Jak rozmawiać z dzieckiem o Komunii?

Dużą rolę – o ile nie największą – w odpowiednim przeżyciu Pierwszej Komunii Świętej odgrywają rodzice. O czym i w jaki sposób powinni rozmawiać z dzieckiem o sakramencie Eucharystii i Komunii Świętej, którą przyjmie ono po raz pierwszy? Pomóc mogą w tym rady katechetów, psychologów, a także wskazania Episkopatu dotyczące przygotowania dzieci do Pierwszej Komunii Świętej.

Podczas zebrania plenarnego Konferencji Episkopatu Polski, uchwałą nr 43/386/2020 z dnia 29 sierpnia 2020 roku, biskupi polscy zatwierdzili Wskazania dotyczące przygotowania dzieci do przyjęcia i przeżycia sakramentu pokuty oraz Pierwszej Komunii Świętej. W dokumencie czytamy:

„Przygotowanie dzieci do sakramentu pokuty i pojednania oraz Eucharystii ma na celu doprowadzenie dziecka do świadomego i osobistego spotkania z kochającym i przebaczającym Chrystusem oraz zjednoczenia z Nim w Komunii Świętej. Celem formacji jest także głębsze wprowadzenie dziecka we wspólnotę Kościoła przez doświadczenie wspólnoty wiary i miłości we wspólnocie parafialnej”.

Nie tylko zadanie katechetów

Pierwsza Komunia Święta coraz częściej staje się wydarzeniem przede wszystkim organizacyjnym. Rodzice miesiącami zajmują się albą, fotografem, przyjęciem i prezentami, a w tym wszystkim łatwo zgubić najważniejsze pytanie: jak pomóc dziecku zrozumieć, czym naprawdę jest Eucharystia?

Kościół przypomina wyraźnie, że przygotowanie do sakramentów zaczyna się w domu – pierwszymi świadkami wiary są rodzice. Dziecko dużo bardziej zapamięta atmosferę wspólnej modlitwy, obecność rodziców na niedzielnej Mszy Świętej czy sposób, w jaki przeżywają oni przebaczenie i codzienne obowiązki, niż najbardziej starannie wyuczone definicje katechizmowe. Podkreśla to także katecheta Adam Pupka COr, który zwraca uwagę, że przygotowanie dziecka do Pierwszej Komunii Świętej nie może być sprowadzone wyłącznie do kilku spotkań formacyjnych: – Przygotowanie dzieci do Pierwszej Komunii Świętej w głównej mierze polega na współpracy z rodzicami. Oczywiście podczas spotkań dużo rozmawia się z dziećmi, przekazując im prawdy związane z obecnością Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Ważne jest jednak, żeby dzieci były tam razem z rodzicami – mówi uczący w szkole podstawowej filipin.

Dokumenty Kościoła podkreślają, że przygotowanie do spowiedzi i Eucharystii powinno odbywać się we współpracy rodziców, duszpasterzy i katechetów. Fundamentalne znaczenie ma jednak codzienne świadectwo życia.

Realne spotkanie

Rozmowa o Komunii nie wymaga skomplikowanego języka teologicznego. Dziecko potrzebuje przede wszystkim prostego i spokojnego wyjaśnienia, że w Eucharystii przychodzi sam Jezus Chrystus. Nie chodzi o symboliczny gest ani rodzinny zwyczaj, ale o realne spotkanie z Kimś, kto chce być blisko człowieka.

Jak zaznacza w rozmowie z misyjne.pl katecheta przygotowujący dzieci do sakramentu, przekaz kierowany do dzieci bardzo często powinien trafiać również do dorosłych. To oni są pierwszymi i najważniejszymi wychowawcami w wierze: – W dużej mierze jest to przekaz skierowany właśnie do rodziców, bo to oni są najważniejsi w życiu tych dzieci. Są ich prawdziwymi mistrzami i mogą sprawić, że te treści staną się prawdziwą częścią ich życia – tłumaczy.

Dlatego tak ważne jest budzenie w dziecku nie tylko wiedzy religijnej, ale także osobistego pragnienia przyjmowania Komunii Świętej. Kościół wskazuje jasno, że jednym z najważniejszych kryteriów dopuszczenia do Pierwszej Komunii Świętej jest wiara w obecność Chrystusa w Eucharystii oraz szczere pragnienie spotkania z Nim.

