Zabawkarstwo drewniane wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego

Zabawkarstwo drewniane z Brzózy Stadnickiej i Lasowiackie zabawkarstwo drewniane w widłach Wisły i Sanu to najnowsze wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego – poinformował w piątek resort kultury.

Nowe wpisy na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego dotyczą tradycji zabawkarstwa drewnianego w dwóch regionach województwa podkarpackiego.

Początki wyrobu zabawek w Brzózy Stadnickiej wiążą się z działalnością Marcina Guzego (1872–1924), który pod koniec XIX wieku wykonał pierwsze drewniane koniki. Zabawkarstwo brzozańskie rozwinęło się szczególnie po II wojnie światowej, kiedy działało tam ponad 50 wytwórców. Dzisiaj tradycja ta pozostaje żywa przede wszystkim dzięki działalności Ryszarda Marcińca i Jana Dudziaka, którzy kontynuują dawne wzory, techniki oraz estetykę tego rzemiosła. Obecnie, obok tradycyjnych koników i prostych instrumentów, wykonywane są także taczki, kołyski, wózki oraz zabawki ruchome, takie jak ptaki klepaki, kurki dziobiące czy kółka terkoczące.

>>> Humanoidalny robot nauczył się ruchów warg potrzebnych do mowy i śpiewu

Lasowiackie zabawkarstwo drewniane w widłach Wisły i Sanu jest tradycyjną formą wiejskiego rzemiosła silnie zakorzenioną w kulturze Lasowiaków – mieszkańców północnej części dawnej Puszczy Sandomierskiej. Jego charakterystyczną cechą jest prostota i surowość formy. Zabawki wykonywano z naturalnego drewna, bez malowania i zdobień. Dzisiaj tradycję kontynuuje Jan Puk, tworząc zarówno proste formy – ptaszki, gwizdki i grzechotki – jak i bardziej złożone konstrukcje mechaniczne, przedstawiające sceny z życia dawnej lasowiackiej wsi. Proces wytwarzania zabawek odbywa się przez cały rok, zgodnie z rytmem natury, z zachowaniem dawnych zasad rzemieślniczych.

Tworzona od 2013 roku Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego liczy obecnie 124 pozycje dokumentujące żywe tradycje, zwyczaje i umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie.

Zobacz także