fot. PAP/Grzegorz Jakubowski
Pięć przykazań kościelnych [PRZEWODNIK]
Pięć przykazań kościelnych to jedne z podstawowych zasad, które porządkują życie religijne katolików. Znamy je najprawdopodobniej z katechezy, ale czy wiemy skąd się wzięły i co oznaczają?
Pełny tekst 5 przykazań kościelnych:
1. W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.
3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię świętą.
4. Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach.
5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.
Skąd wzięły się przykazania kościelne?
Chrześcijaństwo w pierwszych wiekach nie posiadało takiego zbioru zasad. W IV wieku pojawiły się zachęty do uczestnictwa we mszy świętej oraz regularnego korzystania z sakramentu pokuty, jednak nie był to zbiór przykazań, które znamy obecnie. Obowiązek spowiedzi sakramentalnej i przyjmowania Komunii świętej wprowadził dopiero Sobór Laterański IV w 1215 roku. Pierwszy zbiór przykazań kościelnych wprowadził św. Piotr Kanizjusz w 1555 roku. W tym samym czasie Sobór Trydencki wspominał o przykazaniach kościelnych, ale nie zostały one przez Sobór sformułowane.
Obecny zbiór przykazań kościelnych znajdziemy w Katechizmie Kościoła Katolickiego w punktach 2041–2043. Warto zaznaczyć, że polski Episkopat przyjął brzmienie tych przykazań dostosowane do praktyki Kościoła w Polsce (Uchwała nr 15/364/2014 KEP). W Kodeksie Prawa Kanonicznego nie znajdziemy stricte listy pięciu przykazań kościelnych, jednak ich treść jest rozproszona w różnych kanonach. Przykładem mogą być: uczestnictwo we mszy świętej w niedziele i święta, o którym mowa w kanonach 1247–1248, czy obowiązek spowiedzi sakramentalnej raz do roku, o którym mowa w kanonie 989.
Katechizm zaznacza, że przykazania kościelne zostały ustanowione, aby zapewnić wiernym niezbędne minimum ducha modlitwy oraz wysiłku moralnego we wzrastaniu w miłości Boga i bliźniego (KKK 2041). Nasze życie moralne jest związane z życiem liturgicznym i czerpie z niego moc. Przykazania kościelne pomagają także wypełniać Boże przykazania.

Co oznacza każde z przykazań kościelnych?
1. W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
Katechizm wyjaśnia, że pierwsze przykazanie kościelne wymaga od wierzących „święcenia dnia, w którym wspomina się zmartwychwstanie Pańskie, a także najważniejszych świąt liturgicznych, w które czcimy tajemnice Chrystusa, Najświętszej Maryi Panny i świętych, przede wszystkim przez uczestnictwo w celebracji eucharystycznej”. Katechizm dodaje, że „należy uwolnić się od (…) prac i spraw, które ze swej natury przeszkadzają święcić te dni”. W punkcie 2185 zaznacza, że „obowiązki rodzinne lub ważne zadania społeczne stanowią słuszne usprawiedliwienie niewypełnienia nakazu odpoczynku niedzielnego. Wierni powinni jednak czuwać, by uzasadnione powody nie doprowadziły do nawyków niekorzystnych dla czci Boga, życia rodzinnego oraz zdrowia”. Oznacza to, że Kościół nie zakazuje w niedzielę każdej pracy. Chodzi bardziej o powstrzymywanie się od tego, czego nie musimy robić, by nie odebrać temu dniowi charakteru świętego.
>>> Nie tylko formułka z katechezy. Co naprawdę oznaczają przykazania Boże?

