Przewodnicząca Komisji Weneckiej odebrała Nagrodę Mikołaja Kopernika Fides et Ratio

Przewodnicząca Komisji Weneckiej Marta Cartabia odebrała w Toruniu Nagrodę Mikołaja Kopernika Fides et Ratio. Wcześniej wygłosiła wykład inauguracyjny na Colloquium Charitativum Novum. – Naszym zadaniem nie jest wypowiadanie się ostatecznie na temat historii ludzkości – powiedziała Cartabia.

– Co pozwala nam zaakceptować niedoskonałe, kompromisowe rozwiązanie, o którym dobrze wiemy, że nie odpowiada naszym ideałom? Jest to świadomość, że naszym zadaniem nie jest wypowiadanie się ostatecznie na temat historii ludzkości, że nikt z nas nie jest panem historii – powiedziała po odebraniu nagrody przewodnicząca Komisji Weneckiej.

Podkreśliła, że składając publiczne zobowiązanie, zgadzasz się podjąć wyzwania historii, a historia kwestionuje cię na tysiąc sposobów.

Prawniczka i była minister sprawiedliwości Włoch, przewodnicząca Komisji Weneckiej prof. Marta Cartabia w Pałacu Dąmbskich w Toruniu, fot. PAP/Agnieszka Bielecka

– Musisz – by podać kilka przykładów z własnego doświadczenia – skrócić czas potrzebny na sprawiedliwość, zapewnić rozdział polityki od sądownictwa, osądzić ordynację wyborczą, decydować o obowiązkowych szczepieniach w trakcie pandemii, sprawić, by system więziennictwa funkcjonował, zrewidować prawo dotyczące handlu narkotykami, o wykorzystaniu aktywów skonfiskowanych mafii, o wykorzystaniu technologii i sztucznej inteligencji w systemie sądownictwa – mówiła Cartabia.

– Kwestie, którymi się zajmujesz, rzadko są częścią „katolickiej” agendy. I co z tego? Co ma do powiedzenia osoba wierząca na temat kwestii, które nie są częścią katolickiej agendy? Pierwszą rzeczą, której nauczyło mnie moje zaangażowanie publiczne, było pozwolenie sobie na wyzwania stawiane przez pytania historii – zarówno w ramach, jak i poza katolicką agendą – dodała.

Podsumowując ten wątek stwierdziła, że „jeśli prawdą jest, a jest, że sercem chrześcijaństwa jest wcielenie w historię ludzkości, to wszystko, co należy do historii ludzkości, stanowi dla nas wyzwanie i interesuje nas”.

Marszałek Piotr Całbecki i laureatka nagrody, fot. PAP/Agnieszka Bielecka

– Dziękuję pani profesor Cartabii, że podąża przez całe życie drogą prawdy i dialogu, który ją pogłębia, za obronę chrześcijańskich fundamentów Europy. Dziękujemy za zaangażowanie na rzecz tolerancji i dialogu między ludźmi, narodami, państwami i kontynentami, zazaangażowanie na rzecz pokoju na świecie – powiedział organizator wydarzenia marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki.

Dodał, że ten świat „dziś, jak nigdy dotąd, potrzebuje prawdziwego proroctwa”. – Potrzebuje prawdziwych autorytetów – odważnych w poszukiwaniu prawdy – i tego, co wzbogaca człowieka – wskazał Całbecki w Pałacu Dąmbskich.

Wygłaszający laudację na cześć nagrodzonej prof. Joseph Weiler powiedział, że Cartabia uosabia połączenie pojęć rozumu i wiary.

Prawnik Joseph H. H. Weiler, fot. PAP/Agnieszka Bielecka

– Nie mogę sobie wyobrazić kogoś bardziej zasługującego na tę nagrodę niż Marta Cartabia. Ona osiągnęła szczyt swojej kariery zawodowej. Jest wybitnym naukowcem, profesorem, była prezesem włoskiego Trybunału Konstytucyjnego, ale i ministrem sprawiedliwości. Jest szanowana na całym świecie – dodał Weiler.

Cartabia w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu podczas Colloquium Charitativum Novum podkreśliła, że obecną epokę charakteryzują rozprzestrzenianie się wojen i kryzys demokracji. Jak zauważyła, bardzo często demokracja sprowadzana jest obecnie do absolutnych rządów większości wybranej w wyborach, a parlamenty krajowe są marginalizowane. – Opinie bieżącej większości traktowane są tak, jakby stanowiły wolę większości narodu – dodała. Zaznaczyła zarazem, że przywódcy polityczni niechętnie akceptują ograniczenie władzy.

Cartabia jest wykładowczynią akademicką, reformatorką prawa, byłą minister sprawiedliwości Włoch. W obecnej kadencji jest przewodniczącą Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisji Weneckiej).

W uroczystości wręczenia nagrody Cartabii uczestniczyli m.in. b. premier Hanna Suchocka, metropolita krakowski kardynał Grzegorz Ryś, biskupi toruński i bydgoski, a także przedstawiciele innych wyznań. Przedpołudniowe kolokwium współprowadził prymas Polski abp Wojciech Polak.

Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (tzw. Komisja Wenecka) to powołany w 1990 r. organ doradczy Rady Europy ds. prawa konstytucyjnego. Zasiadają w niej eksperci prawa konstytucyjnego i międzynarodowego, sędziowie sądów najwyższych i trybunałów konstytucyjnych państw członkowskich, członków parlamentów narodowych oraz urzędników służby cywilnej. Jej głównym zadaniem jest wydawanie opinii prawnych dotyczących projektów aktów prawnych przygotowanych przez poszczególne państwa bądź aktów prawnych mających już moc prawną. Identyfikuje ona potencjalne niezgodności ze standardami europejskimi lub luki w prawie.

W 2024 roku pierwszym laureatem Nagrody Mikołaja Kopernika Fides et Ratio był obecny metropolita krakowski kardynał Ryś. W ubiegłym roku nagrodę odebrał Joseph Halevi Horowitz Weiler, światowej klasy intelektualista, prawnik, myśliciel, badacz, wykładowca akademicki, autor książek tłumaczonych na wiele języków.