Ornitolog: gołębie potrafią rozpoznawać zapis EKG, a ich „GPS” pozostaje zagadką

Gołębie potrafią nie tylko wracać do domu z setek kilometrów, ale też rozpoznawać wzorce tak złożone, jak zapis EKG. – Radzą sobie z klasyfikacją sygnałów, których człowiek musi się długo uczyć – powiedział prof. Piotr Tryjanowski. Jak podkreślił, mimo dekad badań wciąż nie wiemy dokładnie, jak działa ich system nawigacji, który łączy kilka różnych „map” orientacji w terenie.

9 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Gołębia – okazja, by przyjrzeć się bliżej ptakom, które od tysięcy lat towarzyszą człowiekowi, a jednocześnie pozostają zaskakująco słabo poznane. Jak wskazują badania, ich zdolności poznawcze i orientacyjne należą do najbardziej interesujących w świecie zwierząt.

Jak wyjaśnił prof. Piotr Tryjanowski, ornitolog z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, gołębie wykazują wyjątkową zdolność rozpoznawania wzorców. W eksperymentach laboratoryjnych uczono je odróżniania poprawnych i nieprawidłowych zapisów elektrokardiogramu (EKG). Ptaki potrafiły skutecznie klasyfikować sygnały, choć – jak podkreślił badacz – nie rozumiały ich znaczenia medycznego. – To pokazuje, jak sprawnie działają u nich mechanizmy rozpoznawania subtelnych różnic – zaznaczył.

>>> Diecezja na Księżycu. Naprawdę taka powstała

Jednocześnie gołębie od dekad pozostają jednym z najważniejszych modeli badawczych w nauce o orientacji przestrzennej. – To nie jest jeden „GPS”, tylko kilka nakładających się systemów orientacji – powiedział Tryjanowski. Wśród nich wymienił m.in. pole magnetyczne Ziemi, położenie Słońca, zapachy oraz informacje krajobrazowe.

Jak dodał, ptaki integrują te bodźce w sposób, który nadal nie został w pełni wyjaśniony. – Najuczciwsza odpowiedź brzmi: wciąż nie wiemy dokładnie, jak one to robią – przyznał.

Badania pokazują, że nawet zakłócenie jednego z mechanizmów, np. poprzez manipulację polem magnetycznym, nie uniemożliwia gołębiom powrotu do celu. Wskazuje to na ich zdolność korzystania z wielu źródeł informacji jednocześnie.

Choć w świadomości społecznej funkcjonuje głównie obraz miejskiego gołębia, grupa ta obejmuje około 350 gatunków na świecie. – My widzimy jednego gołębia z rynku, a to niezwykle zróżnicowana grupa – zwrócił uwagę ornitolog.

Relacja człowieka z gołębiami sięga kilku tysięcy lat. Jak przypomniał Tryjanowski, ptaki te pojawiają się już w tekstach biblijnych jako zwierzęta ofiarne, co świadczy o ich wczesnym udomowieniu.

Zdaniem badacza ich sukces ewolucyjny wynika m.in. z elastyczności i niewielkiego strachu przed człowiekiem. – One nie są „wybitne”; one są „wystarczające” – powiedział.

Gołębie pełnią także rolę bioindykatorów – kumulują w organizmach metale ciężkie i inne zanieczyszczenia, co pozwala oceniać stan środowiska. Jednocześnie, przy dużym zagęszczeniu populacji, mogą przenosić patogeny, takie jak salmonella czy chlamydioza.

Jak zaznaczył naukowiec, wiele problemów związanych z obecnością gołębi w miastach wynika z działalności człowieka, m.in. nadmiernego dokarmiania, co sprzyja powstawaniu dużych skupisk ptaków.

Mimo wieloletnich badań gołębie wciąż pozostają dla naukowców zagadką. – To jedne z najlepiej poznanych ptaków, a jednocześnie nadal nie rozumiemy wielu mechanizmów ich funkcjonowania – podsumował Tryjanowski.

Zobacz także