany kulturowe. Wielu jednak kwestionuje również ewolucję samego Towarzystwa Jezusowego. Jezuici, zakon misyjny założony w celu głoszenia Chrystusa, obrony wiary katolickiej i kształcenia elit chrześcijańskich, są dziś często utożsamiani bardziej ze swoim stanowiskiem w kwestiach migracji, ochrony środowiska czy spraw społecznych niż z ignacjańskim dziedzictwem duchowym” – uważa Tribune Chrétienne.

Przyznaje jednocześnie, że Towarzystwo Jezusowe nadal jest obecne w 110 krajach, prowadząc setki szkół, uniwersytetów, ośrodków badawczych, ośrodków rekolekcji i dzieł misyjnych. Niektóre prowincje w Afryce i Azji nadal mają powołania, „co kontrastuje z załamaniem obserwowanym w Europie i Ameryce Północnej”. „Pozostaje jednak pytanie, którego trudno uniknąć, biorąc pod uwagę obecne dane: czy zakon założony w 1540 roku przez św. Ignacego Loyolę, który przez wieki był intelektualną, misyjną i duchową awangardą Kościoła katolickiego, zdoła odzyskać impet, czy też jesteśmy świadkami powolnego upadku tego, co przez długi czas było najpotężniejszym z zakonów?” – zastanawia się portal.

Zobacz także