Ks. prof. Krzysztof Pawlina: osadzeni w teologii, myliśmy o przyszłości Kościoła [ROZMOWA]

W dniach 24–25 kwietnia odbył się w Warszawie I Międzynarodowy Kongres Teologiczny „Czy kapłani są jeszcze potrzebni światu – do czego?”. W wydarzeniu – zorganizowanym przez Akademię Katolicką w Warszawie – udział wzięło ponad 300 uczestników: naukowców, duchownych, formatorów z seminariów, kleryków, sióstr zakonnych oraz studentów świeckich. Prelegenci podejmowali m.in. zagadnienia teologicznego sensu kapłaństwa, relacji między kapłaństwem powszechnym i służebnym, formacji permanentnej, współpracy ze świeckimi, posługi spowiednika, antyklerykalizmu oraz duchowego wymiaru życia kapłańskiego.

Rektor Akademii Katolickiej w Warszawie – w rozmowie z misyjne.pl – mówi o dwóch celach tego kongresu. Pierwszy sprowadza się do spojrzenia na Kościół z szerszej – globalnej – perspektywy. Drugi? – Chcemy pokazać dobrych księży. Zależy nam na umocnieniu nas wszystkich, zarówno duchownych jak i świeckich, bo przecież każdego z nas może spotkać zmęczenie, czy „przetrącenie” w związku z trudnymi wydarzeniami, które miały i będą mieć miejsce w Kościele. A dobrych księży jest więcej – podkreśla ks. prof. Pawlina.

Maciej Kluczka (misyjne.pl): Czy to pierwsza edycja tego wydarzenia?

Ks. prof. Krzysztof Pawlina (rektor Akademii Katolickiej w Warszawie): – Tak. Co roku organizujemy sympozjum albo festiwale teologiczne, ale wydarzenia w tej formie, o tak szerokim zasięgu, bo międzynarodowym, zorganizowaliśmy po raz pierwszy.

Dlaczego aspekt międzynarodowy był dla Państwa tak ważny?

– Bardzo często myślimy o Kościele w wyłącznie „polski sposób”, patrzymy na Kościół wyłącznie z polskiej perspektywy.

A przecież Kościół jest powszechny…

– To naturalne, że każdy chrześcijanin przyjmuje przede wszystkim perspektywę swojego Kościoła lokalnego. Warto jednak ją poszerzać. Obecnie w Polsce mierzymy się z wyzwaniem mniejszej liczby powołań kapłańskich. Wydaje nam się, że to jest wyłącznie nasz problem, a tak nie jest. Stworzenie takiej międzynarodowej platformy, która pozwala się spotkać i wymienić doświadczeniem, pokazuje, że Kościół jest uniwersalny, że krajowy wymiar Kościoła to zdecydowanie za mało. Wspólnota Kościoła jest oczywiście – w naszej codziennej perspektywie – umiejscowiona w Polsce, w konkretnym miejscu i czasie w historii świata. Warto jednak pamiętać, że chrześcijanie, katolicy, są wszędzie i warto patrzeć na problemy, wyzwania, ale i nadzieje Kościoła także z innej, europejskiej i globalnej perspektywy. I to jest pierwszy cel tego kongresu.

A drugi?

– Drugi polega na tym, że chcemy pokazać dobrych księży. Niekiedy – widzę to w debacie publicznej – mamy poczucie, że jakiś jeden czy drugi skandal przykrywa pracę 99% księży, którzy ciężko pracują, angażują się w życie parafialne, w duszpasterstwo i w dbają o swoje życie duchowe. O nich zbyt mało się mówi. Zależy nam na umocnieniu nas wszystkich, zarówno duchownych jak i świeckich, bo przecież każdego z nas może spotkać zmęczenie, takie „przetrącenie” w związku z trudnymi wydarzeniami, które miały i będą mieć miejsce w Kościele.

Uczestnicy kongresu, fot. Maciej Kluczka/misyjne.pl

A międzynarodowy wymiar kongresu, spotkanie z ludźmi spoza Polski, pozwala zapewne zobaczyć jak z tymi wyzwaniami radzą sobie księża z innych krajów.

