„Parafia wspólnotą misyjną” – zaprezentowano program duszpasterski Kościoła w Polsce na rok 2026/2027

Nie chodzi o to, by w świadomości wiernych parafia funkcjonowała jako jednostka prawno-administracyjna, świadcząca usługi religijne, ale by była faktycznie wspólnotą i to wspólnotą misyjną – takie stanowisko sformułowali uczestnicy konferencji prasowej, podczas której zaprezentowano nowy program duszpasterski Kościoła w Polsce na rok 2026/2027, pod hasłem „Parafia wspólnotą misyjną”. Uczestnicy konferencji wskazywali na znaczenie doświadczenia wspólnotowości w parafii oraz mówili o konkretnych propozycjach skierowanych do biskupów, parafii, a także rodzin.

W konferencji, która odbyła się dziś w Sekretariacie Generalnym Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie wzięli udział: bp Andrzej Czaja, przewodniczący Komisji Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski, bp Waldemar Musioł, członek Komisji Duszpasterstwa KEP, dr Ewa Porada, redaktor materiałów dla rodzin oraz dr hab. Marcin Jewdokimow, profesor UKSW, dyrektor Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC, redaktor „Zeszytu statystycznego”. Konferencję poprowadził ks. Leszek Gęsiak SJ, rzecznik KEP.

W czasie konferencji zaprezentowano siedem zeszytów tematycznych zawierających treści związane z programem duszpasterskim: zeszyt teologiczno-pastoralny, zeszyt katechetyczny, zeszyt homiletyczny, zeszyt liturgiczny, zeszyt maryjny oraz – to nowość – zeszyt statystyczny, a także specjalne materiały przygotowane dla rodzin.

>>> Biskupi są gotowi podjąć się mediacji między stronami sporu politycznego w Polsce

Bp Andrzej Czaja zwrócił uwagę, że nowy program wpisuje się w cykl programów realizowanych od 2022 r. po to, by wspierać dzieło odnowy Kościoła w Polsce, w duchu zaproponowanym przez papieża Franciszka. Podkreślił, że potrzeba jest wielkiej przemiany duchowej w podstawowym środowisku funkcjonowania chrześcijan, jakim jest parafia. Nie chodzi o to, by w świadomości wiernych funkcjonowała ona jedynie jako jednostka prawno-administracyjna świadcząca usługi religijne, ale by była faktycznie wspólnotą i to wspólnotą misyjną. – Ma być wspólnotą misyjną wewnątrz, która prowadzi chrześcijanina poprzez kolejne stopnie rozwoju w wierze, ale też misyjną na zewnątrz, do innych – mówił.

Wymienił też trzy zasadnicze cele nowego programu: przybliżanie soborowej myśli o parafii, przywracanie parafii wspólnotowości oraz ukierunkowanie jej na misje. Do tych celów dodał jeszcze cel praktyczny: dać poszczególnemu wiernemu dobre doświadczenie wspólnotowości w parafii, np. uzyskanej w niej pomocy.

Czy uda się zrealizować ten program w praktyce? Tę kwestię podjął bp Musioł zwracając uwagę na potrzebę zintegrowanych działań. Podkreślił, że autorzy programu kierują propozycje nie tylko do parafii, ale również do pasterzy diecezji, administracji diecezjalnej oraz do rodzin.

W wymiarze diecezjalnym wskazał na możliwość organizowania przestrzeni teologicznej refleksji i dialogu wokół soborowej wizji parafii, np. na wydziałach teologicznych, w seminariach, czy w ośrodkach formacyjnych, a także organizowania spotkań i formacji wspólnej biskupów, kapłanów i kleryków przy współudziale osób świeckich w celu budowania wzajemnego zaufania i współodpowiedzialności za Kościół i jego działalność ewangelizacyjną. Kościołom lokalnym i duszpasterzom autorzy programu proponują też m.in. nawiązanie współpracy z Kościołami w krajach misyjnych i wymianie pewnych doświadczeń, zwłaszcza w kontekście metod ewangelizacyjnych, które stosuje Kościół w różnych miejscach na świecie.

