USA: wojna sprawia, że duszpasterstwo wojskowe ma coraz większe znaczenie

W obliczu konfliktów na Bliskim Wschodzie arcybiskup Timothy Broglio, zwierzchnik Archidiecezji Służb Wojskowych USA, odgrywa kluczową rolę w łączeniu nauczania Kościoła z wyzwaniami, przed którymi stają amerykańscy żołnierze. Kieruje jedyną globalną diecezją w Stanach Zjednoczonych, obejmującą ok. 1,8 mln katolików służących w siłach zbrojnych i ich rodziny w 750 bazach w 80 krajach – przypomina National Catholic Register.

Redakcja zwraca uwagę, że niedawne ataki na amerykańskie bazy w Bahrajnie, Kuwejcie i Katarze – odwiedzone przez abp Broglio podczas Bożego Narodzenia – podkreśliły, jak blisko jego posługa wiąże się z aktualnymi konfliktami. W czasie gdy Watykan apeluje o dialog i poszanowanie prawa międzynarodowego, arcybiskup pomaga żołnierzom mierzyć się z moralnymi dylematami wojny.

Ten były watykański dyplomata i nuncjusz papieski posiada bogate doświadczenie w dyplomacji oraz biegle włada kilkoma językami. Od 2007 roku kieruje archidiecezją wojskową, odwiedza bazy na całym świecie, sprawuje sakramenty i zapewnia wsparcie duchowe żołnierzom. Zwraca jednak uwagę na poważny niedobór kapelanów – zamiast potrzebnych 500 dysponuje jedynie około 200.

Dylemat moralny służby

W rozmowie z National Catholic Register arcybiskup Broglio podkreślił, że niemal każdy żołnierz wraca z misji z pewnym rodzajem traumy, nawet jeśli nie ma ona charakteru patologicznego. Szczególną uwagę zwrócił na tzw. urazy moralne, wynikające z konieczności podejmowania działań sprzecznych z własnym sumieniem lub wiarą.

Jako przykład podał historię żołnierza, który dopiero po powrocie z misji w Iraku uświadomił sobie, że podczas działań wojennych przegapił Niedzielę Wielkanocną, co było dla niego bolesnym doświadczeniem.

Hierarcha odniósł się również do kontrowersyjnych działań wojskowych, takich jak bombardowanie łodzi podejrzewanych o przemyt narkotyków. Podkreślił, że walka z przestępczością nie usprawiedliwia niemoralnych środków i zawsze musi respektować godność człowieka.

Zapytany o wskazówki dla katolickich żołnierzy uczestniczących w działaniach wojennych, odpowiedział: „Wyrządzajcie jak najmniej szkody i starajcie się chronić życie niewinnych ludzi”.

>>> USA zaatakowało ponad 80 celów w Iranie

Bombardowanie Serbii w 1999 r.

Kampania bombardowań Iranu nie była pierwszym przypadkiem, gdy arcybiskup Broglio zetknął się z amerykańską interwencją wojskową. W 1999 r., pracując w Sekretariacie Stanu za pontyfikatu papieża Jana Pawła II, uczestniczył w działaniach dyplomatycznych Stolicy Apostolskiej mających skłonić USA i NATO do wstrzymania bombardowań Jugosławii na czas katolickiej i prawosławnej Wielkanocy.

Watykan liczył, że zawieszenie broni ułatwi negocjacje i pomoc humanitarną, jednak naloty trwały nadal, mimo zgody Serbii na rozejm. Celem operacji NATO było powstrzymanie rzekomych „czystek etnicznych” w Kosowie.

Hierarcha wspominał rozczarowanie niepowodzeniem tej inicjatywy, podkreślając jednocześnie, że papież nie dysponuje już dawną siłą polityczną. Zapytany o prowadzenie działań wojennych w czasie świąt religijnych, zauważył, że podobna praktyka ma długą tradycję w historii USA, przywołując atak George’a Washingtona na Brytyjczyków w Boże Narodzenie jako przykład wykorzystywania elementu zaskoczenia.

Dyskryminacja czy nieporozumienie?

Pomimo rosnących obaw związanych z polityką zagraniczną Stanów Zjednoczonych, amerykańska archidiecezja wojskowa odniosła w tym roku znaczące zwycięstwo.

Jak donosiła stacja EWTN News w październiku ubiegłego roku, arcybiskup Broglio zaprotestował przeciwko nagłemu zwolnieniu osób świeckich pracujących dla armii amerykańskiej jako katecheci, koordynatorzy wspólnot katolickich i muzycy liturgiczni.

Jak opowiedział w wywiadzie dla „The Register”, obecni kapelani nie byli w stanie przejąć wszystkich zlikwidowanych funkcji, co negatywnie wpłynęło na sprawowanie kultu. Arcybiskup Broglio poinformował wówczas sekretarza armii oraz szefa kapelanów armii – jednak bezskutecznie.

