Leon XIV na największej świeckiej uczelni w Europie: zdolność łączenia kompetencji i sumienia

Papież Leon XIV odwiedza dziś Uniwersytet La Sapienza. Rzymska uczelnia została założona w 1303 roku przez Bonifacego VIII i była pierwszym w historii papieskim uniwersytetem. Po upadku Państwa Kościelnego rzymskie Studium Urbis stało się uczelnią państwową i obecnie jest największą tego typu placówką edukacyjną w Europie. „Dialog między uczelnią a wymiarem duchowym w niczym nie umniejsza świeckiego charakteru wiedzy” – podkreśla Antonella Polimeni, pierwsza kobieta na stanowisku rektora tego uniwersytetu.

Wizyta Leona XIV postrzegana jest jako inauguracja nowego etapu relacji między wiarą a nauką oraz między Kościołem rzymskim a uniwersytetem rzymskim, po tym, jak osiemnaście lat temu Benedykt XVI został zmuszony do rezygnacji z udziału w inauguracji roku akademickiego po fali protestów grupy 67 wykładowców uniwersytetu. Nazwali oni papieża Ratzingera „wrogiem Galileusza” i w „imię laickości nauki” domagali się odwołania wizyty. Ostatnim papieżem, który odwiedził Sapienzę, był Jan Paweł II, który otrzymał doktorat honoris causa tej prestiżowej rzymskiej uczelni.

Zaszczyt i odpowiedzialność

Wizyta Leona XIV na Uniwersytecie La Sapienza stanowi moment o silnej wartości symbolicznej i kulturowej. Rektor uczelni wskazuje, że papież wybiera największy świecki uniwersytet w Europie, aby podkreślić znaczenie dialogu między instytucjami, wiedzą i wymiarem etycznym. „Wizyta papieża jest gestem, który przyjmujemy jako wielki zaszczyt, a jednocześnie jako odpowiedzialność” – mówi Antonella Polimeni. Wskazuje, że Sapienza jest uniwersytetem państwowym, świeckim, o profilu ogólnym, w którym każdego dnia spotykają się różne wrażliwości, kultury i przynależności. „Właśnie dlatego – mówi – spotkanie z papieżem Leonem XIV nabiera szczególnie silnego znaczenia: jest uznaniem wspólnej przestrzeni, w której różne instytucje mogą się spotkać wokół niektórych wielkich kwestii naszych czasów”.

>>> Wadowice: Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce

Dialog nie tylko możliwy, ale konieczny

Dzisiejszy uniwersytet wywodzi się ze Studium Urbis, założonego w 1303 roku przez Bonifacego VIII, a jego relacje z papiestwem sięgają ponad siedmiu wieków historii, obejmującej różne etapy, głębokie przemiany, a nawet napięcia, ale zawsze wpisane w historię Rzymu i kraju. Rektor uczelni wskazuje, że „dzisiejsze spotkanie z papieżem w pełni odnawia tę więź: z poszanowaniem świeckości uniwersytetu i pluralizmu naszej społeczności, ale także ze świadomością, że wiedza, kształcenie, godność człowieka, pokój i odpowiedzialność społeczna to obszary, w których dialog jest nie tylko możliwy, ale nieustannie konieczny”.

Kompetencje zawodowe i etyczne myślenie

Antonella Polimeni nazywa papieską wizytę przesłaniem pokoju i nadziei. „W czasach, gdy wojny, nierówności, kryzysy środowiskowe, nowe technologie, bolesne migracje i polaryzacja społeczna grożą wywołaniem strachu, zamknięcia się w sobie i agresywnych uproszczeń” kształcenie oznacza nie tylko przekazywanie solidnych kompetencji, ale również wychowywanie do rozeznania, odpowiedzialności, krytycznego i etycznego myślenia oraz umiejętności odczytywania zjawisk bez sprowadzania ich do sloganów. Rektor rzymskiej uczelni jest przekonana, że spotkanie z papieżem będzie ubogacającym światłem na tej drodze. „Złożone społeczeństwo – zauważa – potrzebuje wykwalifikowanych specjalistów, ale także ludzi zdolnych do zastanowienia się nad konsekwencjami własnych wyborów, nad wpływem technologii, nad relacją między rozwojem a sprawiedliwością, między wolnością indywidualną a odpowiedzialnością zbiorową”.

Budowanie mostów

Rektor wskazuje, że misją uniwersytetu jest budowanie mostów we współczesnym połączonym świecie: między różnymi kulturami i wrażliwościami, między pokoleniami, a także między wiedzą naukową a światem etyki i ducha. „Bycie pomostem oznacza dla Sapienzy uczynienie wiedzy dobrem wspólnym, «res publica», dobrem dzielonym, zdolnym do tworzenia więzi, możliwości i zaufania” – podkreśla Antonella Polimeni. Wskazuje, że wizyta papieża będzie dla społeczności uniwersyteckiej okazją przede wszystkim do słuchania. „W tak dużym i pluralistycznym uniwersytecie, jakim jest Sapienza, każdy przeżyje to spotkanie zgodnie ze swoją wrażliwością, historią i przekonaniami” – podkreśla. Wyraża zarazem przekonanie, że spotkanie z osobą, która wzywa świat do pokoju, poszanowania godności osoby, braterstwa i odpowiedzialności wobec najsłabszych, może stanowić ważny moment refleksji dla wszystkich.

Dialog pełen szacunku

Antonella Polimeni zauważa, że dialog między uniwersytetem a wymiarem duchowym nie umniejsza w niczym świeckiego charakteru wiedzy. Wprost przeciwnie, może pomóc w głębszym zadaniu kilku zasadniczych pytań: „do czego służy wiedza? Jaką koncepcję osoby chcemy umieścić w centrum rozwoju? Jak możemy wspólnie kierować innowacjami, nie tracąc przy tym poczucia człowieczeństwa?”. Rektor uczelni wskazuje, że społeczeństwo bardziej otwarte na przyszłość rodzi się również ze zdolności łączenia kompetencji i sumienia, wolności i odpowiedzialności, badań naukowych i godności. „To właśnie w tej przestrzeni pełnego szacunku dialogu uniwersytet może wnieść decydujący wkład, czerpiąc siłę ze swojej tożsamości jako uczelni publicznej, świeckiej i o profilu ogólnym” – podkreśla rektor uczelni, która powita dziś w swych progach Leona XIV.