Czy sztuczna inteligencja myśli po chrześcijańsku?

800 lat temu też był 3 października. I to też była sobota. I też było transitus (z łac. przejście) świętego Franciszka do życia wiecznego. Święty Franciszek rozstawał się wtedy z braćmi i siostrami, które wychwalał w Pieśni Słonecznej. To był człowiek pogodzony z życiem, z rzeczywistością. A jaka jest dzisiejsza rzeczywistość – pytał abp Adrian Galbas podczas otwarcia Konferencji „Creatio Continua VIII Wieża Babel vs. Nowe Jeruzalem. Czy Sztuczna Inteligencja może być zbawiona?”. Wydarzenie patronatem honorowym objął metropolita warszawski abp Adrian Galbas oraz rektor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Robert Tyrała. Spotkanie zorganizował
Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska oraz Polska z Natury.

Metropolita warszawski stwierdził, że rzeczywistość w której żyjemy nieustannie się zmienia. – Tym bardziej cieszę się, że uczestnicy tej konferencji podejmują rozważanie nad papieską encykliką „Magnifica Humanitas”, która opisuje rzeczywistość świata w dobie rozwijającej się sztucznej inteligencji. Encyklika Leona XIV porównywana jest z encykliką Rerum novarum (łac. „Rzeczy nowych”), napisaną przez Leona XIII. Myślę, że ta obecna przewyższa poprzednią z jednego powodu – ma lepszy „timing”, a więc osadzenie w czasie. Encyklika Rerum novarum była opublikowana pół wieku po manifeście komunistycznym i po wybuchu rewolucji przemysłowej. Obecna (Leona XIV) mówi o rozwoju sztucznej inteligencji i jej bieżącym wpływie na społeczeństwo i człowieka.

Ekologia w dobie AI

Mateusz Piotrowski z Ruchu Katolików na rzecz Środowiska stwierdził, że dla niektórych może być zaskoczeniem, że ten chrześcijański ruch skupiony na ekologii integralnej organizuje konferencję dotyczącą sztucznej inteligencji. Przyznał, że Ruch bazuje przede wszystkim na encyklice „Laudato si’” („Pochwalony bądź”) papieża Franciszka, ale zajmując się środowiskiem i ekologią integralną nie sposób przejść obojętnie wobec encykliki „Magnifica Humanitas” („Wspaniałe człowieczeństwo”) Leona XIV.

– Jeden temat z drugim jest ze sobą ściśle powiązany. Papież Leon XIV przypomniał w encyklice, że także w kontekście rozwoju AI istotą powinna być integralna ekologia – stwierdził prowadzący. – Niedawno, podczas spotkania w Paryżu, w siedzibie UNESCO, Ojciec Święty przypomniał, że rozwój sztucznej inteligencji to także wyzwanie dla środowiska. Ciągle niewielu ludzi zdaje sobie sprawę z tego, że rozwój AI wpływa na zasoby naturalne, wykorzystuje wodę, może prowadzić do zwiększenia problemu ubóstwa energetycznego – wyjaśnił. Dodatkowo, sztuczna inteligencja staje się środowiskiem, w którym żyje współczesny człowiek.

Od lewej: prof. Luigino Bruni, prof. Piotr Sankowski, dr Paulina Bednarz Łuczewska oraz Mateusz Piotrowski, fot. Maciej Kluczka, misyjne.pl

– Gdyby chcieć znaleźć jedno, główne, pytanie encykliki „Magnifica Humanitas”, to brzmiałoby ono tak: „Jaki świat chcemy skonstruować mając takie możliwości, jak AI? Dokąd chcemy siebie i świat doprowadzić? – pytał abp Adrian Galbas. Odnosząc się do tytułu konferencji „Wieża Babel vs. Nowe Jeruzalem. Czy Sztuczna Inteligencja może być zbawiona?” stwierdził, że alegoria wieży Babel to przykład na sytuację, kiedy każdy myśli tylko o sobie. Z kolei Nowe Jeruzalem to miejsce, w którego centrum jest Bóg. – I tam właśnie człowiek jest większy, bo wielkość człowieka jest dzięki Bogu, a nie Jego kosztem – dodał. – Jakie miasto chcemy budować? Miasto pysznych ludzi, czy jednak miasto, które jest wspólnotą? – pytał. – Te pytania powinny być adresowane przede wszystkim do władz w Waszyngtonie i Pekinie, dlatego mam nadzieję, że ktoś tam przeczytał papieską encyklikę o człowieczeństwie w dobie sztucznej inteligencji – zaznaczył metropolita warszawski. Jak podkreślił, te pytania dotyczą także każdego i każdej z nas. – Te pytania dotyczą wszystkich użytkowników sztucznej inteligencji: czy chcę rozwijać swoje życie dzięki AI? Czy chce je z tego powodu zdewastować? – dodał.

Po lewej: abp Adrian Galbas, fot. Maciej Kluczka, misyjne.pl

W konferencji wziął udział m.in. prof. Luigino Bruni – doradca ekonomiczny papieża Benedykta XVI i Dyrektor Naukowy papieskiego programu „Ekonomia Franciszka”. Program ten gromadzi w Asyżu (mieście świętego Franciszka) naukowców i innowatorów z całego świata. Dyskutują o tym, w jaki sposób gospodarka kształtowana przez Katolicką naukę społeczną Kościoła, wzbogacona przekazem św. Franciszka, może funkcjonować we współczesnym świecie. Na konferencji „Creatio Continua VIII” obecni byli też prof. Piotr Sankowski (dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS, który należy do grona ekspertów globalnego panelu naukowego ds. AI powołanego przy ONZ) oraz dr Paulina Bednarz Łuczewska (doktor nauk społecznych, konsultant biznesu, adiunkt w Akademii Leona Koźmińskiego, sekretarz Prezydium Rady Naukowej Międzynarodowego Centrum Badań Nad Fenomenem Solidarności).

