Setna rocznica odsłonięcia Grobu Nieznanego Żołnierza [+GALERIA]

W Warszawie z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego odbyły się obchody setnej rocznicy odsłonięcia Grobu Nieznanego Żołnierza (GNŻ). – To ołtarz naszej Ojczyzny, ołtarz Rzeczpospolitej – mówił prezydent. Nastąpiła uroczysta zmiana posterunku honorowego, złożono znicze i kwiaty, a także wręczono medale stulecia GNŻ.

W ceremonii wzięli udział także: Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, Szef Sztabu Generalnego gen. Wiesław Kukuła, licznie zebrani generałowie i przedstawiciele instytucji wojskowych, funkcjonariusze służb mundurowych. Na uroczystości obecny był biskup polowy Wiesław Lechowicz.

Po odegraniu Mazurka Dąbrowskiego odczytano akt erekcyjny pomnika i oddano salut narodowy. Wręczono także medale stulecia GNŻ. Uhonorowano nimi Miasto Stołeczne Warszawa, Dowództwo Garnizonu Warszawa oraz Pułk Reprezentacyjny Wojska Polskiego, którego żołnierze pełnią wieczną wartę przy pomniku.

Prezydent RP Karol Nawrocki składa wieniec podczas uroczystego apelu na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego, fot. PAP/Rafał Guz

– GNŻ to ołtarz naszej Ojczyzny, ołtarz Rzeczpospolitej, ale też dla nas współczesnych zwierciadło, w którym przeglądamy się w czasie oficjalnych uroczystości – powiedział Prezydent RP Karol Nawrocki podczas uroczystości. Podkreślił, że jest to zwierciadło, „w którym widzimy, że jesteśmy narodem wolnym i niepodległym mimo wszystko, ale też zwierciadło, które mówi nam, jak sprawić, żeby nie pojawiły się na Grobie Nieznanego Żołnierza kolejne tablice”. – To zadanie dla mnie i polskiego rządu – co zrobić, żeby nasza armia była najsilniejszą armią NATO w UE – powiedział.

Zwierzchnik Sił Zbrojnych podkreślił, że służba żołnierzy i funkcjonariuszy musi cieszyć się pełnym szacunkiem. – Każdy polski funkcjonariusz musi od prezydenta usłyszeć, że jesteście naszymi bohaterami współczesności i na Was liczą polscy obywatele, że będziemy się zawsze o was upominać, bo potrzebujecie sprzętu, szkoleń, potrzebujecie czuć się zaopiekowani przez władze państwowe, a nie czuć oddech prokuratury na plecach – wskazywał.

Prezydent przypomniał okoliczności powstania grobu i fakt, że wskazania bezimiennego żołnierza dokonała Jadwiga Zarugiewiczowa. – Ani pani Jadwiga, ani jej syn Konstanty nie mogli wiedzieć, że za sprawą GNŻ my, współcześni Polacy dostaniemy tak wiele pamięci, dziedzictwa i siły do walki o naszą wolność – powiedział. Dodał, że „w szczątkach jednego polskiego żołnierza zamknięto ponad tysiąc lat starań narodu polskiego i budowania polskiej państwowości na tak wielu frontach”.

Karol Nawrocki przywołał też wizytę św. Jana Pawła z czerwca 1979 r., podczas której papież-Polak modlił się przy Grobie Nieznanego Żołnierza. – Jan Paweł II, który zanim przemówił na Placu Zwycięstwa, modlił się przy GNŻ. Zanim powiedział: Niech zstąpi Duch Twój, powiedział słowa, które powinny być z nami w 2025 roku i kolejnych latach: że nie ma sprawiedliwej Europy bez wolnej Polski na jej mapie. Dla tej wolności i naszej odpowiedzialności za wolność tu się spotykamy i jej pozostańmy na zawsze wierni – akcentował Karol Nawrocki.

Głos zabrał wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, który podkreślił, że mijają lata, ale nie zmieniają się marzenia Polaków o tym, „żeby żyć w najpiękniejszym kraju, budować go, wzmacniać, a kiedy trzeba – bronić”. – Tu leży żołnierz Polski – bezimienny, nieznany, z wielkimi wartościami. Z wielkim imieniem wolności, ku niepodległości, znany ze swego męstwa na wszystkich krańcach świata, znany z umiłowania do swej Ojczyzny, znany przez pokolenia, bo czczony w tym miejscu niezależnie od tego, czy można było to robić, czy nie – powiedział.

Władysław Kosiniak-Kamysz podkreślił, że trzy arkady niezniszczone przez niemieckiego najeźdźcę „symbolizują coś więcej niż tylko miejsce pochówku: ziemię, która tutaj została przywieziona, krew, która została oddana”. – Symbolizują niezłomnego ducha naszej Ojczyzny. I tego nic nie zmieni. Gdziekolwiek będziemy, czymkolwiek się zajmujemy, taka oto jest nasza powinność. Do tej historii warto dodać również lata, w których grób był wzmacniany – nie tylko przez kolejne miejsca wypisane na tablicach, ale także przez przenoszoną ziemię jako symbol odradzającej się w pełni suwerennej Ojczyzny. W kwietniu 1989 r. przyniesiono ziemię z Katynia – miejsca świętego dla nas, uświęconego polską krwią. Wszystkie te miejsca i zapisane wspomnienia to jest historia rodzin Polski, historia polskiego domu i ona dziś musi być na nowo odczytana; bo tego typu uroczystości są dla upamiętnienia minionych pokoleń i dla nauki następnych – powiedział.

