fot. archwium SOSW w Konarzewie

„Gdyby każdy miał to samo, nikt nikomu nie byłby potrzebny” – wyjątkowy ośrodek w Konarzewie [REPORTAŻ]

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Konarzewie to nie tylko placówka edukacyjna. To przestrzeń, w której dzieci z niepełnosprawnościami uczą się życia, budują relacje i odzyskują poczucie bezpieczeństwa. Dla wielu uczniów nie był on pierwszą szkołą. Ale dopiero tutaj poczuli się akceptowani. Bo w Konarzewie od lat daje się młodym szansę na nowy start i rozwój na miarę ich możliwości.

Latem 1977 roku w niewielkiej miejscowości Konarzew, decyzją ówczesnego kuratora oświaty i wychowania w Kaliszu, powstał Państwowy Zakład Wychowawczy. W przejętym od zakładów mięsnych budynku kolonijnym miał powstać internat oraz specjalna szkoła podstawowa dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Placówka miała rozpocząć działalność od 1 sierpnia 1977 roku, jednak nie było to takie łatwe…

Budynek był bardzo zaniedbany. Park porastały dzikie krzewy a ogrodzenie było podziurawione. W środku nie było lepiej: zniszczone okna, uginające się stropy, metalowe łóżka z wysłużonymi materacami. To w takich warunkach zaczynała się historia miejsca, które z czasem miało stać się domem dla dziesiątek dzieci.

fot. archwium SOSW w Konarzewie

Pierwsze miesiące to ciężka, fizyczna praca. Wykarczowano zarośnięty park, naprawiono ogrodzenie, wymieniono okna. Odnowiono stropy i pomalowano sale. Wiele z tych prac wykonali sami pracownicy zakładu. Tworzyli nie tylko instytucję, ale budowali przestrzeń, w której dzieci miały poczuć się bezpiecznie.

>>> Adopcja to droga. „Miłość nie zawsze pojawia się od razu, ale rodzi się z czasu i bliskości” [ROZMOWA]

1 kwietnia 1978 roku, po miesiącach przygotowań, rozpoczęły się pierwsze zajęcia. Oficjalne otwarcie odbyło się kilka miesięcy później, 16 września 1978 roku – z udziałem przedstawicieli kuratorium, władz oświatowych oraz dyrektorów innych placówek wychowawczych. Na czele ośrodka stanęła dr Ewa Korzeniewska, która kierowała nim aż do 1 września 2007 roku, nadając mu wyraźny charakter i stabilność. Dzisiaj dyrektorką placówki jest Daria Rakowiecka-Nowacka.

Z czasem placówka zmieniała się i rozwijała. W 1984 roku decyzją kuratora zmieniono jej nazwę na Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Konarzewie. W kolejnych latach rozszerzano ofertę edukacyjną, m.in. rozpoczęto pracę, we współpracy z Domem Pomocy Społecznej w Zdunach, z dziećmi z głęboką niepełnosprawnością intelektualną w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych. Reforma oświaty z 1999 roku przyniosła kolejne zmiany organizacyjne: powstało gimnazjum specjalne, a struktura placówki została dostosowana do nowego systemu.

fot. archwium SOSW w Konarzewie

O wiele więcej

Jednak historia tego miejsca to nie tylko decyzje administracyjne i kolejne reformy. To o wiele więcej. Dzisiaj kształcą się tutaj i wychowują dzieci i młodzież z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim oraz ze współistniejącymi dysfunkcjami, takimi jak: niedosłuch, niedowidzenie, niepełnosprawność ruchowa, spektrum autyzmu.

Ponadto w placówce odbywają się specjalistyczne zajęcia nazywane wczesnym wspomaganiem rozwoju dziecka.

Podopieczni  korzystają w ośrodku w Konarzewie ze specjalistycznych zajęć z terapeutami takimi jak: psycholog, surdopedagog, tyflopedagog, specjalista integracji sensorycznej, biofeedbacku, hipoterapeuta, dogoterapeuta.

Ośrodek w Konarzewie to jedyna placówka edukacyjna w kraju, w której każdy podopieczny ma zapewnioną rehabilitację w formie hipoterapii. Szkoła ma pięć własnych koni, stajnię, namiot do hipoterapii, padoki i specjalistów hipoterapii przygotowanych do pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami.