Czy sztuczna inteligencja jest bioróżnorodna?

Profesor Bruni stwierdził, że sztuczna inteligencja – w obecnej formie – nie ma jednego, ale bardzo ważnego komponentu, a mianowicie bioróżnorodności. W swojej recenzji do papieskiej encykliki „Magnifica humanitas” wspomniał, że na bioróżnorodność świata składają się miliardy ludzkich umysłów. Ta zasada leży u podwalin wolnego rynku i demokracji. I aż do tej chwili – do momentu przyspieszonej transformacji cyfrowej – bioróżnorodność algorytmów wydaje się być znacznie mniejsza niż bioróżnorodność ludzka. – Algorytmy też charakteryzują się różnorodnością, ale wyjątkowość umysłów ludzi jest niepowtarzalna. W przypadku algorytmów mówimy o imitacji wiedzy i imitacji komunikacji. Niekiedy bardzo dobrej imitacji, ale ciągle imitacji – mówił prof. Bruni.

Prof. Piotr Sankowski zapytany o to, czy Kościół demonizuje AI odpowiedział, że nie zgadza się z tą tezą. – Cieszę się, że Leon XIV tak dogłębnie poruszył temat sztucznej inteligencji. Zrobił to już w swojej pierwszej encyklice i dokonał tego bez demonizowania tematu. Wręcz przeciwnie, jego encyklika otwiera pole do szczerej i merytorycznej dyskusji w tej sprawie – odpowiedział.

Jak dodał, w temacie AI mamy do czynienia z dominacją dwóch mocarstw: Stanów Zjednoczonych i Chin. – Powstające modele algorytmów siłą rzeczy przedstawiają wartości reprezentowane przez oba te państwa. I nie powiedziałbym, że są to wartości chrześcijańskie. Szczególnie modele chińskie prezentują zupełnie inne podejście – wyjaśnił. Prof. Sankowski zaznaczył, że kiedy zapytamy modele AI o religię, etykę czy finanse, to podadzą nam odpowiedzi ukierunkowane na model wartości charakterystyczny dla miejsca, w którym powstały. Geografia i polityka mają swoje znaczenie – To jest istotny aspekt, o którym należy mówić. Wartości ważne dla społeczeństw europejskich – ciągle w dużej mierze chrześcijańskich – powinny być ujęte w modelach AI. Ten aspekt powinien być poruszany w rozmowach na temat przyszłości sztucznej inteligencji – podkreślił ekspert.

Co o AI myślałby Jan Paweł II?

Z kolei dr Paulina Bednarz-Łuczewska została zapytana o to, co dziś powiedziałby Jan Paweł II na temat sztucznej inteligencji. Pytanie nie było przypadkowe, bo w swoich badaniach doktor Bednarz-Łuczewska skupia się na zjawisku i fenomenie (S)solidarności, a Jan Paweł II rozpowszechnił to słowo na arenie międzynarodowej.

– Jan Paweł II dałby nam zarówno słowo nadziei, jak i ostrzeżenia – stwierdził ekspertka. – Mówiłby na pewno o tym, że jest olbrzymia różnica między AI a człowiekiem. Przypominałby, że godność osoby ludzkiej nie wynika z bezbłędnego rozwiązywania zadań matematycznych, czy z pisania sensownie brzmiących maili. Duże znaczenie ma bowiem cielesność i wrażliwość człowieka. Jan Paweł II nie wierzyłby więc w możliwość zastąpienia człowieka wytworem sztucznej inteligencji – mówiła. – Na pewno apelowałby o to, by rozwój AI nie odbywał się kosztem najsłabszych członków społeczeństwa. Papież na pewno pytałby o to, jak rozwój AI wpłynie na funkcjonowanie rodziny – dodała. Ekspertka przy tej okazji przytoczyła wyniki badań, zgodnie z którymi już teraz AI bardzo mocno zmienia narzędzia technologiczne (aplikacje, portale społecznościowe). Sprawia, że są bardziej uzależniające i wpływają na relacje międzyludzkie.

Organizatorzy konferencji wyrazili wdzięczność i radość, że mogli się spotkać się już po raz ósmy. Przypomnieli, że 24 października w Rzymie otwarta zostanie wystawa „Piękno tej ziemi”. Tytuł wystawy to jednocześnie nazwa projektu społeczno-duchowego inspirowanego nauczaniem Jana Pawła II o świecie przyrody i odpowiedzialności za środowisko. Centrum Myśli Jana Pawła II przygotowało przy tej okazji publikację pod tytułem „Piękno tej ziemi. Jan Paweł II i świat przyrody”.

Bądź na bieżąco z Misyjne.pl!

Obserwuj misyjne.pl w Google News. Dodaj nas do ulubionych, aby nie przegapić najważniejszych treści z kraju i ze świata.

Obserwuj nas w Google News

Abp Adrian Galbas AI asyż człowiek ekologia środowisko św. franciszek z asyżu Świat według świętego Franciszka Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska sztuczna inteligencja

Wspomóż nas Przyjaciele misji