45 lat Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II – jednego z najbogatszych zasobów archiwalnych pontyfikatu

Watykańska Fundacja Jana Pawła II świętuje 45 lat istnienia. Jest ona jednym z najbogatszych zasobów archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych poświęconych pontyfikatowi – powiedział ks. dr Paweł Ptasznik, bliski współpracownik papieża Polaka.

Kard. Karol Wojtyła został wybrany na papieża 16 października 1978 r. W tym roku mija 48 lat od chwili jego wyboru na Stolicę Piotrową. Przybranie imienia Jan Paweł II było znakiem kontynuacji przerwanego nagłą śmiercią 33-dniowego pontyfikatu Jana Pawła I.

W trzecią rocznicę wyboru, 16 października 1981 r., papież powołał do istnienia Watykańską Fundację Jana Pawła II, której pomysł zrodził się z inicjatywy środowisk polonijnych, zwłaszcza amerykańskich. Tym samym w tym roku świętuje ona 45 lat istnienia.

Obchody jubileuszowe zainauguruje 19 października msza św. w Kościele Santa Maria in Traspontina w Rzymie, której będzie przewodniczył kard. Stanisław Dziwisz. W programie uroczystości, które potrwają do 22 października, zaplanowano m.in. audiencję u Leona XIV.

– Wśród celów, które papież wyznaczył naszej Fundacji, była m.in. troska o propagowanie chrześcijańskiej kultury Polski i krajów ościennych na zachodzie Europy – powiedział PAP wieloletni kierownik sekcji polskiej watykańskiego Sekretariatu Stanu, obecnie duszpasterz polskiej emigracji w Rzymie i prezes fundacji, ks. dr Paweł Ptasznik.

Zaznaczył, że w „czasach istnienia żelaznej kurtyny Fundacja miała zadbać o dialog Kościoła z ludźmi kultury i nauki, co realizowała, organizując liczne konferencje naukowe, spotkania i wystąpienia”. Zwrócił uwagę, że drugim celem Fundacji była pomoc studentom z krajów byłego bloku wschodniego, aby mogli uczyć się na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz w Krakowie.

– Od początku z tej pomocy korzystali młodzi ludzie, zwłaszcza z ówczesnej Czechosłowacji, Białorusi, Ukrainy, ale też z Gruzji, Kazachstanu, Uzbekistanu i Turkmenistanu – powiedział duchowny.

Przekazał, że w ciągu ponad czterech dekad aktywności udało się wesprzeć ponad tysiąc młodych, którzy zdobyli w Polsce tytuł magistra, i ponad stu doktorantów z bardzo różnych specjalności.

– W Domu Fundacji Jana Pawła II w Lublinie co roku mamy 110 studentów, natomiast w Krakowie ok. 30 studentów. W tym gronie są też młodzi np. z Indonezji. Jeśli znajdą się środki materialne, chcielibyśmy pomagać także studentom z Ameryki Łacińskiej – zapowiedział ks. Ptasznik.

Wyjaśnił, że jednym z warunków uzyskania stypendium jest list polecający od ich miejscowego biskupa.

Od trzech lat z inicjatywy Fundacji, Duszpasterstwa Polaków przy Kościele św. Stanisława B.M. oraz Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie odbywają się Dni Jana Pawła II na uniwersytetach papieskich w Rzymie, a więc: Papieskim Uniwersytecie Świętego Tomasza z Akwinu (Angelicum), Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim oraz Papieskim Uniwersytecie Świętego Krzyża. Podczas nich odbywają się sympozja, debaty i wykłady poświęcone nauczaniu i twórczości papieża Polaka oraz wydarzenia kulturalne. Ostatnie odbyły się w kwietniu br. pod hasłem: „Solidarność i tożsamość w nauczaniu i twórczości Karola Wojtyły – Jana Pawła II”.

Fundacja przyznaje również dorocznie międzynarodową Nagrodę św. Jana Pawła II osobom lub instytucjom, które w swojej działalności inspirują się papieskim dziełem i nauczaniem. Stara się również chronić i propagować nauczanie papieża z Polski oraz historię tego, co w ciągu prawie 27 lat zrobił dla Kościoła i dla świata. Temu służy Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II, który mieści się w Domu Polskim w Rzymie przy via Cassia.

Według ks. dr. Ptasznika jest on jednym z najbogatszych zasobów archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych poświęconych pontyfikatowi Jana Pawła II.

– Obok dokumentów dotyczących działalności papieża, które pochodzą wprost z Watykanu, są również kopie rękopisów, nie do końca udostępniane, co związane jest z przepisami prawa watykańskiego. Dysponujemy także papieskimi wypowiedziami, przemówieniami czy też tym, co na temat Jana Pawła II ukazywało się w prasie. Są również eksponaty, które otrzymywał podczas spotkań w Watykanie i podróży apostolskich po świecie, oraz odznaczenia. Tylko zbiór numizmatyczny liczy ok. 3-4 tys. medali – zwrócił uwagę ks. Ptasznik.

>>> Pierwsze słowa Jana Pawła II po wyborze, oryginalne nagranie [WIDEO]

Dodał, że ośrodek dysponuje również szeroką literaturą poświęconą osobie papieża i jego nauczaniu, która ukazała się w ostatnich latach na świecie, jak również pamiątkami o unikalnej wartości historycznej, przeważnie z Polski, w tym np. starodrukiem drugiego wydania Nowego Testamentu ks. Jakuba Wujka czy fragmentem rękopisu „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza.

