18 krzyży i 18 dni świętowania. Majowa tradycja z meksykańskiego Tonalá

Maj w katolickim kalendarzu w Meksyku to nie tylko miesiąc maryjny, lecz także miesiąc szczególnej czci wobec Krzyża Świętego. W miejscowości Tonalá w stanie Jalisco bractwa sprawują pieczę nad krzyżem, który dawniej stawiano przy studni. Dzisiaj na miejscu studni stoją kapliczki, w których przechowuje się ten przekazywany z pokolenia na pokolenie krzyż. Łącznie w całym mieście jest takich krzyży 18.

Gdy w Polsce 3 maja świętujemy uroczystość Matki Bożej Królowej Polski (w tym roku była przeniesiona na 2 maja), Meksykanie celebrują uroczystość Krzyża. Podobnie dzieje się w niektórych innych krajach, które niegdyś były koloniami Hiszpanii, i w których misje ewangelizacyjną prowadzili misjonarze z tego kraju. W Meksyku uroczystość Krzyża Świętego to również święto patronalne murarzy. Gdy rozpoczyna się w tym kraju jakąś budowę, tradycyjnie stawia się na jej miejscu krzyż. W Tonalá obchody święta trwają dłużej, ok. 18 dni. Każdego dnia modlitwy i msze święte odbywają się przy innej kapliczce, która znajduje się na miejscu dawnej studni. W dekoracjach zresztą można ujrzeć wiele symboli związanych z wodą. Na przykład na murach Kapliczki Cruz de Metal (Metalowego Krzyża) odnajdziemy rzeźby przedstawiające wazony. W tym roku z okazji święta przyozdobiono jej wnętrze nie tylko kwiatami, lecz i tradycyjnie zdobionymi wazami, z których przelewa się woda. Tonalá znana jest z pięknej ceramiki i rękodzieła, po które przyjeżdżają głodni lokalnej sztuki turyści z regionu.

Źródło życia

Jak tłumaczą mi członkowie bractwa opiekującego się Kapliczką Cruz de Metal, przelewająca się woda symbolizuje nowe życie i źródło życia jakim jest Chrystus. Nie bez powodu symbol wody jest tutaj tak ważny. Maj to miesiąc, gdy pora sucha powoli zaczyna przechodzić w porę deszczową (choć zazwyczaj pierwsze większe deszcze przychodzą dopiero w czerwcu). Miesiące zimowe i wiosenne to czas suszy, ostrego słońca i niewiarygodnych upałów. Dawniej w wielu miejscach stanu Jalisco brakowało wówczas wody pitnej. Dobrze umiejscowione studnie mogły okazać się w wielu przypadkach zbawienne.

Nic dziwnego, że powierzano je Bogu, a nad nimi stawiano krzyż. Wokół każdego z nich powstało bractwo, które się nim opiekowało. W XIX i XX w. na ich miejscu zbudowano kapliczki. Pieczę nad nimi sprawują kolejni członkowie rodzin, które przekazują tę misję następnym generacjom. – Tradycja ta jest przekazywana z pokolenia na pokolenie – mówi Mario, należący z jednego z bractw.

Dlatego wśród członków bractw spotkamy ludzi młodych i starych, rodziców wraz ze swymi dziećmi. Wspólnie przygotowują kaplicę do świętowania.

Pierwsza msza w zachodnim Meksyku

Szczególną kapliczką spośród tych 18 jest ta poświęcona Białemu Krzyżowi (La Cruz Blanca). Została bowiem wzniesiona w miejscu, gdzie odprawiono pierwszą mszę świętą w całym zachodnim Meksyku. Wydarzyło się to 25 marca 1530 r. Na ziemie ludu Tecuexe przybył wówczas konwistador Nuño Beltrán de Guzmán, któremu towarzyszyło trzech franciszkanów: Miguel de Padilla, Ignacio de la Vega i Francisco de Zamora. W dzisiejszym Tonalá rządziła królowa Cihualpilli Tzpotzinco. Przyjęła ona chrzest wraz ze swoim synem.

Na miejscu dzisiejszej biało-niebieskiej kapliczki owi franciszkanie postawili krzyż, przy którym odprawiono mszę. Co roku uroczyście świętuje się to wydarzenie. Jak to w Meksyku, zawsze jest okazja do fiesty. – Przyszło nam się opiekować tą główną kapliczką. I ludzie nam zazdroszczą – śmiał się, rozmawiając ze mną, José Jarero, którego rodzina od pokoleń sprawuje opiekę nad kapliczką. Obecnie w działalność bractwa angażuje się już jego wnuczka. Jak podkreśla, kapliczki mocno jednoczą mieszkańców, którzy należą przecież do różnych parafii.

Stan Jalisco znany jest z wielu katolickich tradycji, które wciąż trwają i nieprzerwanie są praktykowane z pokolenia na pokolenie. Jedną z nich jest tradycja krzyży w Tonalá.

Zobacz także