– Podchodzimy do tych tematów bez koncentracji na nowinkach, którymi niektórzy bardzo się ekscytują. Skupiamy się na tym, co jest głębiej, dlatego wielu z zaproszonych przez nas gości to teolodzy z dużym doświadczeniem, jak np. kardynał Mauro Piacenza (były prefekt Kongregacji ds. Duchowieństwa) czy arcybiskup Krzysztof Nykiel (doktor prawa kanonicznego, biskup, regent Penitencjarii Apostolskiej). Przyjechali do nas z Rzymu, można powiedzieć – z serca Kościoła. Przygotowaliśmy też wykłady profesorów z sześciu zagranicznych ośrodków naukowych. Dzięki tym spotkaniom wchodzimy w głębię teologii, poznajemy uzasadnienie i fundamenty życia kapłańskiego. To jest bardzo ważne, dlatego cieszy mnie duże zainteresowanie kongresem.

Nie koncentrujecie się na nowinkach, ale jednocześnie nie uciekacie od wyzwań współczesności. Przysłuchiwałem się bardzo ciekawemu wykładowi księdza Jana Frąckowiaka (przewodniczącego rektorów Wyższych Seminariów Duchownych), który mówił o wyzwaniach przed którymi stoją seminaria. Ksiądz profesor mówił o nowych pokoleniach kandydatów do kapłaństwa. Zaznaczył, że także Kościół przechodzi przyspieszone zmiany, które trzeba mądrze rozpoznawać.

– W tym osadzeniu w teologii jednocześnie myślimy o przyszłości. Staramy się przewidzieć, co czeka Kościół w najbliższych latach i korzystając ze skarbca teologii, doświadczenia Kościoła, lepiej się do tego przygotować. Debatujemy więc o tym, jak będą się zmieniać seminaria duchowne, jacy kandydaci będą do nich przychodzić oraz jakich księży potrzebujemy we współczesnych czasach. Nie chodzi jednak o dopasowywanie się do świata, ale refleksję nad tożsamością księdza, który będzie mógł towarzyszyć współczesnemu człowiekowi. Skupiamy się na człowieku, na kapłanie. Chcemy pomagać duchownym i kandydatom do tego stanu, ale także świeckim, by wiedzieli jak wspierać księży w ich posłudze.

Ilu jest uczestników kongresu?

– Na kongres przyjechało prawie 300 osób. Większość z nich to klerycy, ale są też świeccy zainteresowani tym tematem, którzy współpracują z kapłanami.

Od lewej: abp Antonio Guido Filipazzi (nuncjusz apostolski w Polsce), abp Adrian Galbas (metropolita warszawski), kard. Mauro Piacenza i abp Krzysztof Nykiel, fot. Maciej Kluczka/misyjne.pl

Czy będą kolejne edycje kongresu?

– Akademia Katolicka w Warszawie organizuje już szereg wydarzeń, które co roku mają nowe edycje. Staramy się dzięki temu przygotowywać ludzi do duszpasterstwa i posługi w Kościele. Próbujemy dyskusję na temat Kościoła przełożyć z języka hermetycznego, teologicznego na język popularny. Raz w miesiącu wszystkich chętnych zapraszamy na spotkania w ramach cyklu „Duchowość dla Warszawy”, które cieszą się ogromnym powodzeniem. Prowadzimy też – na uczelniach świeckich – interdyscyplinarne debaty „Pro tempore. Dialog nauk”, które organizujemy razem z Komitetem Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk. Rozmawiamy między innymi na temat współczesnego patriotyzmu, o różnicach między postem i dietą a także o tym, czy zwierzęta mają swoje prawa. Tę inicjatywę postrzegamy jako służbę Akademii Katolickiej wobec innych uczelni i wobec ludzi, którzy żyją w Warszawie, którzy tworzą tkankę społeczną tego miasta. A czy za rok odbędzie się druga edycja kongresu? Jest taka szansa. Nie przez przypadek kongres zorganizowaliśmy tuż przed czwartą niedzielą wielkanocną, czyli Niedzielą Dobrego Pasterza. Właśnie w ten dzień Akademia Katolicka ma swoje święto. W kościele Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu odprawiana jest msza święta w intencji Akademii i księży, po której wyjeżdżamy na Jasną Górę. W pielgrzymce biorą udział przede wszystkim studenci Akademii oraz nasi przyjaciele. Na Jasnej Górze odprawiamy Drogę Światła, modlimy się na nieszporach a na zakończenie dnia prowadzimy Apel Jasnogórski.