Kard. Pietro Parolin: Papieska Akademia Kościelna kształci dyplomatów dla pokoju

Wytyczanie dróg pokoju, opartych na zasadach, regułach i strukturach gwarantujących porządek między narodami, zwłaszcza w czasie obecnych kryzysów, to zadanie powierzone Papieskiej Akademii Kościelnej – mówi Vatican News kard. Pietro Parolin, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej w 325. rocznicę istnienia tej instytucji. Kształci ona przyszłych dyplomatów papieskich. Z okazji rocznicy Papieską Akademię Kościelną odwiedza 27 kwietnia Leon XIV. A kard. Parolin udzielił Vatican News wywiadu o roli tej uczelni w dzisiejszym świecie.

Instytucja mająca 325 lat historii jest wezwana do odpowiadania na dzisiejsze wyzwania poprzez odnowioną tożsamość – czy tak można podsumować ten jubileusz?

Wydaje mi się, że Papieska Akademia Kościelna jest przykładem tego, jak można łączyć te dwa wymiary. Z jednej strony jest częścią Sekretariatu Stanu, w którego strukturze funkcjonuje i w ramach którego działa, z drugiej – ma za zadanie przygotowywać dyplomatów papieskich, czyli tych, którzy w różnych krajach i na różnych terytoriach reprezentują Następcę Piotra.

Są oni wezwani do pełnienia tej misji w sposób czujny i roztropny: oceniając sytuacje i wydarzenia, prowadząc dialog z ludźmi oraz odkrywając ich potrzeby i aspiracje. Ze względu na sposób swojej obecności w Kościele i w świecie potrzebują misyjnego zapału, który czyni z nich świadków – autentycznych i dobrze przygotowanych – troski, jaką papież otacza Kościoły lokalne i Lud Boży, a także działań rządów wobec własnych wspólnot oraz tego, co organizacje międzynarodowe realizują na rzecz całej rodziny ludzkiej.

>>> Kard. Parolin: świat potrzebuje więcej głosów pokoju

Kogo Papieska Akademia Kościelna zamierza przygotowywać i jaki jest sens jej misji?

W chwili swojego powstania w 1701 roku Papieska Akademia Kościelna działała w świecie, w którym w większości krajów obecność Kościoła była ugruntowana. Dziś, kształcąc kapłanów pochodzących z różnych diecezji świata, musi brać pod uwagę sytuacje, w których rzeczywistość kościelna dopiero się rozwija, jest ograniczana lub prześladowana, albo tam, gdzie dominuje obojętność religijna.

Formacja oferowana przez Akademię musi również przygotowywać do konfrontacji ze strukturami wspólnoty międzynarodowej – do udziału w debatach, rozpoznawania pojawiających się trendów i oceny ich treści. Następnie proponuje ona interpretację w świetle nauki społecznej Kościoła, mając świadomość, że kwestie sprawiedliwości nigdy nie mają ostatecznego rozwiązania, oraz dążąc do tego, by wielkie problemy współczesności i przyszłości były nie tylko konkretne, ale także zgodne z racjonalnością właściwą chrześcijańskiemu Objawieniu.

Dlatego misja edukacyjna i formacyjna Akademii ma charakter zasadniczo kościelny: przygotowując przyszłych dyplomatów, uwzględnia obecność struktur kościelnych w różnych krajach – od placówek misyjnych po konferencje episkopatów – co sprawia, że działalność Stolicy Apostolskiej wykracza daleko poza zwykłe „soft power”. Wymaga to uważnej obserwacji dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości oraz roztropnego rozeznania, które pozwala nadawać sens wydarzeniom i proponować konkretne działania.

W tym kontekście formacja studentów ukierunkowana jest nie tylko na wysoką jakość kształcenia, ale także na rozwijanie kapłańskich cech: bliskości wobec drugiego człowieka, umiejętności słuchania, dialogu oraz dawania świadectwa – z pokorą i łagodnością.

Ostatnim aktem swojego pontyfikatu papież Franciszek zreformował Akademię. Jakie kierunki wyznaczył dokument „Il Ministero Petrino”? I co to oznacza dla formacji dyplomatów papieskich?

Pamiętam, że podczas jednego z pierwszych spotkań z nami, dyplomatami, papież Franciszek podarował nam obraz: „kapłani z walizkami w rękach”. Rzeczywiście – nuncjusze i delegaci apostolscy, obserwatorzy i stali przedstawiciele, doradcy, sekretarze czy attaché – to nie tylko tytuły, lecz konkretne oblicza służby kapłańskiej i ewangelizacyjnej.

To podejście doprowadziło do uporządkowania programu formacyjnego Papieskiej Akademii Kościelnej, aktualizacji jej struktury oraz zatwierdzenia nowego statutu. Jest to uznanie jej roli, ale także zobowiązanie do działania, które ma charakter zarówno duszpasterski, jak i techniczny.

Zgodnie z kierunkiem studiów akademickich wyznaczonym przez papieża Franciszka dla uczelni kościelnych w konstytucji apostolskiej Veritatis gaudium, Akademia została przekształcona w instytut wyższego kształcenia w dziedzinie nauk dyplomatycznych, z możliwością nadawania stopni akademickich licencjata i doktora.

W ten sposób dyplomaci papiescy otrzymają formację, która – opierając się na międzynarodowych standardach akademii dyplomatycznych państw – zbliży ich bardziej do ich odpowiedników kształconych w podobnych instytucjach o tej samej specyfice.

Wydarzenia naszych czasów ukazują dyplomację jako ograniczoną w działaniu i niezdolną do zapobiegania, regulowania czy rozwiązywania konfliktów. Czy Stolica Apostolska również odczuwa takie wrażenie? Jaką odpowiedź może dać Papieska Akademia Kościelna?

Zacząłbym od ostatniej części pytania. Studenci Akademii będą mogli przygotowywać się w dziedzinie nauk dyplomatycznych dzięki odnowionemu podejściu do studiowania dyscyplin prawnych, historycznych, politologicznych i ekonomicznych, rozwijając odpowiednie kompetencje naukowe w każdej z tych dziedzin. Programy nauczania będą również utrzymywać ścisły związek z naukami kościelnymi, metodą pracy Kurii Rzymskiej oraz – szerzej – z dziełem ewangelizacji Kościoła w jego relacji ze społeczeństwem i kulturą ludzką. Są to bowiem elementy konstytutywne działania dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej.

Jednak w świetle tego, co codziennie widzimy i odczuwamy, to wszystko nie wystarcza dla dyplomaty, który jest powołany bardziej do dawania świadectwa niż do samego negocjowania. Zdobywanie wiedzy teoretycznej musi iść w parze ze stylem życia, z którego rodzi się metoda pracy pozwalająca dyplomacie papieskiemu głęboko rozumieć dynamikę relacji międzynarodowych oraz zyskiwać uznanie dzięki realistycznej ocenie możliwych do osiągnięcia celów – bez ukrywania trudności.

Odpowiedź na kryzys porządku międzynarodowego, wynikający z ponownego sięgania po siłę oraz lekceważenia zasad prawa międzynarodowego, może polegać jedynie na wytyczaniu konkretnych dróg pokoju – opartych na zasadach, regułach i strukturach gwarantujących ład między narodami.

To właśnie zadanie zostało dziś powierzone działalności Papieskiej Akademii Kościelnej, 325 lat od jej powstania.

Zobacz także