Bp Musioł mówił również o propozycji solidnej diagnozy i ewentualnej weryfikacji prawa diecezjalnego w kwestiach związanych z budzeniem wspólnotowości i misyjności, jak np. wizytacje biskupów w parafiach, katecheza parafialna, funkcjonowanie ośrodków formacyjnych przygotowujących do rozmaitych posług, działalność rad parafialnych czy działalność charytatywna. – By to było możliwe, potrzeba konkretnych decyzji pasterzy i potrzeba też odważnej reformy niektórych zwyczajów i niektórych struktur – powiedział.

Podkreślił też, że najwięcej propozycji w ramach nowego programu duszpasterskiego skierowanych jest do parafii. – Zależy nam na tym, żeby wykorzystać wszelkie środki i podejmować różne inicjatywy, które będą czynić parafię przestrzenią umacniania najpierw więzi z Bogiem, potem doświadczania wspólnoty, a wreszcie wychodzenia do tych, którzy dziś potrzebują włączenia do wspólnoty – stwierdził. W tym kontekście zaznaczył też, że budowanie wspólnoty powinno się rozpoczynać na modlitwie, rozważaniu Słowa Bożego i liturgii. W dalszej kolejności potrzeba jest umocnienia parafialnych struktur synodalnych, bo one we współpracy z duszpasterzami mają najwięksą zdolność do diagnozy sytuacji oraz podjęcia konkretnych działań, by wspólnotowość obudzić lub ją pogłębić.

– Jakie to działania? Przede wszystkim wspólne rozeznawanie charyzmatów w służbie wspólnoty i wspieranie tych charyzmatów. Potem katecheza jako sposób towarzyszenia nie tylko młodemu człowiekowi na drodze wiary. Wreszcie duszpasterstwo i praca z dziećmi i młodzieżą w oparciu o oratoryjny model, który jest oparty na obecności, na słuchaniu bez oceniania, włączeniu we wspólnoty, a potem także zaproszeniu do wspólnej odpowiedzialności za parafię – powiedział bp Musioł.

Nawiązując do przyszłorocznych obchodów 25-lecia aktu zawierzenia Miłosierdziu Bożemu, dokonanego przez św. Jana Pawła II, zachęcił też do ożywienia kultu Bożego Miłosierdzia w parafiach.

O specjalnych materiałach dla rodzin mówiła dr Ewa Porada, odpowiedzialna za ich przygotowanie. Podkreśliła, że celem programu w pierwszych miesiącach jest przypomnienie rodzinom, iż parafia jest wspólnotą, częścią Kościoła, w której nie jesteśmy klientami, ale członkami. – A to oznacza, że inni członkowie tej wspólnoty mają prawo np. mnie o coś poprosić – powiedziała. Jak poinformowała w dalszej części programu pokazane są wybrane obszary wspólnotowego życia, w których możemy się zaangażować jako rodziny i osoby świeckie – począwszy od posprzątania kościoła, poprzez bycie lektorem, kantorem czy chórzystą, zaangażowanie w katechezie parafialnej czy działalność charytatywną itp.

Prof. Marcin Jewdokimow zwrócił uwagę, że badania statystyczne mogą nam pomóc zdiagnozować sytuację i w tym kontekście służyć również pracy duszpasterskiej. – Parafia to miejsce praktyk religijnych, ale też społecznych. W kościele spotykamy Jezusa, ale także możemy tam spotkać sąsiada – zaznaczył. Zwrócił uwagę na zasadność pytań o jakość przestrzeni, jakie tworzymy w parafiach, o jakość relacji oraz o formy komunikacji. Zasugerował też, by mówiąc o przyszłości, zamiast pytań o liczby, o to ilu będzie wiernych, stawiać sobie pytania o to, co będziemy razem robić, jak będziemy tworzyć więzi oraz jak będziemy przekazywać wiarę kolejnym pokoleniom.

Konferencję prasową zorganizowała Komisja Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski oraz Biuro Prasowe KEP.