Nowy biskup Chongqing. Rzym kontynuuje porozumienie z Pekinem mimo krytyki

Andrea Ding Yang został 8 września wyświęcony na biskupa Chongqing. Jego nominację zatwierdził papież Leon XIV, zgodnie z zasadami tajnego porozumienia między Stolicą Apostolską a Chinami dotyczącego mianowania biskupów. Konsekracja wpisuje się w serię nominacji zatwierdzanych przez Rzym, ale jednocześnie przypada na czas narastających obaw o los Kościoła podziemnego w Chinach.

Ding Yang został wybrany 15 kwietnia przez Chińskie Katolickie Stowarzyszenie Patriotyczne (CCPA), podporządkowane władzom w Pekinie. Papież Leon XIV zatwierdził jego kandydaturę 28 lipca. Watykan poinformował o konsekracji 8 września, podkreślając, że odbyła się ona zgodnie z warunkami porozumienia chińsko-watykańskiego. CCPA w swoich komunikatach nie informuje jednak o papieskim zatwierdzeniu kandydatów. Organizacja reprezentuje oficjalny Kościół uznawany przez chińskie władze, podczas gdy Stolica Apostolska pozostaje poza strukturami państwowej kontroli religii.

Ding Yang urodził się 16 września 1981 r. w Hechuan w Chongqing. Studiował w seminarium w Pekinie, a 24 maja 2007 r. przyjął święcenia kapłańskie. Następnie kontynuował formację w Makau i Rzymie. Od marca 2014 do marca 2015 r. studiował na związanym z Opus Dei Papieskim Uniwersytecie Świętego Krzyża. Po powrocie do Chin pracował duszpastersko w kilku parafiach Chongqing. W 2023 r. znalazł się wśród przedstawicieli Kościoła z Chin kontynentalnych uczestniczących w Synodzie o synodalności w Rzymie.

Jak przypomina na łamach Catholic Herald Michael Haynes, działalność nowego arcybiskupa w strukturach oficjalnego Kościoła jest jednak znacznie szersza. Według chińskich źródeł Ding Yang pełni funkcję zastępcy sekretarza generalnego uznawanej przez państwo konferencji biskupów, jest także wiceprzewodniczącym katolickich „Dwóch Sesji” w Chongqing oraz sekretarzem generalnym Komisji ds. Akademickich. Oznacza to, że należy do duchownych dobrze znających system państwowej kontroli nad Kościołem i politykę tzw. sinizacji religii.

Watykanista zwraca uwagę, że kolejnym źródłem kontrowersji jest status samej wspólnoty w Chongqing. Władze chińskie nie uznają kościelnego podziału na archidiecezje metropolitalne, dlatego w oficjalnych chińskich komunikatach Chongqing pozostaje diecezją. Stolica Apostolska określiła ją natomiast jako archidiecezję.

Stolica biskupia przez lata pozostawała nieobsadzona. Wcześniej kierowali nią m.in. biskupi konsekrowani bez zgody papieża. Historia Chongqing dobrze ilustruje więc napięcie między Kościołem podporządkowanym państwu a wspólnotami pozostającymi poza kontrolowanymi przez Pekin strukturami.

Konsekracja Ding Yanga jest kolejnym elementem realizacji porozumienia zawartego przez Watykan i Chiny w 2018 r. Jego szczegółowe postanowienia nigdy nie zostały ujawnione. Jednym z deklarowanych celów umowy było uregulowanie procedury mianowania biskupów i zakończenie sytuacji, w której chińskie władze samodzielnie obsadzały stolice biskupie bez zgody papieża.

Leon XIV w ostatnich miesiącach zatwierdził kolejnych kandydatów wskazywanych przez stronę chińską. W lipcu wyświęcono Josepha Changa Yanfenga na biskupa Chifeng, a następnie Franciszka Ksawerego Duana Yongkuna na biskupa koadiutora Bameng. 31 sierpnia odbyła się konsekracja Paula Liu Hongganga na biskupa Datong. W Xinxiang Stolica Apostolska zaakceptowała natomiast nominację Francesco Li Jianlina po rezygnacji biskupa Josepha Zhanga Weizhu, związanego z Kościołem podziemnym.

Równolegle pojawiają się jednak sygnały wskazujące, że porozumienie nie rozwiązało problemu podziału chińskiego katolicyzmu. Według informacji ujawnionych pod koniec sierpnia przez „Catholic Herald”, w Chinach dochodzi do potajemnych konsekracji biskupów związanych z Kościołem podziemnym. W samej prowincji Fujian miało zostać konsekrowanych co najmniej dziesięciu takich biskupów.

Według jednego z biskupów podziemnego Kościoła tajne konsekracje mają służyć ochronie ciągłości wiary przed rosnącą ingerencją władz komunistycznych. Obawy dotyczą przede wszystkim polityki sinizacji, która zakłada podporządkowanie działalności religijnej chińskiemu państwu i jego ideologii.

Watykan nie odniósł się publicznie do tych doniesień. Tymczasem przedstawiciel Kościoła podziemnego ostrzegł, że brak jasnej reakcji Stolicy Apostolskiej może prowadzić do utraty jej autorytetu wśród katolików pozostających poza strukturami państwowymi. Pytanie, które – jak twierdzi – coraz częściej stawiają chińscy wierni, brzmi: „Kto jest papieżem w Chinach? Xi Jinping czy papież Leon XIV?”.

Konsekracja Ding Yanga pokazuje zatem dwie strony polityki Watykanu wobec Chin. Z jednej strony porozumienie pozwala na obsadzanie wakujących stolic biskupich kandydatami zaakceptowanymi zarówno przez Pekin, jak i Rzym. Z drugiej – nie zakończyło ono podziału między oficjalnym Kościołem kontrolowanym przez państwo a Kościołem podziemnym.

Kolejny przegląd porozumienia ma nastąpić w 2028 r. Do tego czasu Stolica Apostolska najwyraźniej zamierza kontynuować politykę dialogu i zatwierdzania kolejnych biskupów. Jednocześnie sytuacja wspólnot pozostających poza państwowym systemem kontroli pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań dla tej strategii – pisze na łamach Catholic Herald Michael Haynes.

Zobacz także