Kard. Czerny: nie demonizować sztucznej inteligencji, lecz ją ograniczać

Kard. Michael Czerny opowiada się za świadomym i zdecydowanym ograniczeniem rozwoju sztucznej inteligencji. W wywiadzie dla niemieckiego dziennika „Die Welt” oraz serwisu „Business Insider Deutschland” emerytowany prefekt Dykasterii do spraw Służby Integralnemu Rozwojowi Człowieka powiedział, że towarzyszące temu zjawisku obawy są ogromne, większe niż w czasach rewolucji przemysłowej.

Obawy wynikają również z ogromnego przyspieszenia innowacji, które papież Franciszek określił hiszpańskim terminem „rapidación”, co kard. Czerny, tłumaczy jako „przyspieszenie przyspieszenia”.

„Psychologicznie tracimy oddech i właśnie to mam na myśli, mówiąc o lęku” – wyjaśnił. Podczas rewolucji przemysłowej ludzie mogli stopniowo przystosowywać się do zmian, pozostając niejako ich obserwatorami. Dziś natomiast sztuczna inteligencja jest już wszechobecna i „wszyscy jesteśmy uczestnikami” tego procesu.

>>> 67 proc. Polaków używa AI, ale 79 proc. odrzuca relacje emocjonalne z technologią

„W obliczu sztucznej inteligencji ludzie odczuwają niepokój”

Kard. Czerny podkreślił, że w żadnym wypadku nie chodzi o demonizowanie sztucznej inteligencji. Papież Leon XIV  docenił ją jako godne podziwu osiągnięcie ludzkiego geniuszu. Pod tym wszystkim kryje się jednak głębszy niepokój. „Ludzie czują się nieswojo w obliczu sztucznej inteligencji, ponieważ brakuje jasnego celu i wyraźnej drogi naprzód” – zauważył.

Na przykład rozwój motoryzacji szedł w parze z tworzeniem przepisów ruchu drogowego. W przypadku sztucznej inteligencji postęp jest znacznie szybszy, a brak mechanizmów ochronnych rodzi dużą niepewność.

Kard. Czerny zaznaczył, że rewolucja przemysłowa przyniosła nie tylko poważne problemy społeczne, ale także ogromny postęp: „Pytanie brzmi, czy koszty i korzyści zostały rozłożone sprawiedliwie”. W tamtym czasie to robotnicy i osoby bezrobotne „poniosły nieproporcjonalnie wielką część kosztów naszego dobrobytu”. Do tego dochodzi ogromny, nieuregulowany rachunek ekologiczny.

„150 lat temu koszty te nie figurowały w żadnym bilansie” – zauważył jezuita. „Nie wiedzieliśmy, jak kosztowna okaże się z czasem nasza zależność od paliw kopalnych”. Patrząc wstecz, nie można po prostu stwierdzić, że wszystko dobrze się skończyło. „Podjęliśmy decyzje, których koszty i zagrożenia stały się widoczne dopiero później”.

Potrzeba rozważnego działania

W kwestii sztucznej inteligencji ludzkość musi postępować bardziej rozważnie – ostrzegł kard. Czerny. Firmy i inwestorzy potrzebują „jasnych zasad etycznej oceny skutków, zanim wprowadzą nowe technologie”. W przeszłości mechanizmy samokontroli dotyczące zbrojeń i rozbrojenia nuklearnego nie zawsze sprawdzały się najlepiej, jednak „brak jakichkolwiek działań byłby jeszcze gorszy”.

Kard. Czerny stwierdził, że rozpad wielostronnych ładów bezpieczeństwa oraz „nasza ewidentna niezdolność do skutecznego przeciwdziałania zmianom klimatycznym” nie napawają optymizmem w kontekście wyzwań związanych ze sztuczną inteligencją. „Czy jednak powinniśmy pozwolić, by nas to zniechęciło?”

Fakt, że to właśnie szefowie firm zajmujących się sztuczną inteligencją ostrzegają przed płynącym z niej zagrożeniem, kardynał uważa za zjawisko niezwykłe i godne uwagi. Jak sam przyznaje, być może z wyjątkiem niektórych fizyków jądrowych, „trudno wskazać w historii przykład, w którym osoby najbardziej zaangażowane w dany proces byłyby jednocześnie pierwszymi, które podniosły alarm”.

Jezuita, 80-letni kard. Czerny, człowiek o szerokich horyzontach intelektualnych, studiował filologię klasyczną i filozofię; później uzyskał doktorat, poświęcony krytykom religii, Ludwigowi Feuerbachowi i Karolowi Marksowi. W 1948 roku, jako dziecko wyemigrował wraz z rodzicami z Czechosłowacji do Kanady, a przez długi czas mieszkał również w Ameryce Łacińskiej i Afryce.

Zobacz także