Po przemówieniach odbyło się złożenie zniczy pamięci na płycie pomnika przez rodziny poległych na misjach pokojowych żołnierzy oraz wieńca od prezydenta i kadry kierowniczej MON. Uroczystość zakończyła defilada pododdziałów biorących udział w uroczystości.

Kwiaty złożono również przy tablicy umieszczonej na ścianie gmachu Dowództwa Garnizonu Warszawa, upamiętniającej Jadwigę Zarugiewiczową, symboliczną matkę nieznanego żołnierza.

Historia Grobu Nieznanego Żołnierza

Podczas I wojny światowej po raz pierwszy zetknięto się z problemem tysięcy poległych i niezidentyfikowanych żołnierzy. Ich prochy leżały często z dala od Ojczyzny, w pobliżu miejsc bitewnych. Pamięć o nich postanowiono zachować wystawiając pomniki, które symbolicznie byłyby hołdem wdzięczności dla wszystkich niezidentyfikowanych poległych żołnierzy.

Prezydent RP Karol Nawrocki, fot. PAP/Rafał Guz

Jako pierwsi zdecydowali się na ten krok Francuzi. 2 listopada 1918 r. tamtejszy rząd wniósł do parlamentu projekt sprowadzenia prochów Nieznanego Żołnierza i złożenia ich w Panteonie. Projekt przegłosowano 9 listopada 1920 r., a jego realizację wyznaczono na 11 listopada 1920 r. Ostatecznie Nieznany Żołnierz armii francuskiej spoczął pod Łukiem Triumfalnym.

3 listopada 1920 r. uchwałę o upamiętnieniu brytyjskiego nieznanego żołnierza podjął parlament brytyjski, zalecając sprowadzenie prochów Nieznanego Żołnierza brytyjskiego z Francji i złożenie ich w nawie głównej sławnego Opactwa Westminsterskiego. Trumna została wybrana w podobny sposób, w jaki dokonano tego we Francji. Pogrzeb nieznanego żołnierza odbył się 11 listopada 1920 r. Kolejnych latach podobne pomniki-groby powstały jeszcze w USA (1921) i Belgii (1922).

Idea budowy w Warszawie GNŻ powstała w 1923 r. 24 stycznia 1925 r. ówczesny minister spraw wojskowych gen. dyw. Władysław Sikorski przedstawił Radzie Ministrów wniosek w sprawie ustanowienia i budowy GNŻ, proponując jego lokalizację w centralnym punkcie kolumnady Pałacu Saskiego. Wystrój Grobu zaprojektował Stanisław Ostrowski. Pochodząca z rodziny polskich Ormian Jadwiga Zarugiewiczowa została symboliczną Matką Nieznanego Żołnierza, która straciła syna, Konstantego w walkach o Zadwórze, znajdujące się na drodze do Lwowa.

29 października 1925 r. na Cmentarzu Obrońców Lwowa wskazała jedną z trzech trumien zawierających prochy bezimiennych żołnierzy, obrońców stacji w Zadwórzu, którą przetransportowano do Warszawy i uroczyście złożono w kolumnadzie Pałacu Saskiego, po uroczystym pogrzebie w archikatedrze św. Jana Chrzciciela 2 listopada 1925 r.

Prezydent Karol Nawrocki oraz minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz i marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, fot. PAP/Rafał Guz

Obok trumny do niszy wstawiono 14 urn z ziemią z pól bitewnych. Od tamtego czasu Grób Nieznanego Żołnierza stał się panteonem narodowej pamięci, miejscem składania kwiatów podczas uroczystości państwowych i wojskowych oraz oficjalnych wizyt zagraniczny delegacji wysokiego szczebla. Kolumnada Pałacu Saskiego została zniszczona w 1944 r. Zachował się jednak jej fragment z GNŻ. Po wojnie komuniści usunęli tablice związane z miejscami bitew z czasów wojny polsko-bolszewickiej.

2 czerwca 1979 r., podczas swojej pierwszej pielgrzymki do Polski, przy GNŻ modlił się papież Jan Paweł II, który złożył swój podpis w Księdze Pamiątkowej Grobu. W 1988 r. w Wojskowym Instytucie Historycznym opracowano treść nowych 12 tablic upamiętniających całe militarne dzieje Polski, umieszczając na nich nazwy 142 pól bitewnych od Cedyni do Berlina. W 2016 r. została odsłonięta jeszcze jedna tablica zawierająca nazwy miejsc związanych z walkami powojennego podziemia niepodległościowego i obławą augustowską.

Przy GNŻ płonie wieczny znicz i służbę pełni warta honorowa z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego, a w święta państwowe odbywa się jej uroczysta zmiana z udziałem najwyższych władz państwa.

Podobnie jak dawniej, tak i dziś na płycie GNŻ kwiaty składają odwiedzający nasz kraj najwyższej wysokiej rangi osobistości – koronowane głowy, przedstawiciele świata polityki, sił zbrojnych, delegacje krajowych i zagranicznych władz państwowych oraz różnego rodzaju organizacji, a także ambasadorzy obejmujący misję dyplomatyczną w naszym kraju.