Indie: misja Kościoła w sercu megalopolis

Duże centra finansowe i handlowe, przemysł rozrywkowy Bollywood oraz jedne z największych slumsów Azji współistnieją w indyjskiej archidiecezji Mumbaj. „Ze względu na złożoność tkanki miejskiej, znaczenie geopolityczne i wpływ duszpasterski, Mumbaj stanowi ważny ośrodek dla Kościoła katolickiego w Indiach” – powiedział agencji Fides bp Stephen Victor Fernandes, biskup pomocniczy Bombaju.

Archidiecezja liczy około 500 tys. katolików na terytorium zamieszkanym przez ponad 21 milionów ludzi, obejmującym metropolię Mumbaj (do 1995 roku zwaną Bombajem), rozległe obszary podmiejskie i kilka sąsiednich dystryktów stanu Maharasztra w środkowo-zachodnich Indiach. Obok bogactwa dzielnic finansowych i handlowych rozciągają się tam rozległe obszary naznaczone skrajnym ubóstwem, niepewną sytuacją mieszkaniową i bezrobociem. Samo miasto stanowi mozaikę językową i kulturową: obok marathi, języka urzędowego Maharasztry, powszechnie używa się hindi, gudżarati, angielskiego i wielu innych języków.

„Największym wyzwaniem są nierówności społeczne i ubóstwo miejskie” – zauważa hierarcha, wspominając rozległe, liczące około 1 miliona mieszkańców, slumsy Dharavi, położone w sercu Mumbaju, „jedne z największych slumsów w Azji i na świecie”. Dharavi wyróżnia się na świecie imponującą gęstością zaludnienia 277 tys. osób na kilometr kwadratowy, co czyni go jednym z najgęściej zaludnionych obszarów na świecie.

Tamtejszy Kościół katolicki od zawsze angażował się w zapewnianie edukacji, opieki zdrowotnej i usług socjalnych bez dyskryminacji ze względu na przynależność kastową czy religię. „W najbiedniejszych dzielnicach, gdzie często brakuje podstawowych usług i infrastruktury, Kościół jest obecny również poprzez kościelne wspólnoty podstawowe: małe społeczności zakorzenione w tkance slumsów, które dążą do bycia «małymi punktami światła», skupionymi na Ewangelii, w kontekstach naznaczonych ubóstwem, a niekiedy przestępczością” – zaznacza bp Fernandes.

Ta powszechna obecność przekłada się na rozległą sieć placówek socjalnych i edukacyjnych. Oprócz 124 parafii, jest 167 szkół, 33 uczelnie, 18 ośrodków edukacji pozaformalnej i 15 placówek edukacji specjalnej. W zakresie opieki zdrowotnej działa dziewięć szpitali oraz 25 przychodni i klinik. „Posługa duszpasterska w szkołach i szpitalach, poprzez edukację i opiekę zdrowotną, stanowi trzon naszej misji” – podkreśla hierarcha.

Kościół kładzie duży nacisk na peryferie. Duże uczelnie, takie jak prowadzone przez jezuitów Kolegium św. Ksawerego i Kolegium dla Kobiet Sophia, współistnieją z małymi szkołami i ośrodkami wsparcia edukacyjnego dla dzieci robotników dorywczych i najuboższych rodzin. „Celem jest zwalczanie zjawiska porzucania szkoły i oferowanie szans dzieciom i młodzieży mieszkającym w najbardziej dotkniętych ubóstwem obszarach, takich jak Dharavi” – wyjaśnia biskup pomocniczy.

Podobnie jest z opieką zdrowotną. Archidiecezja dysponuje doskonałą infrastrukturą szpitalną oraz siecią przychodni i klinik, także na terenach podmiejskich i wiejskich. W rejonach, gdzie usługi publiczne są najbardziej deficytowe, zgromadzenia zakonne, zwłaszcza żeńskie, prowadzą lokalne placówki opieki zdrowotnej; mobilne kliniki przywożą lekarzy i podstawowe leki nawet do slumsów i wiosek społeczności plemiennych. Kościół prowadzi również 12 ośrodków leczenia trądu i AIDS oraz 20 placówek dla osób starszych, niepełnosprawnych i pacjentów terminalnie chorych.

„Kościół w Mumbaju był pionierem, otwierając ośrodki dla pacjentów z terminalną fazą nowotworu, ośrodki leczenia trądu, plagi, która nadal istnieje, oraz domy opieki dla osób z AIDS, zwalczając stygmatyzację społeczną otaczającą tych pacjentów” – wspomina biskup. Ta tradycja służby obejmuje również działalność Sióstr Misjonarek Miłości, założonych przez Matkę Teresę z Kalkuty, które rozwinęły swoją obecność w Mumbaju, wspierając ubogich, chorych i zmarginalizowanych.

Innym obszarem aktywności Kościoła jest dialog międzyreligijny. „Jesteśmy zanurzeni w pluralistycznym społeczeństwie, z większością hinduską i licznymi społecznościami muzułmańskimi i buddyjskimi” – wyjaśnia bp Fernandes. W klimacie społecznym i politycznym, niekiedy inspirowanym religijnym nacjonalizmem, „Kościół dąży do ochrony praw i życia mniejszościowych wspólnot religijnych, w tym poprzez dyskusję na temat niedawno wprowadzonych w stanie Maharasztra przepisów dotyczących nawróceń religijnych”.

Bardzo ważne jest również duszpasterstwo młodzieży, gdyż Mumbaj „to megalopolis nastawione na globalną nowoczesność, gdzie młode pokolenie jest narażone na sekularyzację, kulturę konsumpcyjną i zaciekłą konkurencję o edukację i zatrudnienie”. „Wielu młodych ludzi ma tendencję do porzucania praktyk religijnych i życia kościelnego, koncentrując się na tym, co zewnętrzne, na sprawach zawodowych i poszukiwaniu wykwalifikowanego zatrudnienia” – relacjonuje biskup. Wyzwanie duszpasterskie polega zatem na „proponowaniu wartości Ewangelii w wysoce konkurencyjnym i szybko zmieniającym się środowisku”, aby życiu młodych ludzi towarzyszył Chrystus.

Zobacz także