„Zobaczyć Franciszka”. Powstaje cyfrowy atlas pamięci świętego

Jak kolejne pokolenia przedstawiały św. Franciszka z Asyżu? Jak zmieniało się jego miejsce w kulturze, społeczeństwie i religijnej wyobraźni? Odpowiedzi na te pytania ma przynieść trzyletni projekt „Zobaczyć Franciszka”, zainicjowany przez Fundację MAC. Jego najważniejszym owocem będzie otwarty cyfrowy atlas łączący materiały rozproszone w archiwach i instytucjach.

Przez ponad sto lat św. Franciszek był obecny w kinie, telewizji, fotografii, radiu i muzyce, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci chrześcijańskiej kultury. Projekt chce nie tylko zgromadzić te świadectwa, ale przede wszystkim pokazać ich kontekst i wzajemne powiązania. „Zobaczyć Franciszka. Cyfrowy atlas pamięci audiowizualnych i dźwiękowych” będzie częścią cyfrowej biblioteki MAC ((Memorie Audiovisive del Cattolicesimo – Audiowizualne Dziedzictwo Katolicyzmu).

Nie będzie zwykłym internetowym archiwum. Znajdą się w nim filmy, programy telewizyjne i radiowe, fotografie, muzyka, scenariusze, dokumenty produkcyjne i materiały dotyczące cenzury, a także niezrealizowane projekty i prywatne wspomnienia. Wszystkie zostaną powiązane z miejscem ich przechowywania i instytucjami odpowiedzialnymi za ich zachowanie.

„Otwartą przestrzenią spotkania”

Abp Ivan Maffeis zwrócił uwagę, że projekt odpowiada na istotną lukę: zamiast rozproszonych obrazów Franciszka proponuje ich wspólne, naukowo opracowane odczytanie.

„Chodzi o stworzenie nowej przestrzeni, nowego ekosystemu” – powiedział, wskazując na potrzebę budowania wspólnej pamięci i poczucia przynależności.

Z kolei abp Dario Edoardo Viganò przypomniał, że św. Franciszek należy do pamięci całego świata, ale każde pokolenie opowiadało o nim na swój sposób. Jubileusz 800-lecia śmierci świętego może więc stać się okazją nie tylko do świętowania, lecz także do pozostawienia trwałego dziedzictwa wiedzy.

„Musimy zachować obrazy i dźwięki, które uczyniły Franciszka postacią uniwersalną, i przekazać je przyszłym pokoleniom – żywe, dostępne i wciąż się rozwijające” – podkreślił.

Projekt ma również wymiar spotkania. Abp Domenico Beneventi zauważył, że świadectwa dotyczące Franciszka ukazują jego szczególny „sekret”: dialog, który staje się gościnnym spotkaniem. Dlatego pamięć medialna o świętym z Asyżu powinna być – jak wskazał – „otwartym placem spotkania”.

Wspólna mapa wiedzy

Twórca projektu Gianluca della Maggiore podkreśla, że samo odnalezienie źródła nie wystarcza. Trzeba jeszcze wiedzieć, z czym jest ono związane i jak wpisuje się w szerszą historię. Cyfrowy atlas ma więc stworzyć „wspólną mapę wiedzy”, która pozwoli badaczom łączyć materiały znajdujące się w różnych miejscach, bez konieczności ich centralizowania.

Projekt będzie realizowany od października 2026 do października 2029 roku, łącząc badania historyczne, pracę archiwalną, humanistykę cyfrową i produkcję audiowizualną. Jego efektem będą również internetowe dokumenty, publikacja naukowa i materiały edukacyjne.

Zobacz także