2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.
Drugie przykazanie kościelne według Katechizmu „zapewnia przygotowanie do Eucharystii przez przyjęcie sakramentu pojednania, który jest kontynuacją dzieła nawrócenia i przebaczenia, zapoczątkowanego na chrzcie”. Oznacza to, że wierzący przynajmniej raz w roku powinien pojednać się z Bogiem i Kościołem oraz oczyścić się z grzechów. Nie oznacza to jednak, że wystarczy jedna spowiedź w ciągu roku. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich w kanonie 719 zaznacza: „Ten, kto ma świadomość grzechu ciężkiego, powinien jak najszybciej skorzystać z sakramentu pokuty. Wszystkich zaś chrześcijan usilnie zachęca się, aby często przyjmowali ten sakrament”. Sakrament pokuty nie ma być obowiązkiem do spełnienia, ale darem Bożego miłosierdzia.
>>> Rachunek sumienia dla średniozaawansowanych

3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię świętą.
Według Katechizmu trzecie przykazanie kościelne „określa minimum w przyjmowaniu Ciała i Krwi Pańskiej w związku ze świętami wielkanocnymi, źródłem i centrum liturgii chrześcijańskiej”. Episkopat Polski (21 marca 1985 roku) ustalił, że okres, w którym obowiązuje czas „wielkanocnej Komunii”, obejmuje czas od Środy Popielcowej do Niedzieli Trójcy Świętej. Podobnie jak w przypadku drugiego przykazania kościelnego, „Kościół gorąco zaleca (…) wiernym przyjmowanie Najświętszej Eucharystii w niedziele i dni świąteczne lub jeszcze częściej, nawet codziennie” (KKK 1389).
>>> Na czym polega realna obecność Chrystusa w Eucharystii?

4. Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach.
To przykazanie ma zabezpieczać okresy ascezy i pokuty, które przygotowują wiernych do uroczystości liturgicznych. Katechizm dodaje, że okresy ascezy i pokuty „usposabiają do zdobycia panowania nad popędami i do wolności serca”. Post w Środę Popielcową oraz Wielki Piątek obowiązuje wszystkich wiernych między osiemnastym a sześćdziesiątym rokiem życia (KPK 1251–1252). Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych obowiązuje we wszystkie piątki całego roku, chyba że w piątek przypada uroczystość (KPK 1251), oraz w te dni, kiedy obowiązuje post.
>>> Czym jest post i po co pościmy? [PODKAST]

5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.
„Wierni powinni dbać o potrzeby materialne Kościoła, każdy według swoich możliwości” (KKK 2043). Kodeks Prawa Kanonicznego dodaje, że wierni mają obowiązek zaspokajania potrzeb Kościoła, „tak by posiadał środki konieczne do sprawowania kultu, prowadzenia dzieł apostolstwa i miłości, a także do godziwego utrzymania pracowników kościelnych”. Wierni są także zobowiązani do „popierania sprawiedliwości społecznej, jak również (…) do udzielania pomocy ubogim z własnych dochodów” (KPK, kan. 222 § 1–2). Choć Katechizm i Kodeks wyraźnie akcentują materialny wymiar troski o potrzeby Kościoła, chodzi także o odpowiedzialność za funkcjonowanie Kościoła i osobiste zaangażowanie.
>>> Piąte przykazanie, czyli o pieniądzach rzucanych na tacę [KOMENTARZ]

***
Opracowując historyczne pochodzenie pięciu przykazań kościelnych, korzystałem z artykułu o. Tomasza Wytrwała OP pt. „Przykazania kościelne”, opublikowanego w 2010 roku w czasopiśmie „Studia Redemptorystowskie”.
Bądź na bieżąco z Misyjne.pl!
Obserwuj misyjne.pl w Google News. Dodaj nas do ulubionych, aby nie przegapić najważniejszych treści z kraju i ze świata.
Wybrane dla Ciebie
Czytałeś? Wesprzyj nas!
Działamy także dzięki Waszej pomocy. Wesprzyj działalność ewangelizacyjną naszej redakcji!
| Zobacz także |
| Wasze komentarze |
7 sakramentów świętych – lista i znaczenie
Nadzieja pośród ciemności. Święty Jan od Krzyża i sztuka oczyszczonej pamięci [ROZMOWA]
anMari: Każdy utwór jest dla mnie modlitwą [ROZMOWA]





Wiadomości
Wideo
Modlitwy
Sklep
Kalendarz liturgiczny