„Miłosierdzie musi być praktyczne”. Katowice rozpoczęły obchody X Światowego Dnia Ubogich [REPORTAŻ]

Najpierw ciepły posiłek, potem rozmowa, modlitwa albo spotkanie ze specjalistą. Na Placu Przyjaciół z Miszkolca w Katowicach osoby doświadczające ubóstwa regularnie mogą znaleźć nie tylko konkretną pomoc, ale także przestrzeń do spotkania. W czwartek 12 listopada 2026 roku rozpoczęły się tam obchody Światowego Dnia Ubogich, który w Kościele katolickim obchodzony będzie już po raz dziesiąty.

– Nie chodzi nam o jakieś wielkie akcje, tylko o tę codzienność – podkreśla Wioletta Iwanicka-Richter, koordynatorka katowickiego wydarzenia, w rozmowie z Anną Gorzelaną z misyjne.pl. Jak zaznacza, pomoc osobom ubogim nie powinna ograniczać się do jednego dnia ani wyjątkowych inicjatyw. Najważniejsze jest regularne zaangażowanie i budowanie relacji z drugim człowiekiem.

W czwartkowym spotkaniu uczestniczyło już ponad 300 osób – wynika z szacunków koordynatorki. Przygotowana dla nich zupa rozeszła się w całości, a wydarzenie trwało jeszcze do godz. 20.00. W jego organizację zaangażowało się około stu wolontariuszy, a kolejnych dwadzieścia osób pracowało nad przygotowaniami. – Takie wydarzenia są okazją, żeby po prostu wejść do ludzi, powiedzieć, że jesteśmy i próbujemy coś dla nich robić. Ale ważna jest właśnie codzienna pomoc i codzienne zaangażowanie wielu wolontariuszy – mówi koordynatorka wydarzenia.

„Wszyscy w jakiś sposób doświadczamy własnego ubóstwa”

Katowickie obchody są częścią działań podejmowanych na rzecz osób ubogich w archidiecezji katowickiej przez cały rok. Początkowo Światowy Dzień Ubogich organizowała przede wszystkim Wspólnota Dobrego Pasterza, z czasem do inicjatywy dołączyły kolejne wspólnoty i organizacje, m.in. Klub „Wysoki Zamek” w Katowicach. W archidiecezji wyznaczono również koordynatora działań na rzecz osób ubogich – jałmużnika biskupiego, ks. Tomasza Koryciorza.

Jak podkreśla Wioletta Iwanicka-Richter, dzięki współpracy różnych środowisk pomoc dociera dziś do znacznie większej liczby osób. Szacuje, że w ramach poszczególnych inicjatyw można objąć nią nawet około tysiąca osób znajdujących się w różnych sytuacjach kryzysowych.

>>> Wioletta Iwanicka-Richter: ubodzy uratują Kościół [ROZMOWA]

Sama idea Światowego Dnia Ubogich jest przypomnieniem troski o potrzebujących, która aktualna jest przez cały rok. Dzień ten ustanowił papież Franciszek w 2016 roku, w liście apostolskim Misericordia et misera, na zakończenie Nadzwyczajnego Jubileuszu Miłosierdzia. Po raz pierwszy obchodzono go w 2017 roku. Przypada w XXXIII niedzielę zwykłą, a jego celem jest uwrażliwianie wiernych na sytuację osób ubogich, zachęcanie do spotkania z nimi oraz podejmowania konkretnych działań na ich rzecz. W niedzielę 15 listopada 2026 roku przypada dziesiąta edycja tego dnia, w związku z czym organizowane są obchody tego święta w wielu miastach pod hasłem „Pan jest ucieczką ubogiego”.

Koordynatorka wydarzenia w Katowicach zwraca uwagę, że ubóstwo jest szerszym zjawiskiem niż bezdomność czy brak środków materialnych. – Wszyscy w jakiś sposób doświadczamy własnego ubóstwa. Musimy najpierw spotkać się ze swoją biedą, żeby dostrzec ją w drugim człowieku – mówi.

Istotny jest także sposób udzielania pomocy. Nie powinna ona oznaczać stawiania się ponad osobą potrzebującą, pouczania jej czy traktowania z poczuciem wyższości. – Chodzi o to, żeby nie wychodzić z pozycji: ja wiem, ja ci powiem, ja ci doradzę. Nawzajem siebie potrzebujemy. Sposobem na wyjście z kryzysu jest spotkanie z drugim człowiekiem. Ta relacja ocala – podkreśla Iwanicka-Richter.

Ciepły posiłek i przestrzeń spotkania

Czwartkowe wydarzenie rozpoczęło się już przed południem na Wydziale Nauk Społecznych, gdy wolontariusze przygotowywali bułeczki dla osób ubogich. Rano odbył się również monodram Marmieładow w wykonaniu Wojciecha Mierkułowa, a w południe spotkanie z Robertem Rutkowskim.

Główna część obchodów w Katowicach odbyła się po południu i wieczorem na Placu Przyjaciół z Miszkolca. Na uczestników czekała plenerowa jadłodajnia, poradnictwo specjalistyczne, strefa aktywności oraz przestrzeń modlitwy. Wśród przygotowanych miejsc znalazł się namiot adoracji Najświętszego Sakramentu. Można było również skorzystać ze spowiedzi i porozmawiać z osobami zaangażowanymi w pomoc duchową.

Nie zabrakło występów artystycznych. Na scenie pojawili się m.in. Iwona Pietrala, Teatr Ubogich i Maleo Acoustic Duo. W programie znalazły się także spotkania z zaproszonymi gośćmi, w tym z psychoterapeutą Robertem Rutkowskim.

