Sezon na kleszcze w pełni, czyli jak ustrzec się przed niebezpiecznymi skutkami ukąszenia?

Wysokie temperatury powietrza w lutym i marcu powodują, że sezon na kleszcze rozpoczyna się znacznie wcześniej niż jeszcze 10-20 lat temu. Już w marcu 2025 roku SANEPID informował o pierwszych zachorowaniach na odkleszczowe zapalenie mózgu.

To niejedyna choroba, którą możesz zarazić się w przypadku ukąszenia kleszcza. Sprawdź, jak chronić się przed takimi niebezpiecznymi skutkami.

Coraz dłuższy sezon na kleszcze

Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne SANEPID alarmują, że do niedawna szczyt aktywności rocznej kleszczy przypadał na maj-czerwiec i wrzesień-październik. Dziś jest zgoła inaczej. Ze względu na ciepłe zimy okres żerowania kleszczy może się znacznie wydłużyć. Badania wykazują, że jedynie w temperaturze poniżej 4 stopni Celsjusza kleszcze zapadają w letarg, przeczekując niekorzystne warunki pogodowe.

Kiedy jest cieplej, wyruszają na żer. Obecnie sezon na kleszcze potrafi trwać już od marca do końca października. W sprzyjających warunkach pogodowych mogą być aktywne nawet przez cały rok. Kleszcze można spotkać nie tylko w lasach, na polach i przy nadrzecznych łąkach, ale i przydomowych ogródkach, miejskich parkach i skwerach. Narażeni jesteśmy więc w większym stopniu na ukąszenie, które niesie za sobą wiele niebezpieczeństw.

Dlaczego ukąszenie kleszcza jest groźne?

Kleszcze to niewielkich rozmiarów pajęczaki, które żerują na ludziach i zwierzętach. Wgryzają się w ciało ofiary i wysysają krew. Jednocześnie mogą przenosić wiele groźnych chorób, z których najczęstsze to borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu – KZM.

Borelioza jest chorobą bakteryjną, w której przebiegu początkowo pojawia się pierścieniowate zaczerwienienie skóry wokół miejsca ukąszenia przez kleszcza. Wraz z upływem czasu pojawiają się grypopodobne objawy, takie jak zmęczenie, gorączka, bóle głowy i mięśni czy osłabienie.

Ryzyko zachorowania na boreliozę rośnie, jeśli kleszcz jest w skórze przez co najmniej 36 godzin. Stąd tak ważne jest jego szybkie i prawidłowe usunięcie z ciała.

Kleszczowe zapalenie mózgu jest natomiast chorobą wirusową, która w pierwszym etapie rozwoju może nie dawać żadnych charakterystycznych objawów. Wirus we krwi po około 7-14 dniach od ukąszenia powoduje takie objawy jak:

• gorączka,
• bóle głowy,
• nudności,
• wymioty,
• omdlenia.

Może to prowadzić do rozwoju zespołu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz zapalenia mózgu.

Jak chronić się przed niebezpiecznymi skutkami ukąszenia kleszcza?

Przede wszystkim warto stosować repelenty, czyli preparaty odstraszające kleszcze, które zawierają skuteczne substancje aktywne. Podczas spacerów po lasach i łąkach najlepiej mieć nakrycie głowy, bluzkę z długim rękawem i spodnie z długimi nogawkami, oraz zakryte buty. Po powrocie do domu, nawet jeżeli przechadzka była krótka, warto wykonać „przegląd” – zarówno samego siebie, jak i dziecka czy zwierzęcia.

Co prawda nie ma szczepień na boreliozę, ale dostępne jest leczenie przyczynowe – antybiotykoterapia.

Niemniej skutecznym sposobem zapobiegania KZM i możliwym powikłaniom są właśnie szczepienia ochronne. Warto planować je tak, aby uzyskać odporność jeszcze przed wiosną, kiedy rozpoczyna się sezon aktywności kleszczy. Należy przyjąć 3 dawki szczepienia pierwotnego oraz dawki przypominające co 3-5 lat.

Na kleszczowe zapalenie mózgu szczepionka powinny w szczególności rozważyć osoby, które mieszkają na terenach, gdzie choroba występuje często. Statystycznie to województwo podlaskie i warmińsko-mazurskie, ale zaszczepić może się oczywiście każdy dorosły, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Zobacz także