„Kiedy te spotkania nie przyniosły żadnych rezultatów, zdecydowałem się na list otwarty, który zdecydowanie wywołał reakcję” – wyjaśnił arcybiskup. Dzisiaj „tam, gdzie te stanowiska istniały, znów istnieją. Cieszę się”. Według Military Times armia amerykańska wznowiła w styczniu zatrudnianie personelu wsparcia religijnego.

Zapytany, czy uważa, że problem wynikał z budżetu, czy z nastawienia, odpowiedział: „Z nastawienia”, dodając: „Przedstawiano to jako kwestię budżetową, ale tak nie było”.

„Myślę, że zawsze istnieje pewna stronniczość w tym sensie, że w korpusie kapelanów dominują protestanci i ewangelicy” – dodał arcybiskup – „ale zależy to od osób zajmujących kluczowe stanowiska. Ogólnie rzecz biorąc, spotkałem się z otwartością na współpracę. Zdarza się jednak, że ludzie są po prostu nieświadomi. Nie wiedzą, czego Kościół katolicki wymaga w określonych sytuacjach i nie rozumieją, co jest dla nas ważne”.

Budowanie Królestwa

Arcybiskup Broglio przyznał, że obejmując urząd w 2007 roku, nie wiedział, jak trudna jest sytuacja finansowa archidiecezji. Po przybyciu do Waszyngtonu odkrył, że była ona bliska bankructwa. Choć nie miał doświadczenia w pozyskiwaniu funduszy, nauczył się tego.

Obecnie, oprócz zbierania środków, rozwija nowe inicjatywy misyjne, m.in. Team St. Paul – pełnoetatowe apostolstwo dla żołnierzy w wieku 18–29 lat. Archidiecezja wspiera także powołania; w kwietniu rekordowych 38 mężczyzn uczestniczyło w rekolekcjach rozeznaniowych duszpasterstwa wojskowego na Zachodnim Wybrzeżu.

>>> Papież do Kościoła w USA: Eucharystia to życie Kościoła pielgrzymującego na ziemi

Najlepsze administracje dla katolików w wojsku

Arcybiskup Broglio ocenił, że najlepsze relacje miał z administracjami Busha i Trumpa. Jego zdaniem za rządów Obamy i Bidena wojsko było wykorzystywane do „eksperymentów społecznych”. Wskazał też, że administracje Trumpa zakończyły politykę genderową w armii, co – według niego – spotkało się z aprobatą bardziej konserwatywnego środowiska wojskowego.

Teoria wojny sprawiedliwej

Arcybiskup Broglio poruszył również kwestię wyzwań i nieporozumień związanych z debatą na temat teorii wojny sprawiedliwej oraz katolickiej nauki społecznej.

„Jednym z zagrożeń byłoby interpretowanie katolickiej nauki społecznej jako pewnej formy socjaldemokracji – jako ideologii” – zauważył.

Drugim zagrożeniem, jego zdaniem, byłoby utożsamianie teorii wojny sprawiedliwej z zasadą „pokoju za wszelką cenę”. „Są osoby, które próbują ją w ten sposób przedstawiać, ale nie sądzę, aby ktokolwiek dzisiaj kwestionował konieczność przystąpienia Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej” – powiedział arcybiskup Broglio.

Abp Timothy Broglio urodził się 22 grudnia 1951 w Cleveland Heights w stanie Ohio, gdzie uczęszczał do St. Ignatius High School. Otrzymał tytuł licencjata w Boston College, a następnie uzyskał licencjat kanoniczny z teologii i doktorat z prawa kanonicznego na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie.

19 maja 1977 roku przyjął święcenia kapłańskie dla diecezji Cleveland z rąk kardynała Sergio Pignedoli. Był wikariuszem w parafii św. Małgorzaty Marii, w South Euclid, Ohio. W 1979 roku powrócił do Rzymu, gdzie studiował na przygotowującej papieskich dyplomatów Papieskiej Akademii Kościelnej i ukończył ją w 1983 roku. Uzyskał również tytuł doktora prawa kanonicznego na Uniwersytecie Gregoriańskim, i dołączył do korpusu dyplomatycznego Stolicy Apostolskiej. Po pełnieniu funkcji sekretarza nuncjatur na Wybrzeżu Kości Słoniowej (1983-1987) i w Paragwaju (1987-1990), ks. Broglio pracował w watykańskim Sekretariacie Stanu jako referent ds. Ameryki Środkowej. Następnie pełnił funkcję osobistego sekretarza kardynała Angelo Sodano, sekretarza stanu Stolicy Apostolskiej.

W 2001 roku został mianowany nuncjuszem apostolskim w Republice Dominikany i delegatem apostolskim w Puerto Rico, a następnie został wyświęcony na arcybiskupa 19 marca 2001 roku przez papieża Jana Pawła II. W 2008 roku został czwartym ordynariuszem wojskowym USA. W latach 2022 -2025 był przewodniczącym Konferencji Biskupów Katolickich USA (USCCB).