Dzieci i młodzież mogą zostać przyjęte do placówki m.in. po uzyskaniu opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenia o potrzebie indywidualnych lub zespołowych zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W szkole podstawowej, a później w tej przysposabiającej do pracy mogą przebywać dzieci i młodzież od siódmego do dwudziestego czwartego roku życia. Obecnie w placówkach jest 77 podopiecznych. Dzieci posiadające opinię ze względu na wykrytą jakąkolwiek dysfunkcję rozwoju od urodzenia do czasu pójścia do szkoły mają zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju. Tych dzieci jest aktualnie siedemdziesiąt dwoje. Uczestnicy zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (z głęboką niepełnosprawnością intelektualną) są pod opieką od trzeciego  do dwudziestego piątego roku życia – wyjaśnia dyrektorka Daria Rakowiecka-Nowacka.

fot. archwium SOSW w Konarzewie

Od rana

Ośrodek jest bardzo zintegrowany ze środowiskiem lokalnym – z biblioteką, przedszkolem czy ochotniczą strażą pożarną.

– Jednym z najważniejszych zadań stojących przed nauczycielami jest przygotowanie  podopiecznych placówki do życia w społeczeństwie, stąd uczestnictwo w spektaklach teatralnych, projekcjach filmowych, wycieczkach krajoznawczych. Taka nauka życia jest dla uczniów najlepsza. Integrację wspomaga również przynależność uczniów do Olimpiad Specjalnych Polska oraz Drużyn Harcerskich Nieprzetartego Szlaku. Wyjazdy na zawody sportowe oraz spotkania kierowane do harcerzy pozwalają na naukę samodzielności oraz dają możliwość poczucia osiągania sukcesów w różnych dziedzinach aktywności. Natomiast wrażliwość i empatia podopiecznych jest budowana poprzez umożliwienie im kontaktu ze zwierzętami i z naturą. Uczniowie rehabilitują się dzięki jeździe konnej, dogoterapii, ale też czesząc sierść koni, głaszcząc zwierzęta (także królika) i karmiąc je. Zwierzęta nie oceniają, one są wdzięczne człowiekowi za kontakt i dają podopiecznym poczucie sprawczości i akceptacji. Z uwagi na otaczający pałac piękny 5-hektarowy park ze starym zabytkowym drzewostanem stosowana jest również metoda sylwoterapii oraz hortiterapii – opowiada dyrektorka ośrodka.

Co istotne – wszyscy wychowankowie mogą wyjeżdżać do domu na weekendy i święta. Nie wszystkie dzieci uczące się w ośrodku mieszkają w internacie. Te z internatu po pobudce, która odbywa się około godziny 7.00, porannej toalecie i sprzątnięciu sypialni schodzą na śniadanie. W tym czasie zjeżdżają się uczniowie mieszkający w domach rodzinnych lub w domu pomocy społecznej. O 8.30 rozpoczynają się zajęcia edukacyjne. W trakcie dnia uczniowie jedzą drugie śniadanie i dwudaniowy obiad. Zajęcia edukacyjne przeplatają się z zajęciami rewalidacyjnymi. Uczniowie odjeżdżają z placówki najpóźniej o 15.30, a wychowankowie pozostający w internacie mają zajęcia opiekuńczo-wychowawcze z nauczycielami. Podczas nich chodzą na spacery, uczestniczą w ogniskach, chodzą do miejscowej biblioteki (nie tylko czytają, także uczestniczą w proponowanych przez bibliotekę różnych innych aktywnościach), korzystają z kręgielni. Dzień kończy się kolacją i toaletą wieczorną.

fot. archwium SOSW w Konarzewie

>>> Siostra, która przyjechała z Miami do Polski: dom jest tam, gdzie posyła mnie Bóg [ROZMOWA]

Krok do przodu

Między uczniami zawiązują się przyjaźnie, często największe więzi powstają między starszymi i kilka lat młodszymi od nich dziećmi.

– W styczniu cała nasza społeczność ośrodka żegnała Dustina – opowiada dyrektorka placówki. –Najpierw był uczestnikiem wczesnego wspomagania, później naszym uczniem.  Zmarł w wieku szesnastu lat na mięsaka kości. Chorował krótko, bardzo cierpiał, ale mimo tego miał potrzebę kontaktowania się z nami kilkukrotnie w ciągu tygodnia. Mama Dustina  powiedziała, że nie zdawała sobie sprawy z tego, że jej syn tak bardzo był z nami zżyty emocjonalnie – wspomina moja rozmówczyni.

Inny chłopiec trafił do czwartej klasy w Konarzewie ze szkoły integracyjnej. Był zamknięty        w sobie, zalękniony, wycofany, niewychodzący spod ławki, miał wszystkie objawy nerwicy szkolnej. Mama opowiadała o doświadczeniach syna z poprzedniej szkoły: był wyśmiewany, popychany, wykluczany.

