Spycimierz: dywany kwietne na Boże Ciało – światowy fenomen

Spycimierz, niewielka miejscowość niedaleko Łodzi (w diecezji włocławskiej) zasłynęła na cały świat dzięki tradycji układania kwietnych dywanów, po których corocznie przechodzi procesja Bożego Ciała. W 2021 roku tradycję spycimierskich dywanów kwietnych wpisano na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. 

Dwa lata temu otwarte Centrum „Spycimierskie Boże Ciało”, którego celem jest całoroczna promocja, edukacja i dokumentacja wyjątkowo barwnej i pięknej tradycji sypania kwiatowych dywanów.

Na liście UNESCO

Starania o wpisanie tradycji kwietnych dywanów na listę UNESCO rozpoczęły się w 2019 roku z inicjatywy parafialnego stowarzyszenia „Spycimierskie Boże Ciało”. 30 marca 2020 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przesłał w imieniu parafian ze Spycimierza (i czterech wsi w województwie opolskim, gdzie również układane są kwietne dywany) stosowny wniosek do Sekretariatu Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury.

>>> DwieNawy – Pierwsza encyklika Leona XIV: Magnifica humanitas

Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO aktualnie obejmuje blisko 400 pozycji, w tym z Polski: szopkarstwo krakowskie, kulturę bartniczą oraz sokolnictwo. Od 16 grudnia na tej liście oficjalne znajduje się spycimierska tradycja kwietnych dywanów układanych na Boże Ciało.

Centrum „Spycimierskie Boże Ciało”

Dwa lata temu otwarto Centrum „Spycimierskie Boże Ciało” – ośrodek kulturalno-edukacyjno-muzealny, który ma na celu przedstawienie historii i dziedzictwa kulturowego, jakim jest tradycja układania kwiatowych dywanów na procesję Bożego Ciała. Placówka mieści się w budynku wzniesionym z lokalnego budulca – czerwonej cegły, białej opoki i drewna. 

Poprzez stałe i czasowe wystawy oraz bogaty program edukacyjny pracownicy i współpracownicy Centrum pomagają lokalnej społeczności w propagowaniu dwustuletniej tradycji.  

Placówka organizuje stałe wystawy poświęcone innym tradycjom znajdującym się na światowej oraz Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa, a także historii i reliktom dawnej osady oraz grodu kasztelańskiego w Spycimierzu. Centrum prowadzi szeroką działalność edukacyjną: warsztaty, prelekcje i wystawy dla wszystkich grup wiekowych a także ścieżki edukacyjne i historyczne, które swoim zasięgiem obejmują wieś i sąsiedni Uniejów.

Oprócz roli turystycznej i dydaktycznej spycimierskie Centrum stanowi miejsce spotkań dla mieszkańców osady. 

Konferencje o dziedzictwie kulturowym

Od kilku lat w Centrum odbywają się coroczne konferencje z cyklu „Dziedzictwo kulturowe: szanse i wyzwania dla samorządów”. Spotkania te integrują środowiska zaangażowane w ochronę i  promocję dziedzictwa kulturowego. Tegoroczna edycja, która odbyła się pod koniec maja w dużej mierze poświęcona była relacjom między dziedzictwem materialnym i niematerialnym oraz ich znaczeniu dla rozwoju, promocji i tożsamości lokalnych wspólnot. 

W programie znalazły się wystąpienia poświęcone m.in. historii powrotu cudownej głowy Chrystusa do Spycimierza, tworzeniu Centrum Folkloru i Kultury Ludowej w Łowiczu, roli samorządów wojewódzkich w ochronie dziedzictwa, a także prezentacje dobrych praktyk. Osobny blok zostanie poświęcony nowoczesnym technologiom i sztucznej inteligencji w działaniach na rzecz dziedzictwa.

Ważnym punktem programu była prezentacja działań Szlaku Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce, a także wręczenie Polskich Nagród Kultury Niematerialnej „Siła Tradycji”.

>>> Leon XIV do Polaków o świadectwie wiary w Boże Ciało

Kwietne dywany na świecie

Każdego roku w różnych kulturach i religiach odbywa się ponad 1300 wydarzeń związanych z układaniem kwietnych dywanów. Na pierwszym miejscu plasują się Włochy (ok. 600), na drugim Brazylia (200), a na trzecim Hiszpania (181).

Układanie wspomnianych kompozycji ma wymiar przede wszystkim religijny (95%), a tylko niewielki odsetek stanowią dywany stricte artystyczne. Wydarzenia związane z układaniem kwietnych dywanów aż w 98% dotyczą świąt katolickich, zaś głównym świętem związanym z układaniem dywanów jest święto Bożego Ciała (ponad tysiąc wydarzeń). Dywany układane są także przy okazji świąt maryjnych, dla uczczenia patronów i świętych.

Zobacz także