80 lat UNESCO – którzy papieże przemawiali na forum tej organizacji?

Dziś przypada 80. rocznica rozpoczęcia działalności UNESCO – Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury. 4 listopada 1946 r. wszedł w życie jej akt założycielski, podpisany rok wcześniej w Londynie. W paryskiej siedzibie organizacji dwukrotnie gościł papież: w 1980 r. odwiedził ją św. Jan Paweł II, a przed kilkoma tygodniami Leon XIV.

Jan Paweł II: przyszłość człowieka zależy od kultury

2 czerwca 1980 r. Jan Paweł II wygłosił w siedzibie UNESCO jedno ze swoich najważniejszych przemówień poświęconych kulturze. „Naród istnieje «z kultury» i «dla kultury»” – mówił, odwołując się do doświadczenia Polski, która mimo rozbiorów i obcych okupacji zachowała swoją tożsamość i suwerenność narodową m.in. dzięki pielęgnowanej przez wieki kulturze. 

Papież apelował o ochronę kulturowej suwerenności narodów przed polityczną i gospodarczą dominacją. Podkreślał także znaczenie wychowania, które powinno pomagać bardziej „być”, a nie tylko więcej „mieć” – i w ten sposób przybliżać człowieka do pełni jego człowieczeństwa.

„Tak! Przyszłość człowieka zależy od kultury! Tak! Pokój świata zależy od prymatu ducha! Tak! Pokojowa przyszłość ludzkości zależy od miłości!” – wołał.

Leon XIV: godność człowieka w epoce sztucznej inteligencji

46 lat później, 25 września 2026 r., UNESCO odwiedził Leon XIV. Podczas podróży apostolskiej do Francji Papież nawiązał bezpośrednio do historycznego wystąpienia swojego poprzednika, przypominając jego słowa o kulturze jako fundamencie prawdziwie ludzkiego życia.

W swoim przemówieniu skupił się szczególnie na godności człowieka wobec rozwoju nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji. Przestrzegał przed sprowadzaniem wartości ludzkiego życia do kryteriów wydajności i użyteczności. Podkreślał, że technologia powinna służyć człowiekowi, a nie stawać się narzędziem dominacji i niesprawiedliwości.

„Jesteśmy przekonani, że edukacja jest drogą do przezwyciężenia wzajemnej nieufności, a nauka może służyć każdemu człowiekowi” – mówił Leon XIV, apelując o umacnianie międzynarodowej współpracy i dialogu.

Stolica Apostolska przy UNESCO od 1952 roku

Relacje Stolicy Apostolskiej z UNESCO sięgają początków działalności organizacji. W 1952 roku jej pierwszym stałym obserwatorem został abp Angelo Roncalli, ówczesny nuncjusz apostolski we Francji, późniejszy papież Jan XXIII.

Podczas wrześniowej wizyty Leon XIV przypomniał, że w 2027 roku przypadnie 75. rocznica obecności Stolicy Apostolskiej przy UNESCO. Podkreślił, że współpraca ta opiera się na przekonaniu o niezbywalnej godności każdego człowieka oraz wspólnej odpowiedzialności za pokój.

Zobacz także