– Aby utrzymać zbiory w należytym porządku, fundacja korzysta z pomocy różnych polskich instytucji. Na przykład ostatnio mieliśmy kontakt z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich – powiedział duchowny.

Przyznał, że planowane jest przeniesienie Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II do Palazzo Cairoli.

– Nowa lokalizacja byłaby bardziej dostępna dla środowisk naukowych, które są w centrum Rzymu. Do tego jednak niezbędna jest decyzja Watykanu, na którą czekamy – zwrócił uwagę ks. Ptasznik. – Planujemy również następne Dni Jana Pawła II na uniwersytetach oraz współpracę z Instytutem Kultury Jana Pawła II na Angelicum – dodał.

Ks. dr Ptasznik powiedział, że we Włoszech pamięć o Janie Pawle II wciąż jest bardzo żywa.

– Historia jego pontyfikatu, zwłaszcza nauczanie dotyczące tożsamości i godności człowieka, małżeństwa i rodziny, cieszy się coraz większym zainteresowaniem także wśród młodego pokolenia – powiedział.

Jak ocenił, w Polsce nadszedł czas, żeby przejść od próby przekazywania młodym emocji związanych z osobą Karola Wojtyły na rzecz pokazania aktualności jego nauczania.

– Papież zawsze starał się dostosować swoje przemówienia i homilie do potrzeb i możliwości adresatów tak, aby ich treść mogła dotrzeć do ich serc – powiedział PAP ks. dr Ptasznik, który przez wiele lat jako współpracownik Jana Pawła II pomagał w ich tworzeniu.

Zapytany, od których tekstów należy rozpocząć poznawanie nauczania papieża, wskazał pierwszą encyklikę „Redemptor hominis”, poświęconą Jezusowi Chrystusowi jako Odkupicielowi, z marca 1979 r.

– Dokument jest rozwinięciem pierwszego, programowego wezwania do otwarcia drzwi Chrystusowi. Natomiast drugim, bardzo ciekawym tekstem, do którego papież często powracał w swoim nauczaniu, jest encyklika „Dives in misericordia” (Bogaty w miłosierdziu) z 1980 r. Ja ze studentami zaczynam od „Parati semper” (Listu do młodych) z 31 marca 1985 r., który jest bardzo ciepłym, ojcowskim słowem, pokazującym nowemu pokoleniu ich miejsce i rolę w Kościele – zaznaczył.

Według niego warto również sięgnąć po papieskie przemówienia z pielgrzymek do ojczyzny, podczas których Jan Paweł II poruszał wiele aktualnych do dziś tematów.

– Bardziej osobiste oblicze papieża można poznać poprzez lekturę książek: „Przekroczyć próg nadziei”, „Dar i tajemnica”, „Pamięć i tożsamość”, które są jego refleksjami wyrażanymi w spontanicznych rozmowach z przyjaciółmi czy dziennikarzami – zwrócił uwagę ks. Ptasznik.

Zapytany, jak z przesłaniem papieża trafić do młodych w Polsce, powiedział, że to wymaga stworzenia środowisk.

– Solidną katechezę opartą na nauczaniu papieża można w pierwszej kolejności zaproponować grupom młodzieżowym, takim jak Ruch Światło-Życie czy Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. Oczywiście może ono stanowić niewyczerpane źródło tematów do konferencji i rozmów w ramach duszpasterstwa akademickiego – powiedział ks. Ptasznik.

Według niego „warto też wracać do filmów dokumentalnych poświęconych życiu i działalności apostolskiej papieża”.

W pierwszych latach Fundacja była utrzymywana przez powstające na całym świecie Koła Przyjaciół Fundacji. Z ich darowizn stworzyliśmy tzw. fundusz wieczysty, który pozwala na naszą bieżącą działalność. Natomiast obecnie, kiedy ze względu na wiek liczba przyjaciół zmniejszyła się, poszukujemy nowych źródeł finansowania.

Jan Paweł II był pierwszym papieżem z Polski i pierwszym następcą św. Piotra niebędącym Włochem oraz najmłodszym zwierzchnikiem Kościoła katolickiego od 1846 r. Jego pontyfikat trwał ponad 26 lat i był drugim co do długości w dziejach Kościoła. W tym czasie zwołał 9 konsystorzy, mianował ok. 240 kardynałów, w tym 5 Polaków, i 2,5 tys. biskupów; wyświęcił ponad 2 tys. księży; beatyfikował 1338 osób, a 482 kanonizował. Do historii przeszedł m.in. jako największy podróżnik wśród papieży. W ciągu 26 lat pontyfikatu odbył 104 zagraniczne pielgrzymki do 129 krajów. Odwiedził 900 miast i miejscowości. Pokonał 1,7 miliona kilometrów.

W ciągu 26 lat swojego pontyfikatu pozostawił po sobie ogromny dorobek naukowy. Ogłosił 14 encyklik, 14 adhortacji, 11 konstytucji apostolskich i napisał 45 listów apostolskich. Fundamentem większości z nich jest nauczanie Soboru Watykańskiego II. Był pomysłodawcą Światowych Dni Młodzieży.

Karol Wojtyła urodził się 18 maja 1920 r. w Wadowicach koło Krakowa jako drugi syn i najmłodsze z trojga dzieci emerytowanego porucznika Karola Wojtyły i Emilii z Kaczorowskich. Zmarł w wieku 84 lat w wigilię niedzieli Bożego Miłosierdzia, 2 kwietnia 2005 r. o godz. 21.37 w Watykanie. Trzy lata po beatyfikacji, 27 kwietnia 2014 r., Jan Paweł II został ogłoszony świętym.