Adam Pupka COr podkreśla, że w przygotowaniu do Komunii nie chodzi przede wszystkim o formalną kontrolę obecności czy zaliczanie kolejnych religijnych obowiązków: – Osobiście nie prowadzę żadnych dzienniczków obecności w kościele. Zachęcam do udziału w pewnych nabożeństwach i we Mszy Świętej z udziałem dzieci. W naszej bazylice główną osią przygotowań są Msze Święte w kilka wybranych niedziel, sprawowane osobno w kaplicy. Omawiamy wtedy przykazania kościelne i jest to okazja, żeby podzielić się różnymi treściami – wyjaśnia katecheta. Jak mówi, podobną rolę pełnią nabożeństwa różańcowe, Droga Krzyżowa dla dzieci i inne spotkania organizowane przy parafii. Nie są one jednak celem samym w sobie.: Jest kilka standardowych okazji do spotkań: Drogi Krzyżowe dla dzieci, nabożeństwa różańcowe i inne podobne wydarzenia. Ale tak naprawdę jest to pretekst, żeby spotkać się z dziećmi i rodzicami, i mówić im o Chrystusie – wyjaśnia filipin.

Zjednoczenie z Chrystusem

Równie ważna jest rozmowa o spowiedzi. Dziecko powinno rozumieć, że sakrament pokuty nie jest egzaminem ani stresującym obowiązkiem do „zaliczenia”, ale doświadczeniem przebaczenia. Przygotowanie do Pierwszej Komunii Świętej obejmuje także uczenie rozróżniania dobra i zła, rozwój moralny oraz wychowanie do życia w prawdzie i miłości. Tego nie da się przekazać wyłącznie podczas szkolnej lekcji religii.

Jak wyjaśnia jeden z nauczycieli religii w archidiecezji poznańskiej, najważniejsze jest pokazanie dziecku, że Bóg interesuje się nie tylko tym, co uroczyste i religijne, ale także codziennością, przeżyciami, radościami i trudnościami: – Uważam, że najważniejsze jest pokazanie, że niezależnie od tego, czy ktoś jest dzieckiem, dorosłym, człowiekiem starszym, małym czy dużym, i niezależnie od tego, czy sprawy, które przeżywa, są zwykłe i codzienne, czy bardzo poważne, one są dla Pana Boga ważne. Są ważne, bo my jesteśmy dla Pana Boga ważni – wyjaśnia katecheta.

To spojrzenie pozwala lepiej zrozumieć samą Komunię Świętą. Nie jako jednorazową uroczystość, ale jako spotkanie z Chrystusem, który chce być blisko człowieka w jego konkretnym życiu: – Jeśli uda nam się to zrozumieć, to w Komunii Świętej odkrywamy i przypominamy sobie, że Panu Bogu na nas zależy. Zależy Mu na tym, żeby być przy nas właśnie w tych naszych sprawach, bo one też są dla Niego ważne – dodaje Adam Pupka COr.

Materialny wymiar

Coraz częściej problemem staje się także materialny wymiar uroczystości. Sam zwyczaj wręczania prezentów nie jest niczym niewłaściwym, ale Kościół zwraca uwagę, by kwestie materialne nie przesłoniły istoty wydarzenia. Jeśli dziecko przez wiele miesięcy słyszy głównie o kopertach, rowerze czy telefonie, trudno oczekiwać, że odkryje duchowy sens Eucharystii. W pewnym momencie Pierwsza Komunia Święta zostaje wtedy sprowadzona jedynie do białej alby i rodzinnego przyjęcia.

Wskazania Episkopatu podkreślają:

„Uznając zwyczaj obdarowywania dzieci prezentami, należy jak najwcześniej uświadamiać im istotę Komunii Świętej, źródło prawdziwej radości, jakim jest przyjęcie Pana Jezusa. Należy dołożyć starań, by kwestie materialne nie przysłoniły wartości duchowych oraz istoty przeżywanej uroczystości”.

Dlatego rozmowa z dzieckiem o Komunii powinna prowadzić przede wszystkim do jednego celu: pokazania, że wiara nie kończy się w dniu uroczystości. Eucharystia nie jest zwieńczeniem religijnego przygotowania, ale początkiem bardziej świadomego życia z Chrystusem. I właśnie to dziecko zapamięta najdłużej, jeśli zobaczy, że dla jego rodziców Komunia Święta rzeczywiście jest centrum chrześcijańskiego życia.

Zobacz także