– Jego mama wzbraniała się przed placówką specjalną z powodu stygmatyzacji przez środowisko. Dziś nasz uczeń jest uśmiechnięty, chętnie jeździ do szkoły, bierze udział w konkursach, wycieczkach, zawodach sportowych, ma kolegów i koleżanki, czuje się bezpiecznie w swojej szkole i czuje przynależność do grupy. Przykładów uczniów z identyczną historią, tzn. trafiających ze szkół ogólnodostępnych, mamy wiele – zaznacza dyrektorka.

Wielokrotnie zdarza się też, że dzieci robią duże postępy w rehabilitacji, chociaż wcześniej niekoniecznie się na to zapowiadało.

– Jeden z chłopców, który do nas trafił, nie mówił do dziewiątego roku życia i teoretycznie skazany był na komunikację alternatywną. Dziś ma dwadzieścia trzy lata i porozumiewa się z nami werbalnie. Warto jednak podkreślić, że spektakularne efekty trudno zauważyć w krótkim czasie. Z powodu poważnych chorób oraz niepełnosprawności proces rehabilitacji wymaga długiego czasu, działania zespołu specjalistów i często efekty dla kogoś przyglądającego się z boku są małe, choć tak naprawdę można je uznać za znaczące. To chociażby nawiązanie kontaktu emocjonalnego i wzrokowego z opiekunem w przypadku głębokiej niepełnosprawności intelektualnej, przyjęcie oczekiwanych zachowań przez uczniów autystycznych, składanie głosek w sylaby i czytanie. Najważniejsze jednak to przygotowanie ucznia do życia w społeczeństwie. Oczywiście zgodnie z jego możliwościami – opowiada Daria Rakowiecka-Nowacka.

W przyszłości

A jakie są plany na przyszłość Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Konarzewie? Na pewno zamontowanie windy. To bardzo ważne dla podopiecznych ze względu na ich ograniczenia ruchowe oraz fakt, że budynek, w którym się uczą, jest dwupiętrowy.

– Poza tym złożyliśmy nasz akces do realizacji projektu Specjalistyczne Centra Wspierania Edukacji Włączającej. W związku z tym będziemy profesjonalnie wspierać szkoły ogólnodostępne w pracy z uczniami z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego – opowiada moja rozmówczyni.  

fot. archwium SOSW w Konarzewie

Uczyć się od uczniów

Kadra placówki dba także o rozwój duchowy uczniów. Ponieważ wszyscy uczniowie złożyli deklarację o uczestniczeniu w lekcjach religii, w ośrodku odbywają się msze święte inaugurujące i kończące rok szkolny. Od lat zaprzyjaźniony z placówką franciszkanin, ojciec Walenty Piechaczek, wspomagając się różnymi metodami, spowiada dzieci. W porozumieniu z księdzem proboszczem Rafałem Krysiem z Baszkowa, podopieczni Ośrodka w Konarzewie przygotowywani są do przyjęcia sakramentów – pierwszej Komunii oraz bierzmowania.

 – Poza tym w parku wokół ośrodka uczestniczymy w drodze krzyżowej i nabożeństwach majowych przy figurze Matki Bożej, a nauczyciele, grając na gitarach, skrzypcach, bębnach, nadają ton wszystkim pieśniom. Bardzo uroczyście celebrujemy przygotowanie do świąt wielkanocnych i Bożego Narodzenia – zaznacza Daria Rakowiecka-Nowcka.                                                    

Nic dziwnego więc, że patronem placówki jest ks. Jan Twardowski. Dyrektorka przyznaje,  że to nie przypadek, bo grono pedagogiczne z wielką świadomością wybrało osobę duchowną o wielkim morale, autorytecie i pracującym wiele lat z osobami niepełnosprawnymi intelektualnie.

– Dziś ks. Jan Twardowski to dla nas duży drogowskaz moralny. A motto ośrodka: „Gdyby każdy miał to samo, nikt nikomu nie byłby potrzebny” – przypomina nam codziennie, że jesteśmy tutaj dla naszych uczniów, że oni uczą się od nas, ale i my od nich. Codziennie uświadamiam sobie, że człowiek, mimo swojej niedoskonałości, często bólu i wielu ograniczeń, może być szczęśliwy, uśmiechnięty, spełniony i optymistycznie nastawiony do życia. Wchodząc do pracy, zdaję sobie sprawę, że wszystkie tzw. kłopoty dnia codziennego są banalne i nic nieznaczące – podsumowuje dyrektorka placówki.  

Galeria (8 zdjęć)
Google News
Bądź na bieżąco z Misyjne.pl!

Obserwuj misyjne.pl w Google News. Dodaj nas do ulubionych, aby nie przegapić najważniejszych treści z kraju i ze świata.

Czytałeś? Wesprzyj nas!

Działamy także dzięki Waszej pomocy. Wesprzyj działalność ewangelizacyjną naszej redakcji!

zł
Zobacz także
Wasze komentarze