„Afryka w miniaturze”, czyli drugi etap papieskiej pielgrzymki – Kamerun

Kamerun jest drugim etapem afrykańskiej pielgrzymki Leona XIV. W tym kraju, zwanym „Afryką w miniaturze”, papież spędzi prawie 70 godzin. W dniach 15-18 kwietnia jego rezydencją będzie nuncjatura apostolska w Jaunde.

Leon XIV jest trzecim papieżem, który odwiedzi ten kraj – po Janie Pawle II, który był tam dwukrotnie w 1985 i 1995 roku, gdy ogłosił w Jaunde adhortację apostolską „Ecclesia in Africa” oraz Benedykcie XVI, który odwiedził Kamerun w 2009 roku, podczas – podobnie jak obecny papież – swojej pierwszej podróży apostolskiej do Afryki.

Dwie wewnętrzne podróże

W czasie swego pobytu w Kamerunie Ojciec Święty odbędzie dwie wewnętrzne podróże – do Bamendy na północy kraju, regionu targanego wojną między rządem Kamerunu a separatystami dążącymi do niepodległości dwóch anglojęzycznych regionów; oraz do Duali, największego miasta, ważnego portu morskiego nad Zatoką Gwinejską. W tym mieście odbędzie się największe spotkanie papieża z kameruńskimi katolikami – w Mszy św. na lokalnym stadionie weźmie udział 600 tys. wiernych.

Ponad 6760 km i 11 godzin w podróżach

Liczącą 4.014 km trasę z Algieru do Jaunde papież pokona samolotem A330-900neo włoskich linii lotniczych ITA. Ta sama maszyna zabierze Ojca Świętego w podróż z Jaunde do stolicy Angoli – trasa liczy 1.627 km. Wewnętrzny lot do Bamendy papież odbędzie na pokładzie Camair-Co Boeing 737-700, pokonując w obie strony ponad 600 km. Niecałe 520 km to trasa do i z Duali, którą Leon XIV pokona na pokładzie włoskiego przewoźnika. W sumie na tym etapie pielgrzymki samoloty z papieżem na pokładzie przemierzą ponad 6760 km, spędzając w powietrzu ponad 11 godzin lotu.

Wolność religii

Konstytucja Kamerunu, ogłoszona w 1972 r. i zmieniona w 2008 r., uznaje w preambule, że „każda osoba, bez względu na rasę, religię, płeć czy przekonania, posiada niezbywalne i święte prawa”. Chociaż ramy prawne formalnie gwarantują wolność kultu, pogarszająca się sytuacja w zakresie bezpieczeństwa utrudnia to w praktyce. Północ kraju pozostaje szczególnie narażona na przemoc dżihadystów, a Boko Haram i Islamska Prowincja Afryki Zachodniej (ISWAP) są odpowiedzialne za zabójstwa, porwania i ataki na społeczności religijne, w tym na muzułmanów, którzy nie akceptują ekstremistycznej ideologii. W regionach anglojęzycznych przedstawiciele religijni, w szczególności przywódcy chrześcijańscy, coraz częściej padają ofiarą konfliktu separatystycznego.

28 milionów mieszkańców i 200 grup etnicznych

W liczącym ponad 28 milionów mieszkańców Kamerunie, żyje ponad 200 różnych grup etnicznych i językowych. Jest to państwo położone w Afryce Równikowej, którego wybrzeże wychodzi na Zatokę Gwinejską i Ocean Atlantycki. Na jego terytorium występuje znaczna różnorodność klimatów i środowisk, od suchej sawanny na północy po bujne równikowe lasy deszczowe w centrum i na południu, stąd Kamerun nazywany jest „Afryką w miniaturze”. Chrześcijanie stanowią 60 proc. mieszkańców, Kościół katolicki jest wspólnotą większościową (ok. 38,6 proc. ludności). W tym afrykańskim kraju żyje ponad 8 mln 300 tys. katolików, średnio 30 wyznawców katolicyzmu przypada na stu mieszkańców.

