Milenium chrztu Polski na emigracji. Wystawa IPN w Rzymie

Fotografie i dokumenty z rzymskiego archiwum pokazują, jak Polonia przeżywała tysiąclecie chrztu Polski, podczas gdy komunistyczne władze utrudniały obchody w kraju. Wystawę przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej otwarto 28 października na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. „Polacy znajdujący się wówczas na emigracji przypominali światu, że Polska jest krajem chrześcijańskim” – podkreślił zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.

Ekspozycja przedstawia obchody milenium chrztu Polski w różnych ośrodkach polonijnych na świecie. Powstała na podstawie zbiorów Archiwum Kościoła i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie. Opracował ją ks. dr Adam Szpotański, pracownik wrocławskiego oddziału IPN, który wybrał fotografie i przygotował towarzyszące im opisy.

Wystawa towarzyszy konferencji poświęconej roli Stolicy Apostolskiej wobec systemów totalitarnych XX wieku: „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze”.

Obchody mimo żelaznej kurtyny

Otwierając wystawę, zastępca prezesa IPN przypomniał, że w 1966 roku Kościół dziękował za tysiącletnią obecność Polski w rodzinie krajów chrześcijańskich. Komunistyczne władze próbowały natomiast pomniejszać znaczenie tej rocznicy.

„Polacy znajdujący się wówczas na emigracji próbowali przypomnieć światu, że Polska jest krajem chrześcijańskim przywiązanym do swojej historii, tożsamości i tradycji” – powiedział dr Polejowski. Podkreślił, że czynili to mimo powojennego podporządkowania ojczyzny sowieckiej strefie wpływów i oddzielenia jej żelazną kurtyną od wolnego świata.

>>> Abp Stanisław Gądecki: Przyjmując chrzest Mieszko I podjął najważniejszą decyzję dla Polski

Przypomniał również pragnienie bł. kard. Stefana Wyszyńskiego, aby na obchody przyjechał do Polski Paweł VI. Komunistyczne władze nie zgodziły się na papieską pielgrzymkę. W tej sytuacji uroczystości milenijne organizowane na emigracji stawały się także protestem przeciwko prześladowaniu Kościoła w Polsce.

Rzymskie archiwum udostępnia swoje dziedzictwo

O znaczeniu zachowanych materiałów mówił ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła i Hospicjum św. Stanisława. W imieniu tej instytucji podziękował IPN za przygotowanie wystawy, a Papieskiemu Uniwersytetowi Gregoriańskiemu za gościnność.

„Te obrazy i dokumenty mówią nam o wierze, pamięci i więziach, które łączyły Polaków także z dala od ojczyzny” – podkreślił. Jak dodał, ekspozycja przybliża historię ważną zarówno dla Polski, jak i dla polskiej wspólnoty w Rzymie.

„Cieszymy się, że to dziedzictwo może zostać udostępnione publiczności” – zaznaczył ks. Jarosz.

>>> Chrzest Polski. W ten sposób Polska znalazła się w rodzinie europejskich krajów kultury łacińskiej

Historia w służbie prawdy i pokoju

Otwierając konferencję naukową , o. prof. Marek Inglot SJ, przewodniczący Papieskiego Komitetu Nauk Historycznych, podkreślił, że udostępnienie watykańskich dokumentów z pontyfikatu Piusa XII pozwala na nowo przyjrzeć się postawie Stolicy Apostolskiej wobec totalitaryzmów. Zaznaczył, że poznawanie tych źródeł wymaga międzynarodowej współpracy oraz dialogu między różnymi tradycjami historiograficznymi. Podziękował IPN jako pomysłodawcy i głównemu organizatorowi konferencji, a także Papieskiemu Uniwersytetowi Gregoriańskiemu.

Odwołując się do nauczania św. Jana Pawła II, przypomniał, że zadaniem badacza jest służba prawdzie, a autentyczny intelektualista powinien być krytycznym sumieniem wobec wszelkiego totalitaryzmu i konformizmu. Wskazał również, że badania historyczne mogą przyczyniać się do budowania pokoju, o który apeluje Leon XIV. Przywołał papieskie słowa o bł. ks. Władysławie Findyszu, męczenniku prześladowań komunistycznych, którego świadectwo przypomina, że „cywilizację miłości buduje się, przebaczając i zwyciężając zło dobrem”.

Zobacz także