Ku czci Matki Bożej i Krzyża Świętego: maj w różnych częściach świata 

W Kościele katolickim maj jest tradycyjnie czasem szczególnej pobożności maryjnej. W Polsce bardzo popularne są nabożeństwa majowe. W różnych częściach świata przybierają one różnorodne formy. Wiele tradycji, częściowo zapomnianych, obecnie wraca do życia. 

Nabożeństwa majowe to już wielowiekowa tradycja. Jedną z przyczyn jest pewnie fakt, że to właśnie w tym miesiącu obchodzi się wiele świąt i wspomnień maryjnych. Nabożeństwa majowe szerzej zaczęły się rozpowszechniać w XIX w. Papieże w tym czasie nie tylko je promowali, lecz także przyznawali odpusty za pobożny w nich udział. Także współcześnie biskupi Rzymu chętnie o tym przypominają. Na przykład papież Franciszek podczas Regina Caeli 2 maja 2021 r. przypomniał, że maj to miesiąc, „w którym pobożność ludowa wyraża nabożeństwo do Maryi na wiele sposobów”. Na całym świecie nabożeństwa majowe mają podobny przebieg, ale są też pewne elementy nieobecne lub mało znane w Polsce. 

>>> Skąd wzięły się nabożeństwa majowe?

Filipiny: Flores de Mayo i Santacruzan 

Flores de Mayo, czyli „Majowe Kwiaty” i Santacruzan obchodzi się przez cały miesiąc maj, jest wyrazem głębokiej czci wobec Najświętszej Maryi Panny oraz Krzyża i stanowi ważny element filipińskiej tożsamości kulturowej oraz religijnej. Tradycje ta sięgają schyłku dominacji hiszpańskiej na Filipinach. Mówi się, że wprowadzili ją hiszpańscy misjonarze w drugiej połowie XIX w., po ustanowieniu dogmatu o Niepokalanym Poczęciu w 1854 r. Z biegiem lat praktyki te wrosły głęboko w lokalną kulturę, łącząc katolicką pobożność z filipińskim wspólnotowością. Oficjalnie obchody w obecnej formie datuje się od 1867 r. Miały one miejsce w Malolos w prowincji Bulacan na północ od Manili, stolicy Filipin. 

Każdego wieczoru maja wierni – przede wszystkim dzieci i młode kobiety – gromadzą się w kościołach i kaplicach, by odmawiać różaniec, śpiewać hymny maryjne i składać przed wizerunkiem Matki Bożej kwiaty. Dziewczynki ubrane w białe lub kwieciste sukienki niosą koszyki wypełnione płatkami. Po modlitwie wierni gromadzą się na przekąskę, co jest wyrazem wspólnotowości. 

Kulminacją miesięcznych obchodów jest Santacruzan – uroczysta procesja odbywająca się ostatniego dnia maja. Upamiętnia ona odnalezienie Krzyża Świętego przez św. Helenę, matkę cesarza Konstantyna Wielkiego. W procesjach uczestniczą młode kobiety wcielające się w postacie czy to samej św. Heleny czy królowych i postaci biblijnych, a nawet symbolicznych reprezentacji wezwań maryjnych. Towarzyszą chłopcy i młodzi mężczyźni przebrani za rycerzy oraz orkiestry. 

Składanie kwiatów pod wizerunkiem Matki Bożej czy obchodzenie uroczystości ku czci Krzyża Świętego jest obecne w wielu innych krajach, gdzie ewangelizowali hiszpańscy misjonarze, np. w Meksyku. 

USA: May Crowning, czyli koronowanie figury Maryi 

W Stanach Zjednoczonych popularnym zwyczajem jest May Crowning – majowe koronowanie figury Maryi, często przez dzieci, uczniów szkół katolickich albo dzieci pierwszokomunijne. Korona bywa wykonana z kwiatów. Formy tego obrzędu obecne są w wielu krajach (również w ramach Flores de Mayo na Filipinach). W świecie zachodnim zaczął się mocno rozpowszechniać w XIX w. W USA tradycja ta osiągnęła szczyt popularności w połowie XX w. May Crowning praktykowano w szkołach i parafiach, często w Dniu Matki lub podczas Pierwszej Komunii Świętej.  

Jedna z młodych kobiet zostawała „Królową Maja” otoczoną przez ubrane na biało druhny. Wspólnie procesjonalnie obchodziły teren szkoły lub kościoła, a uczniowie, nauczyciele i rodzice zgromadzeni wokół śpiewali pieśni religijne. Wszyscy ubierali się odświętnie.  Następnie procesja wchodziła do kościoła z kwiatami przyniesionymi z domu. Kulminacją była chwila, gdy wybrana uczennica sięgała w górę i zakładała kwiatowy wieniec na głowę figury Maryi. 

Zwyczaj przygasł w wielu miejscach w latach 70. i 80. XX w., lecz od tego czasu powraca wraz z odrodzeniem innych tradycyjnych praktyk katolickich. W 1987 r. Krajowa Konferencja Biskupów Katolickich w dokumencie „Order of Crowning an Image of the Blessed Virgin Mary” zapisała: „Miesiąc maj jest poświęcony Królowej Nieba, podobnie jak wszystkie kwiaty. Na początku tego miesiąca figura Matki Bożej w kościele jest koronowana wieńcem z kwiatów, a u jej stóp składa się kwiaty.”  

Dziś tradycja ewoluuje: nie tylko dziewczynki, ale i chłopcy bywają wybierani do koronowania Maryi. Pojawiają się też wizerunki Matki Bożej odzwierciedlające różne kultury i style artystyczne.  

Zobacz także