2516 wiernych na jednego kapłana

Struktura administracyjna Kościoła podzielona jest na pięć metropolii: Bamenda, Bertoua, Duala, Garoua i Jaunde i 26 diecezji. W Kamerunie działa 1426 parafii i 3019 ośrodków duszpasterskich. W kraju posługuje 35 biskupów, w tym Polak bp Jan Ozga, 2.388 kapłanów diecezjalnych i 912 księży zakonnych, 21 diakonów stałych, 260 braci zakonnych i 3331 sióstr zakonnych. Obecnych jest również 33 członków instytutów świeckich, 108 misjonarzy świeckich i 26328 katechistów, którzy stanowią siłę lokalnego Kościoła. Średnio na jednego kapłana przypada 2516 wiernych (w Algierii ta liczba wynosi 146, w Angoli 13441, a w Gwinei Równikowej 4709). W niższych seminariach duchownych kształci się obecnie 1831 osób, a 2366 kleryków odbywa formację w wyższych seminariach duchownych.

Edukacja i służba zdrowia

Kościół aktywnie angażuje się w edukację, prowadząc 1.668 przedszkoli i szkół podstawowych, 276 szkół średnich i 34 placówki pozwalające na zdobycie wyższego wykształcenia, w tym Katolicki Uniwersytet Afryki Środkowej w Jaunde. W sumie w placówkach prowadzonych przez Kościół kształci się obecnie ponad 440.000 osób, od przedszkolaków po studentów uniwersyteckich.

Drugim ważnym obszarem zaangażowania kameruńskiego Kościoła jest służba zdrowia. Kościół prowadzi 279 przychodni, 59 szpitali, 7 leprozoriów, 12 ośrodków dla niepełnosprawnych, 30 ośrodków edukacji specjalnej i resocjalizacji. Ponadto prowadzi 42 sierocińce i 21 poradni rodzinnych.

35 biskupów

Konferencja Episkopatu Kamerunu (Conférence Épiscopale Nationale du Cameroun, CENC), której statut został zatwierdzony 19 maja 1989 r., ma siedzibę̨ w Jaunde i koordynuje działalność́ duszpasterską w 5 metropoliach oraz 26 diecezjach. Przewodniczącym episkopatu jest arcybiskup Bamendy, Andrew Nkea Fuanya.

Zagrożenie dżihadem

Tereny dzisiejszego Kamerunu, które wcześniej stanowiły protektorat niemiecki, zostały w 1920 roku podzielone między Francję a Wielką Brytanię, najpierw w ramach mandatu Ligi Narodów, a następnie pod zarządem powierniczym ONZ (1945). Republika Kamerunu powstała 1 października 1961 r. w wyniku zjednoczenia części francuskiej (która uzyskała niepodległość 1 stycznia 1960 r.) z południową częścią terytorium brytyjskiego. Północna część brytyjskiego Kamerunu połączyła się natomiast z Nigerią. W 1972 r., zmieniając pierwotny charakter federalny, kraj przyjął strukturę unitarna. Ze względu na nieszczelność granic z Nigerią fundamentaliście z terrorystycznego ugrupowania Boko Haram wielokrotnie przenikali na północ kraju, który stanowi strategiczny punkt na styku Nigerii i Czadu, niezbędny do zaopatrzenia w broń i rekrutacji nowych członków. Problemem są też działania separatystów walczących z rządem Kamerunu o uzyskanie niepodległości dwóch anglojęzycznych regionów na północy kraju.

Nierównomierny rozwój kraju

Gospodarka Kamerunu, stanowiąca ponad 40 proc. PKB Wspólnoty Gospodarczej i Walutowej Afryki Środkowej (CEMAC), jest najbardziej zróżnicowaną gospodarką w regionie. Pozostaje jednak w dużym stopniu uzależniona od produkcji surowcowej: węglowodorów, produktów rolnych (kakao, kawa, bawełna, olej palmowy) oraz wyrębu drewna. Ponadto duże różnice kulturowe, społeczne i środowiskowe wewnątrz samego kraju, sprawiają, że szczególnie dynamicznym obszarom przeciwstawiają się całe regiony, takie jak północny, gdzie sytuacja jest znacznie bardziej niestabilna, a ludność ma trudności z dostępem do podstawowych usług społecznych, w kontekście, w którym klimat Sahelu niesie ze sobą trudności związane z wydajnością upraw zdecydowanie niższą niż w strefach tropikalnych i równikowych.