Pomnik ku czci pomordowanych Żydów, fot. PAP/Artur Reszko

Jedwabne: obchody 79. rocznicy mordu Żydów [ZDJĘCIA]

3 min. zajmie Ci przeczytanie tego artykułu.

W Jedwabnem (woj. podlaskie) odbyły się wczoraj modlitwy w 79. rocznicę mordu Żydów w tej miejscowości. Zbrodni – według ustaleń IPN – dokonali Polacy z inspiracji Niemców. W intencji ofiar modlono się przy pomniku, który upamiętnia tamte tragiczne wydarzenia.

W tym roku, ze względu na pandemię – jak informowała Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie – uroczystości nie miały charakteru oficjalnych. Była zaplanowana modlitwa z udziałem naczelnego rabina Polski Michaela Schudricha i przedstawicieli związku gmin. Jednak na miejsce przybyło spontanicznie wiele pojedynczych osób, grup i delegacji – także z ugrupowań politycznych. Wiele osób przed modlitwami złożyło samodzielnie wieńce przy pomniku upamiętniającym ofiary mordu.

Wiceambasador Izraela w Polsce Tal Ben-Ari Yaalon, przewodniczący zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie Lesław Piszewski, biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej Rafał Markowski i ksiądz Wojciech Lemański, fot. PAP/Artur Reszko

Wspólnie z rabinem Michaelem Schudrichem w modlitwach wzięli m.in. udział przewodniczący zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej Lesław Piszewski, zastępca szefa misji Ambasady Izraela w Polsce Tal Ben-Ari Yaalon, przedstawiciel kancelarii prezydenta RP Wojciech Kolarski, wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma, duchowni różnych wyznań, m.in. reprezentujący episkopat bp Rafał Markowski, duchowny ewangelicki i przedstawiciele Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów. Niektóre osoby udały się też później do innych miejsc w regionie, gdzie dochodziło do pogromu Żydów.

fot. PAP/Artur Reszko

Przewodniczący Lesław Piszewski mówił dziennikarzom przed modlitwami, że spotkania 10 lipca Jedwabnem służą rozmyślaniu o genezie tamtych wydarzeń, są jak „krzyk i apel o chwilę refleksji do czego prowadzi nienawiść, niechęć, podżeganie ludzi, mowa nienawiści”. Są też – jak dodał – wyrażeniem niezgody na mowę nienawiści „wykluczenia kogokolwiek, piętnowanie”. „Z niepokojem, z bólem i ze smutkiem widzę, że obecnie ponownie odżywają te same resentymenty, te same stereotypy biorą górę” – mówił Piszewski.

Przed modlitwą rabin Michael Schudrich powiedział krótko, że wszyscy przybyli do Jedwabnego jako „żałobnicy”. „Jesteśmy tutaj, żeby żałować razem (…) niewinnych ludzi” – mówił rabin. Za zmarłych modlono się po hebrajsku i po polsku, wszyscy wspólnie odczytywali z kartek imiona i nazwiska jedwabieńskich Żydów. Dodał potem dziennikarzom, że zawsze ważne jest wspominanie „pomordowanych, niewinnych ludzi”. Dodał, że jest wzruszony, że dużo osób 10 lipca chce być w Jedwabnem, mimo pandemii.

Wiceambasador Izraela w Polsce Tal Ben-Ari Yaalon, fot. PAP/Artur Reszko

Jak mówiła po modlitwach wiceambasador Izraela Tal Ben-Ari Yaalon, obecność w tym miejscu to „piękny akt solidarności”. Dodała, że trudno sobie wyobrazić, że w miasteczku, które przed wojną było przykładem wielokulturowego miejsca, „mogła wydarzyć się taka tragedia”. „Warunki, które sprawiły, że do takiej tragedii doszło, nie powstały z dnia na dzień. Niemożliwe, żeby odczłowieczenie sąsiadów mogło nastąpić nagle. Jedynym wytłumaczeniem jest to, że był to długotrwały proces, proces, który rozpoczął się od tolerowania antysemickich wypowiedzi, od zbudowania wrogości, podejrzeń” – podkreśliła.

fot. PAP/Artur Reszko

Bp Rafał Markowski powiedział dziennikarzom, że Jedwabne jest „miejscem zadumy” o przyszłości, teraźniejszości. Mówił, że bolesna przeszłość powinna kształtować przyszłość, powinno się z niej wyciągać wnioski. Mówił, że modlitwa za ofiary to także „modlitwa błagalna, żeby wreszcie położyć kres temu co stanowi nienawiść”. „Tym bardziej, że żyjemy w świecie, w którym nienawiści nie brakuje. Wydawać by się mogło, człowiek jest istotą rozumną i powinien się uczyć, a jednak cały czas jesteśmy świadkami bardzo niedobrych emocji międzyludzkich, nienawiści, terroryzmu” – mówił bp Markowski.

Według ustaleń śledztwa przeprowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej 10 lipca 1941 r. w Jedwabnem grupa polskiej ludności zamordowała co najmniej 340 żydowskich sąsiadów. Większość – kobiety, mężczyźni i dzieci – została spalona żywcem w stodole. W ocenie IPN zbrodnia została dokonana z niemieckiej inspiracji (liczni przesłuchani świadkowie wskazali na przybyłych w tym dniu do Jedwabnego umundurowanych Niemców), ale – jak podawał Instytut w komunikacie o końcowych ustaleniach śledztwa, wydanym w lipcu 2002 r. – jej wykonawcami było co najmniej 40 polskich mieszkańców Jedwabnego i okolic. Śledztwo IPN umorzył w 2003 r. Uzasadnił wówczas, że nie udało się znaleźć wystarczających dowodów na udział osób innych niż osądzone za to już po II wojnie światowej.

Zobacz także
Wasze komentarze