>>> Kolejka po miłość. Historia o ciepłej zupie i godności na poznańskim dworcu 

Ciekawym momentem podczas wydarzenia była obecność Teatru Ubogich, którego członkowie prezentowali poezję, a prowadzący zachęcali słuchaczy do zabierania wydrukowanych wierszy ze sobą, by mogli wrócić do nich także po zakończeniu spotkania. Podczas występów mocno wybrzmiało, że osoby doświadczające ubóstwa nie są wyłącznie odbiorcami pomocy, ale również uczestnikami życia społecznego i twórcami, a omówienie prezentowanych wierszy (m.in. Bolesław Leśmiana) wskazało na bliskość znanych artystów ze świętującymi dziś Ubogimi.

„Miłosierdzie musi być praktyczne”

Jednym z zaangażowanych w organizację wydarzenia jest ks. Mateusz Włosek, ksiądz archidiecezji katowickiej, który angażuje się w koordynację działań wspierających osoby w kryzysie bezdomności, m.in. jako koordynator sekcji ewangelizacji podczas katowickich obchodów Światowego Dnia Ubogich.

Jak wyjaśnia w rozmowie z misyjne.pl, czwartkowe wydarzenie jest rozwinięciem pomocy, która na placu odbywa się przez cały rok. W ramach Zupy w Kato wolontariusze spotykają się w każdy czwartek, przygotowują posiłek i wydają go osobom doświadczającym bezdomności oraz innym znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych. Wspólnemu jedzeniu towarzyszą modlitwa i rozmowy. – Można powiedzieć, że dzisiejszy Światowy Dzień Ubogich jest kontynuacją tego, co robimy w każdy czwartek – mówi ksiądz.

Podczas tegorocznych obchodów oferta była jednak znacznie szersza niż podczas cotygodniowych spotkań. Oprócz posiłku uczestnicy mogli skorzystać z porad specjalistów, wsparcia duchowego, adoracji czy programu artystycznego. – Bardzo ciężko komuś opowiadać o miłości Pana Boga, kiedy ktoś po prostu jest głodny i nie ma zaspokojonych podstawowych potrzeb. Dlatego tak ważne jest, żeby dać komuś przysłowiowy posiłek i przy tym stole spotkać się. Można powiedzieć, niejako przy okazji, o Panu Bogu porozmawiać, bo miłosierdzie musi być praktyczne – podkreśla ks. Mateusz, zaznaczając, że troska o człowieka powinna obejmować różne wymiary jego życia. Nie wystarczy skupiać się wyłącznie na potrzebach duchowych, pomijając głód, brak bezpieczeństwa czy potrzebę wsparcia psychologicznego.

Siła wolontariuszy

Pomoc nie mogłaby odbywać się tak wielowymiarowo, gdyby nie czas poświęcony przez wielu wolontariuszy. Jak tłumaczy Marta, koordynatorka wolontariuszy, w pomoc angażują się osoby w niemal każdym wieku. Część z nich na co dzień działa w inicjatywie Zupa w Kato, inni wracają do organizacji Światowego Dnia Ubogich od lat. Wolontariusze zostali podzieleni na osiem sekcji, obejmujących m.in. pomoc charytatywną, poradnictwo i ewangelizację.

Wśród zaangażowanych znaleźli się także specjaliści, terapeuci, pracownicy MOPS-u oraz młodzież przygotowująca atrakcje w strefie aktywności. Za wsparcie duchowe odpowiadały m.in. osoby ze wspólnoty Szkoły Nowej Ewangelizacji, zapraszające uczestników do modlitwy i rozmowy. – Przychodzę, bo lubię pomagać i wiem, że takie spotkania są potrzebne. Czasem wystarczy rozmowa, obecność czy podanie komuś ciepłego posiłku, żeby zrobić coś dobrego – mówi jedna z wolontariuszek dodając, że sama również dzięki temu wzrasta.

Pomoc zanim pojawi się bezdomność

O tym, że ubóstwo i kryzys mogą przybierać różne formy, mówił również w rozmowie ks. Wojciech Ignasiak, moderator ośrodka Krucjaty przy Fundacji Światło-Życie w Katowicach. Wraz ze współpracującymi z nim psychologami i terapeutami pomaga osobom zmagającym się z trudnościami życiowymi. – Często nazywam to ratowaniem ludzi, zanim sięgną bezdomności. To ważne, bo wielu ludzi wcale nie musi do niej dojść. Jeśli pomoże się w odpowiednim momencie, sytuację można odwrócić – zaznaczył.

>>> Leon XIV: nieśmy nadzieję tam, gdzie rodzi się zwątpienie

Wśród zaproszonych gości znalazł się także psychoterapeuta Robert Rutkowski. W rozmowie z misyjne.pl wytłumaczył, dlaczego spośród wielu propozycji spotkań i wywiadów zdecydował się właśnie na obecność wśród osób ubogich, odpowiedział: – Jedno słowo to definiuje, bardzo proste, a jakże trudne: prawda. Tu jest prawda. Tu jest prawdziwa esencja życia. Jest dużo ludzi cierpiących, jest dużo ludzi, którzy chcą się dzielić, rozmawiać.

Katowickie obchody Światowego Dnia Ubogich będą kontynuowane w kolejnych dniach. W inicjatywy włączają się różne wspólnoty i organizacje, a w niedzielę zaplanowano m.in. Eucharystię w katowickiej katedrze. Dla organizatorów najważniejsze pozostaje jednak to, by troska o osoby ubogie nie kończyła się wraz z ostatnim wydarzeniem. Jak przypominają, prawdziwe miłosierdzie wyraża się przede wszystkim w codziennej obecności, konkretnym wsparciu i gotowości do spotkania z drugim człowiekiem.

Zobacz także